Ґвінэя
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
| République de Guinée Рэспубліка Гвінэя |
|||
|
|||
| Нацыянальны дэвіз: "Travail, Justice, Solidarité" (праца, справядлівасьць, салідарнасьць) | |||
 |
|||
| Афіцыйная мова | француская | ||
| Сталіца | Конакры | ||
| Найбуйнейшы горад | Конакры | ||
| Урад | рэспубліка Лансана Контэ Лансана Каятэ |
||
| Плошча - Агульная - Адсотак вады |
78-е месца ў сьвеце 245 857 км² - |
||
| Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасьць |
83-е месца ў сьвеце 9 402 000 38/км² |
||
| СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
111 месца ў сьвеце 18,879 млрд.$ 2 035 $ |
||
| Валюта | Гвінэйскі франк (GNF) |
||
| Часавы пас - улетку |
GMT (UTC+0) +0 (UTC+0) |
||
| Незалежнасьць ад Францыі |
2 кастрычніка 1958 | ||
| Дзяржаўны гімн | ««Liberté»» | ||
| Аўтамабільны знак | RG | ||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .gn | ||
| Тэлефонны код | +224 | ||
|
|||
Гвінэя (па-француску: Guinée, République de Guinée) – краіна ў Заходняй Афрыцы, мае выхад да Атлянтычнага акіяна, мяжуе з Гвінэяй-Бісаў, Сэнэгалам, Малі, Лібэрыяй, Кот д'Івуарам і С'ера Леонэ.
Зьмест |
[рэдагаваць] Гісторыя
Першымі эўрапейцамі, якія трапілі на тэрыторыю Гвінэі ў 1460 годзе былі партугальцы. У пачатку ХIХ стагодзьдзя, Гвінэя была адным з асноўных пастаўшчыкоў рабоў на плянтацыі Паўночнай Амэрыкі. У другой палове ХІХ стагодзьдзя Гвінэя стала францускай калёніяй. У 1886 і 1889 гадах былі ўсталяваны межы з брытанскімі і партугальскімі калёніямі. З 1904 года Гвінэя ўваходзіла ў склад Францускай Заходняй Афрыкі.
У 1958 годзе на падставе новай канстытуцыі Францыя дала мажлівасьць атрыманьня незалежнасьці сваім калёніям. Гвінэя выбрала незалежнасьць, якую атрымала 2 кастрычніка 1958 года.
Пасьля атрыманьня незалежнасьці ўладу атрымаў Ахмэд Сэку Турэ. Яго кіраўнацтва краінай характарызавалася спробамі пабудовы сацыялізму, падаўленьнем апазыцыі і парушэньнямі правоў чалавека. Замежная палітыка арыентавалася на камуністычны блёк і Рух Недалучэньня. 26 сакавіка 1984 года Турэ памёр ў ЗША пад час апэрацыі на сэрцы. На некаторы час уладу атрымаў былы прэм’ер-міністар Луіс Лансана Біевогу, які быў забіты 3 траўня наступнага года ў выніку перавароту зьдзейсьненага сучасным прэзыдэнтам Лансана Контэ. Контэ пачаў адыходзіць ад сацыялістычнай гаспадаркі і вызваліў шмат палітычных вязьняў, але характар яго ўлады застаўся дыктатарскім.
Першыя свабодныя выбары адбыліся ў 1993 годзе. Контэ перамог у іх лідара апазыцыі Альфа Кондэ. Праз два гады адбыліся першыя свабодныя палямэнцкія выбары, якія выйграла прапрэзыдэнцкая партыя Адзінства і Разьвіцьця. Апазыцыя абвясьціла аб шматлікіх фальсыфікацыях.
[рэдагаваць] Палітыка
[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел
Гвінэя дзеліцца на 7 рэгіёнаў і 33 прэфэктуры. Сталіца Канакры зьяўляецца спэцыяльным адміністрацыйным рэгіёнам.
| Рэгіён | Плошча (km²) |
Насельніцтва | Сталіца |
 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Бокэ | 31 186 | 760 119 | Бокэ | |
| 2 | Конакры | 450 | 1 092 436 | Конакры | |
| 3 | Фаранах | 35 581 | 602 485 | Фаранах | |
| 5 | Канкан | 72 145 | 1 011 644 | Канкан | |
| 6 | Кіндыа | 28 873 | 928 312 | Кіндыа | |
| 7 | Лабэ | 22 869 | 799 545 | Лабэ | |
| 8 | Маму | 17 074 | 612 218 | Маму | |
| 9 | Нзэрэкорэ | 37 658 | 1 348 787 | Нзэрэкорэ |
[рэдагаваць] Геаграфія
Агульная плошча паверхні краіны складае 245 857 км. кв. Працяжнасьць межаў складае 3 399 км, зь якіх:
- Кот д'Івуар – 610 км
- Гвінэя-Бісаў – 386 км
- Лібэрыя – 563 км
- Малі – 858 км
- Сэнэгал – 330 км
- С'ера Леонэ – 652 км
Даўжыня берагавой лініі складае 320 км.
[рэдагаваць] Эканоміка
Ня гледзячы на шматлікія радовішчы карысных выкапняў Гвінэя зьяўляецца адным з самых бедных краінаў сьвету. Асновай эканомікі застаецца сельская гаспадарка. Асноўныя сельскагаспадарчыя культуры гэта: кава, проса, сорга, бананы. У Гвінэі знаходзяцца 30 % сусьветных запасаў баксытаў, а краіна зьяўляецца другім па колькасьці экспарцёрам гэтай сыравіны.
[рэдагаваць] Дэмаграфія
Самай вялікай этнічнай групай Гвінэі зьяўляецца Фуланэ (каля 40% насельніцтва), тут жывуць і прадстаўнікі іншых народаў групы Мандэ (Малінке(30%), Сусу(15%)).
Асноўнай рэлігіяй зьяўляецца ісьлям, якога прытрымліваюцца 70% насельніцтва, 30% - хрысьціяне, захаваліся і традыцыйныя веравызнаньні.
[рэдагаваць] Спорт
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
