Юдэль Пэн

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Юры Пэн»)
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Юдэль Пэн
Юдэль Пэн, 1905 год
Юдэль Пэн, 1905 год
Імя пры нараджэньні: Ягуда (Юдэл, Юдэль) Майсеевіч Пэн
Нарадзіўся: 5 чэрвеня 1854
Новаалександраўск (цяпер Зарасай, Летува), Ковенская губэрня, Расейская імпэрыя
Памёр: 1 сакавіка 1937
Віцебск, БССР
Нацыянальнасьць: габрэй
Заняткі: жывапісец
Вучоба: Пецярбурская акадэмія мастацтваў
Плынь: рэалізм

Юдэль Майсеевіч Пэн (5 чэрвеня [ст. ст. 24 траўня] 18541 сакавіка 1937) — мастак-жывапісец, пэдагог, выбітны дзяяч «габрэйскага рэнэсансу» ў беларускім мастацтве пачатку XX стагодзьдзя.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Юдэль Пэн на паштовай марцы Беларусі

Іягуда Пэн нарадзіўся 24 траўня (5 чэрвеня) 1854 году ў горадзе Новааляксандраўск (цяпер Зарасай, Летува). Рана асірацеўшы, з 1867 году працаваў чаляднікам маляра ў Дзьвінску (цяпер Даўгаўпілс, Латвія). У 1879 пераехаў у Пецярбург, у 1880 годзе паступіў у Акадэмію майстэрстваў. Вучыўся ў Паўла Чысьцякова. Па заканчэньні Акадэміі (1886) жыў у Дзьвінску, Рызе.

У 1891 годзе пасяліўся ў Віцебску і праз год адчыніў там прыватную Школу маляваньня і жывапісу — першую ў Расеі габрэйскую мастацкую вучэльню. Вучнямі Пэна былі Восіп Цадкін, Лазар Лісіцкі, Ільля Мазель, Яхім Мінін, Оскар Мяшчанінаў, Марк Шагал, Саламон Юдовін, Давыд Якерсан, Яфім Мінін. Пазьней гадаванцамі гэтай школы сталі жывапісцы Масьленікаў, Кроль, Ціхановіч, Хрусталёў, Ахрэмчык, скульптары Азгур, Бембель, Селіханаў і пісьменьнік Васіль Быкаў[1].

У 1927 годзе Пэну было прысуджана званьне Заслужанага габрэйскага мастака.

Мастак быў забіты ў сваёй хаце ў Віцебску ў ноч з 28 лютага на 1 сакавіка 1937 году. Акалічнасьці забойства ня высьветленыя дагэтуль. Па вэрсіі тагачаснага расьследваньня, прычынай забойства быў напад з мэтай рабунку[2].

Пасьля сьмерці Пэна ў Віцебску была створаная яго галерэя жывапісу. Цяпер працы Пэна захоўваюцца ў Віцебскім мастацкім музэі і Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь.

1 сакавіка 2007 ў Віцебску ў гонар Юдаля Пэна была адкрытая мэмарыяльная шыльда на месцы дома, дзе ён жыў і працаваў з 1897 па 1937 гады.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Віцебск з Пэнам і без яго. Радыё «Свабода» (29 сакавiка 2007). Праверана 13 сьнежня 2008 г.
  2. ^ Яна Ільіна (2 сакавiка 2007) У Віцебску ўшанавалі Пэна. «Народныя навіны Віцебску». Праверана 13 сьнежня 2008 г.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Шишанов В. А. Витебский музей современного искусства: история создания и коллекции. 1918—1941. — Минск: Медисонт, 2007. — 144 с.
  • Шишанов В. В неразобранном виде... // Витебский проспект. 2006. №2. 12 янв. С.3. [1]
  • Шишанов В. Материалы о Ю.М.Пэне в РГАЛИ // Бюллетень Музея Марка Шагала. 2004. №2(12). С.5-11.[2]
  • Шишанов В. Об утраченном портрете Марка Шагала работы Юрия Пэна // Бюллетень Музея Марка Шагала. 2006. №14. С.110-111.[3]
  • Шишанов, В. Материалы о Ю. М. Пэне в РГАЛИ / В. Шишанов. // Малевич. Классический авангард. Витебск — 11: [альманах / ред. Т. Котович]. — Минск: Экономпресс, 2009. — С.42-55.[4]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Юдэль Пэнсховішча мультымэдыйных матэрыялаў