Чарнагорыя

Чарнагорыя Република Црна Гора Republika Crna Gora
(Сьцяг) (Герб)
Дзяржаўны гімн «Oj, svijetla majska zoro»
Афіцыйная мова	чарнагорская
Сталіца	Падгорыца
Найбуйнейшы горад	Падгорыца
Форма кіраваньня Прэзыдэнт Прэм’ер-міністар	рэспубліка Філіп Вуянавіч Міла Джуканавіч
Плошча  • агульная  • адсотак вады	160-е месца ў сьвеце 13 812 км² 1,5
Насельніцтва  • агульнае (2009)  • шчыльнасьць	164-е месца ў сьвеце 672 180 50/км²
СУП  • агульны (2009)  • на душу насельніцтва	Сьпіс краінаў паводле СУП $6,506 млрд $10 393
Валюта	Эўра (EUR)
Часавы пас  • улетку	CET (UTC+1) СEST (UTC+2)
Незалежнасьць — ад Сэрбіі і Чарнагорыі	3 чэрвеня 2006
Дамэн верхняга ўзроўню	.me
Тэлефонны код	+382

Чарнагорыя (па-чарнагорску: Crna Gora, Црна Гора) — краіна на Балканскай паўвысьпе. Мае выхад да Адрыятычнага мора. Мяжуе з Сэрбіяй, Харватыяй, Альбаніяй, Босьніяй і Герцагавінай. 21 траўня 2006 году ў Чарнагорыі прайшоў рэфэрэндум па пытаньні выхаду з саюзнай дзяржавы з Сэрбіяй і абвяшчэньня незалежнасьці. 55% насельніцтва прагаласавала за незалежнасьць.

3 чэрвеня 2006 году парлямэнт Чарнагорыі ратыфікаваў вынікі рэфэрэндуму.

Геаграфія

Тэрыторыя краіны складалася з трох не падобных адно да аднаго месцаў. Прыбярэжная паласа, якая распасьціраецца ўздоўж Адрыятычнага мора ад Хэрцэг-Нові на захадзе да вусьця ракі Баяна на ўсходзе, мае шырыню ня больш за 10 км. За ўзьбярэжжам пачынаецца горная града. Трэцяя зона ўключае басэйн Скадарскага возера, даліну ракі Зета, Белапаўліцкую раўніну і Нікшыцкае поле.

Клімат

У паўночнай Чарнагорыі — умераны кантынэнтальны, на Адрыятычным узьбярэжжы — міжземнаморскі. У прыморскай вобласьці лета звычайна працяглае, цёплае (+23-25 °С) і досыць сухое, зіма — кароткая і прахалодная (+3-7 °С). У горных раёнах умерана цёплае лета (+19-25 °С) і адносна халодная зіма (ад +5 да -10 °С), ападкі выпадаюць у асноўным у выглядзе сьнега. Ападкаў выпадае ад 500 да 1500 мм у год, пераважна ў выглядзе дажджу, у горах блізу марскога ўзьбярэжжа месцамі выпадае звыш за 3000 мм. У паўночных абласьцях Чарнагорыі сьнег ляжыць да 5 месяцаў у годзе. Колькасьць сонечных гадзін у год: у Ігала — 2386, ва Ульцыне — 2700.

Адміністрацыйны падзел

Тэрыторыя Чарнагорыі падзелена на 21 муніцыпалітэт (вобласьць), абшчыны. Муніцыпалітэты названы па назвах іх цэнтральных гарадоў:

• Андрыевіца
• Бар
• Беранэ
• Біело-Поле
• Будва
• Данілаўград
• Жабляк
• Калашын
• Катор
• Мойкавац
• Нікшыч
• Плаў
• Плужыне
• Плэўля
• Падгорыца, у гэты муніцыпалітэт уваходзяць два гарадзкіх акруга:
  • Гарадзкая акруга Зэта (цэнтральны горад — Галубоўцы, Зэта — назва гістарычнай вобласьці й старажытная назва Чарнагорыі)
  • Гарадзкая акруга Тузай
• Рожае
• Тыват
• Ульцынь
• Хэрцэг-Нові
• Цэтынье - гістарычная сталіца
• Шавнік

Насельніцтва

Паводле зьвестак перапісу 2003 году ў Чарнагорыі пражывае 620 145 чалавек.

Нацыянальны склад насельніцтва:

• чарнагорцы — 43,16 %
• сэрбы — 31,99 %
• басьнійцы — 7,77 %
• албанцы — 5,03 %
• мусульмане¹ — 3,97 %
• харваты — 1,1 %
• расейцы — 1 %
• цыгане — 0,42 %
• іншыя — 5,56 %

¹ — чарнагорцы і сэрбы, якія вызнаюць іслам

Родныя мовы:

• сэрбская мова — 85,5 %
• альбанская мова — 5,03 %

Рэлігія:

• праваслаўе — 74,24 %
• іслам — 17,74 %
• каталіцызм — 3,54 %

Эканоміка

Значную ролю ў эканоміцы краіны адыгрывае турызм. Вельмі папулярныя міжнародныя курорты ў месцах Герцег-Нові, Будва, Бечычы, Петровац, а таксама гістарычныя й прыродныя славутасьці — места Катор на беразе Каторскага заліва, былая сталіца Цэтынье, Скадарскае возера, гара Лоўчэн, высакагорны кляштар Астрог, каньён ракі Тара (самы вялікі ў Эўропе: яго глыбіня дасягае 1300 м), нацыянальны парк Дурмітар і яго горналыжны курорт Жабляк (1465 метраў над узроўнем мора, гэта самы высакагорны горад на Балканах).

Дзьве сталіцы адразу

У арт.8 Канстытуцыі Чарнагорыі сталіцай вызначана места Цэтынье. Аднак па арт.7 гэтай жа Канстытуцыі галоўны горад Чарнагорыі - Падгорыца. Цэтынье быў сталіцай да Другой Сусьветнай вайны, тут знаходзіліся дыпляматычныя прадстаўніцтвы шматлікіх дзяржаў. З пераездам урада й пераносам асноўных дзяржаўных устаноў (за малым выключэньнем у сфэры адукацыі й культуры) у Падгорыцу ў раскошных будынках пасольстваў разьмясьціліся музэі. Таму Цэтынье лічыцца гістарычнай і культурнай сталіцай.

Вонкавыя спасылкі

 Чарнагорыя — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Афіцыйны сайт Урада Чарнагорыі^{(сэрб.)(анг.)}
• Карта Чарнагорыі
• Інфармацыйна-навінавы партал аб Чарнагорыі
• Чарнагорыя на беларускім Партале падарожжаў