Януш Астроскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Януш Астроскі
Januš Astroski. Януш Астроскі (XVII).jpg
Януш Астроскі. Невядомы мастак, XVII ст.
POL COA Ostrogski.svg
Герб «Астроскі»
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: каля 1554
Памёр: 12/13 верасьня 1620
Род: Астроскія
Бацькі: Канстантын Астроскі
Соф’я з Тарноўскіх
Жонка: Сузанна Сэрэды, Кацярына зь Любамірскіх, Тэафілія з Тарлаў
Дзеці: ад 1-га шлюбу: Элеанора, Эўфрасіньня
ад 3-га шлюбу: Януш Уладзімер

Януш Астроскі (каля 1554 — 12 або 13 верасьня 1620, места Тарнаў) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай. Ваявода валынскі (15841593), кашталян кракаўскі1593); староста багуслаўскі1591), белацаркоўскі1592), чаркаскі і канеўскі1594), пераяслаўскі1604; увайшло ў трыманьне ў 1618). Валодаў местам Дубна і іншымі маёнткамі на Ўкраіне, местам Тарнаў у Польшчы і інш.

Януш Астроскі — адзін з найбагацейшых магнатаў Рэчы Паспалітай, апошні прадстаўнік мужчынскай лініі роду і першы, што прыняў Берасьцейскую унію. Па ягонай сьмерці маёнткі перайшлі да Заслаўскіх[1].

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З княскага роду Астроскіх гербу ўласнага, сын Канстантына-Васіля і Соф’і з Тарноўскіх. Меў братоў Аляксандра і Канстантына, сясьцёр Кацярыну і Лізавету.

Януш Астроскі. Невядомы мастак, 2-я палова XVIII ст.

Сьпярша выхоўваўся ў Дубне, потым пры двары імпэратара Сьвятой Рымскай імпэрыі. У сярэдзіне 1570-х рокаў перайшоў у каталіцтва.

У 1577 року бараніў Дубна ад татараў. У Інфлянцкую вайну (15581582) у 1579 року ўдзельнічаў у выправе на чарнігаўскія і ноўгарад-северскія землі. 2 лютага 1593 року супольна з Аляксандрам Вішнявецкім перамог у бітве пад Пяткай казацкае войска пад камандай К. Касінскага. Для абароны межаў дзяржавы і ўласных уладаньняў у 1609 року заснаваў Астроскую ардынацыю, сталіцай якой зь цягам часу зрабілася Дубна.

Займаў шэраг высокіх дзяржаўных пасадаў. Выступаў супраць падтрымкі Дзьмітрыя-Самазванца I і вайны Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай (16091618)[2].

Умацаваў Дубенскі замак бастыёнамі, глыбокім ровам і падвесным мостам, а ў самім месьце заснаваў касьцёл бэрнардынаў і касьцёл Яна Непамука. Апроч таго, фундаваў касьцёлы ў Межырэччы, Палонным і Астроўцы. Праваслаўю ў сваіх валоданьнях не перашкаджаў.

Беражліва захоўваў скарбы продкаў, асабліва шанаваў залаты мэдаль з выявай свайго бацькі, князя Канстантына-Васіля, якую як абярог браў з сабой у выправы. Гэты мэдаль цяпер знаходзіцца ў Эрмітажы.

Жонкамі Я. Астроскага былі:

  • Сузанна Сэрэды (1582), дзеці: Элеанора і Эўфрасіньня
  • Кацярына Любамірская (1597)
  • Тэафілія Тарло (1612), дзеці: Януш Уладзімер (памёр у маленстве)

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ І. А. Юхо, В. Л. Насевіч. Астрожскія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 223.
  2. ^ Валеры Пазднякоў. Астрожскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 263.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Януш Астроскісховішча мультымэдыйных матэрыялаў