Ян Фрыдэрык Сапега

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ян Фрыдэрык Сапега
Jan Fryderyk Sapieha. Ян Фрыдэрык Сапега (1765).jpg
Ян Фрыдэрык Сапега. А. Мірыс, XVIII ст.
Herb Sapiehów.PNG
Герб «Ліс»
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: 18 кастрычніка 1680
Дабрацічы Берасьцейскага павету
Памёр: 6 ліпеня 1751
Лысаводы Падольскага ваяводзтва
Род: Сапегі
Бацькі: Казімер Уладзіслаў Сапега
Францішка з Копацяў
Жонка: Канстанцыя з Радзівілаў

Ян Фрыдэрык Сапега (18 кастрычніка 1680, вёска Дабрацічы Берасьцейскага павету — 6 ліпеня 1751, вёска Лысаводы Падольскага ваяводзтва) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян менскі (17111712) і троцкі (17161735), канцлер вялікі літоўскі1735).

Валодаў Коднем, Дарагастаямі, Муравіцай, Капыламі, Чарнобылем. Трымаў Берасьцейскае1697) і Прапойскае1739) староствы.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Канстанцыя з Радзівілаў

З коданскай лініі магнацкага роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Казімера Ўладзіслава і Францішкі з Копацяў.

Навучаўся ў езуіцкім калегіюме ў Берасьці, працягваў адукацыю ў Любліне і Варшаве. У 1697 атрымаў пасаду старосты берасьцейскага. У 17001702 падарожнічаў за мяжой, наведаў Прусію, Саксонію, Аўстрыю, Францыю, Галяндыю і Ангельшчыну[1].

У Вялікую Паўночную вайну (17001721) сьпярша быў на баку Аўгуста Моцнага і далучыўся да Сандамірскай канфэдэрацыі, у 1706 перайшоў у лягер Станіслава Ляшчынскага, ад якога атрымаў пасаду рэфэрэндара вялікага літоўскага (17061709). У 1717 актыўна выступаў супраць прысутнасьці расейскіх войскаў у Рэчы Паспалітай[1], далучыўся да Тарнагродзкай канфэдэрацыі супраціўнікаў караля.

Абіраўся паслом на соймы, быў дэпутатам Галоўнага Трыбуналу.На соймах выступаў супраць умяшаньня Расеі ў нутраныя справы Рэчы Паспалітай праз падтрымку праваслаўных і за захаваньне Рэччу Паспалітай нэўтралітэту на міжнароднай арэне[1]. Клапаціўся пра пасады для магнацкіх родаў Радзівілаў (зь якімі яго зьвязвала жонка) і Сапегаў.

Пабраўся шлюбам з Канстанцыяй, дачкой Міхала Казімера Радзівіла «Рыбанькі», не пакінуў нашчадкаў. Пахавалі Я. Ф. Сапегу ў касьцёл Сьв. Ганны ў Кодні[2].

Спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Значную частку жыцьця правёў у Кодні, дзе сабраў вялікую бібліятэку, якая станам на 1744 складалася з 3500 пазыцыяў. Напісаў гісторыю мясцовага абраза Панны Марыі (Торунь, 1720), гістарычна-генэалягічны нарыс роду Сапегаў (Варшава, 1730) і інш.

У Коданскім касьцёле стварыў партрэтную галерэю Сапегаў[3].

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Андрэй Мацук. Сапега Ян Фрыдэрык // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 545.
  2. ^ а б Sapieha E., Saeed-Kałamajska M. Dom Sapieżyński. cz. 2. — Warszawa: Wydawn. Nauk. PWN, 2008. S. 206.
  3. ^ Анатоль Грыцкевічй. Сапегі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Ян Фрыдэрык Сапегасховішча мультымэдыйных матэрыялаў