Чарлз Дыкенз

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Чарлз Дыкенз
па-ангельску: Charles Dickens
Dickens Gurney head.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Charles John Huffam Dickens (Чарлз Джон Хафам Дыкенз)
Нарадзіўся 7 лютага 1812
Лэндпарт, Портсмут, Ангельшчына
Памёр 9 чэрвеня 1870
Гейдсхіл, Кент, Ангельшчына
Бацькі Q4166950
Q4166985
Сужэнец Q2625262
Дзеці Q4775087, Q3850458, Q4775151, Q4775209, Q4775269, Q4722504, Q4775329, Q4775374, Q4775480, Q4775528
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці пісьменьнік-навэліст
Гады творчасьці 18331870
Жанр рэалізм
Мова ангельская
Значныя творы
  • Нарысы Боза
  • Антыкварная крама
  • Олівэр Твіст
  • Нікалас Нікльбі
  • Барнэбі Радж
  • Калядны харал
  • Мартын Чэзлвіт
  • Аповесьць пра два горада
  • Дэйвід Копэрфілд
  • Вялікія спадзяваньні
  • Халодны дом
  • Маленькая Дорыт
  • Цяжкія часы
  • Наш агульны сябар
  • Пасьмяротныя запіскі Піквікскага клюбу
Подпіс
Wikisource-logo.svg Творы ў Вікікрыніцах

Чарлз Джон Ха́фам Ды́кенз (па-ангельску: Charles John Huffam Dickens; 7 лютага 1812, Портсмут, Англія9 чэрвеня 1870, сядзіба Гэйдсхіл Плэйс, Кент) — найпапулярнейшы брытанскі навэліст Віктарыянскай эры і найвядомейшы ангельскі пісьменьнік, які ўвёў у ангельскую літаратуру адных з самых іранічных пэрсанажаў[1]. Працаваў журналістам газэты «Morning Chronicle», рэдактарам літаратурнага часопісу «Bentley's Miscellany».

На беларускую мову былі перакладзеныя тры творы Дыкенза: «Домбі і сын» (1937), «Вялікія чаканьні» (1940)[2], «Олівэр Твіст» (2010)[3].

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 7 лютага 1812 — у Лендпарту (Портсмут) у сям'і чыноўніка марскога ведамства нарадзіўся Чарлз Дыкенз
  • 1817 — сям'я Дыкензаў пасяляецца ў Чатэме
  • 1823 — Чарлз прыязджае ў Лёндан
  • 1824 — Дыкенза працуе на фабрыцы ваксы; яго айцец трапляе ў пазыковую турму. Чарлз паступае ў «Акадэмію Вэлінгтан-Хаўс»
  • 1827 — работа клеркам у канторы страпчых
  • 1828 — Дыкенз працуе ў судзе; захапляецца тэатрам і аматарскімі спэктаклямі
  • 18311835 — Дыкенз становіцца рэпартэрам; пад псэўданімам Боз друкуе нарысы
  • 1836 — у лютым выходзяць Нарысы Боза; 31 сакавіка апублікаваны першы выпуск «Запісак Піквікскага клюба»
  • 1838 — Чарлз Дыкенз знаёміцца са станам школаў у Ёркшыру, пачынае публікаваць раман «Жыцьцё і прыгоды Нікаласа Нікльбі»
  • 1839 — завяршаюцца публікацыю «Олівэра Твіста» і «Нікаласа Нікльбі»
  • 1840 — публікуецца раман «Лаўка старажытнасьцяў» (скончаны ў студзені 1841 г.)
  • 1842 — у студзені Дыкенз адплывае ў Амэрыку. Вяртаецца ў Англію ў чэрвені. У кастрычніку выходзяць «Амэрыканскі нататкі».
  • 1843 — праца над раманам «Жыцьцё і прыгоды Марціна Чэзлвіта» (скончаны ў 1844 г.) Публікуе «Калядны харал у прозе»
  • 1844 — вандроўка па Італіі. Выходзіць апавяданьне «Званы»
  • 1845 — вандроўка па Італіі, Швайцарыі, Бэльгіі. Выходзіць «Цвыркун на печы»
  • 1846 — Дыкенз пачынае работу над раманам «Домбі і сын», першы выпуск якога выходзіць у кастрычніку
  • 1847 — пісьменьнік у Парыжы. Сустрэча з Гансам Хрысьціянам Андэрсанам у Лёндане
  • 1848 — у красавіку завяршаецца публікацыя «Домбі і сына»
  • 1849 — у траўні пачынаецца публікацыя «Дэйвіда Копэрфілда»
  • 1850 — Дыкенз пачынае выдаваць часопіс «Дамашняе чытаньне». У сьнежні завяршае «Дэйвіда Копэрфілда»
  • 1852 — у сакавіку выходзіць першы выпуск раману «Халодны дом»
  • 1853 — завяршаньне «Халоднага дому» (верасень). Першы досьвед публічных чытаньняў. У Бірмінгеме Дыкенз чытае «Калядны харал у прозе»
  • 1854 — публікацыя рамана «Цяжкія часы» (з красавіка па жнівень)
  • 1855 — публічная прамова ў Асацыяцыі па правядзеньні рэформы кіраваньня краінай (чэрвень). У сьнежні пачынаецца публікацыя «Крошкі Дорыт»
  • 1856 — Дыкенз пасяляецца ў набыты ім у Рочэстэры доме Гэдсхіл-Плейс
  • 1857 — у чэрвені завяршаецца публікацыя «Крошкі Дорыт». У Гэдсхіле гасьцюе Андэрсан
  • 1858 — Дыкенз выступае з публічнымі чытаньнямі ў гарадах Англіі, Шатляндыі і Ірляндыі
  • 1859 — пачынае выходзіць часопіс Дыкенза «Круглы год», дзе друкуецца яго раман «Аповесьць аб двух гарадах»
  • 1860 — у сьнежні апублікаваны першы выпуск рамана «Вялікія надзеі»
  • 1861 — завяршаецца публікацыя «Вялікіх надзеяў». Публічныя чытаньні Дыкенза ў Лёндане ды іншых гарадах Англіі
  • 18621863 — чытаньні працягваюцца. У студзені 1863 г. Дыкенз чытае ў Парыжы
  • 1864 — пачынаецца публікацыя рамана «Наш агульны сябар»
  • 1865 — у лістападзе раман «Наш агульны сябар» завершаны
  • 1866 — выступ з чытаньнямі ў Англіі, Ірляндыі, Шатляндыі, а таксама ў Парыжы
  • 1867 — вандроўка ў Амэрыку (лістапад)
  • 1868 — вяратньне ў Англію ў траўні
  • 1869 — пачатак работы над «Таямніцай Эдвіна Друда»
  • 9 чэрвеня 1870 — сьмерць Чарлза Дыкенза

Літаратурная дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дыкенз знайшоў сябе перш за ўсё як рэпартэр. Палітычнае жыцьцё, якое пашырылася, глыбокая цікавасьць да дэбатаў, якія адбываліся ў парлямэнце, і да падзеяў, якімі гэтыя дэбаты суправаджаліся, павысілі цікавасьць ангельскай публікі да прэсы, колькасьць і тыраж газэтаў, патрэба ў газэтных работніках. Як толькі Дыкенз выканаў на пробу некалькі рэпартэрскіх заданьняў, ён адразу быў адзначаны і пачаў узьнімацца, чым далей, тым болей зьдзіўляючы сваіх таварышаў рэпартэрскай іроніяй, жвавасьцю выкладаньня, багацьцем мовы. Дыкенз ліхаманкава ўхапіўся за газэтную работу, і ўсё тое, што расквітнела ў ім яшчэ ў дзяцінстве і што атрымлаа своеасаблівы, крыху пакутлівы ўхіл у больш позьнейшую пору, вылівалася цяпер з-пад яго пяра, прычым ён цудоўна ўсьведамляў ня толькі, што ты самым ён даводзіць свае ідэі да ўсеагульнай ўавгі, але і тое, што робіць сваю кар'еру. Літаратура — вось што цяпер зьяўлялася цяпер яго лесьвіцай, па якой ён узьнімаецца на вяршыню грамадзтва, у той жа час зьдзяйсьняючы добрую справу дзеля ўсяго чалавецтва, дзеля сваёй краіны і перш за ўсё дзеля ўсіх прыгнечаных.

Ушанаваньне памяці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1906 годзе Гільбэрт Кійт Чэстэртан напісаў біяграфію Дыкенза.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ "Victorian squalor and hi-tech gadgetry: Dickens World to open in England", The New York Times, 23 May 2007.(анг.)
  2. ^ Судленкова О.А., Кортес Л.П. 100 писателей Великобритании. - Мн.: Выш. шк., 1997. С. 76.
  3. ^ Будзьма.org - «Олівер Твіст» Дыкенса па-беларуску, 15.11.2010

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Чарлз Дыкензсховішча мультымэдыйных матэрыялаў