25 сакавіка

25 сакавіка — 84-ы дзень году (85-ы ў высакосным годзе) паводле Грэгарыянскага календару. Да канца году застаецца 281 дзень.

Падзеі

• 421 — Вэнэцыя была заснавана ў дванаццаць гадзін дня, у адпаведнасьці зь легендай
• 1199 — Рычард I паранены з арбалета падчас бою з Францыяй, што прывяло да яго сьмерці 6 красавіку
• 1306 — Роберт Брус становіцца каралём Шатляндыі
• 1409 — адчыняецца Савет Пізы
• 1584 — Сэр Ўолтэр Рэйлі атрымлівае патэнт на калянізацыю Вірджыніі
• 1634 — першыя пасяленцы прыбылі ў Мэрылэнд
• 1655 — Крыстыян Гюйгэнс адкрыў найбуйнейшы спадарожнік Сатурна — Тытан
• 1802 — Ам’енскае замірэньне паміж Францыяй і Вялікабрытаніяй
• 1807 — скасаваньне гандлю рабамі ў Брытанскай імпэрыі («Акт аб скасаваньні гандлю рабамі»)
• 1811 — Пэрсі Біш Шэлі выключаны з Оксфардзкага ўнівэрсітэту з-за публікацыі ў брашуры Неабходнасьць атэізму
• 1821 — Грэцыя займела незалежнасьць пасьля амаль 400 гадоў турэцкай акупацыі
• 1917 — Грузінская праваслаўная царква аднаўляе яе аўтакефаліі, скасаваныя імпэратарскай Расеяй ў 1811 годзе
• 1918 — Беларуская Народная Рэспубліка абвясьціла незалежнасьць
• 1924 — у гадавіну Грэцкае вайны за незалежнасьць Аляксандрас Папанастасіу абвяшчае Другую Грэчаскую Рэспубліку
• 1924 — заснаваны Ордэн Трох Зорак — найвышэйшая ўзнагарода Латвійскае Рэспублікі
• 1941 — Каралеўства Югаславія далучаецца да Восі з падпісаньнем Траістага пакту
• 1948 — першы пасьпяховы прагноз аб сьмерчы прадказаў, што тарнада ударыць па ваенна-павятровай базе Тынкер, Аклагома
• 1949 — у пік калектывізацыі ў Эстоніі, Латвіі і Летуве пачалася шырокая кампанія дэпартацыі, вядомая як сакавік дэпартацыі. Шляхам тэрору савецкімі ўладамі былі дэпартаваныя больш за 92 000 чалавек з краін Балтыі у аддаленыя раёны СССР
• 1957 — заснаваная Эўрапейская эканамічная супольнасьць (Заходняя Нямеччына, Францыя, Італія, Бэльгія, Нідэрлянды, Люксэмбург)
• 1979 — першы цалкам функцыянальны шатл Калумбія перададзены ў Касьмічны цэнтар Кенэдзі для падрыхтоўкі да першага запуску

Нараджэньні

• 826 — Аль-Мубарад, арабскі асьветнік
• 850 — Сэйва, 56-ы імпэратар Японіі
• 1133 — Генрых II, ангельскі кароль, першы з дынастыі Плянтагенэтаў
• 1252 — Канрадзін, герцаг Швабіі, кароль Сыцыліі, таксама зьяўляўся тытулярным каралём Ерусаліму
• 1297 — Андранік III Палеоляг, бізантыйскі імпэратар
• 1345 — Бланш Ланкастэрская, жонка першага князя Ланкастэра Яна Доўгага
• 1347 — Кацярына з Сыены, каталіцкая сьвятая
• 1404 — Джон Беафорт, 1-ы герцаг Самэрсэта, ангельскі войскавод
• 1408 — Агнэс Бадэнская, графіня Бадэнская, герцагіня Шлезьвіская, графіня Гальштынская
• 1441 — Эрнэст Саксонскі, курфюрст Саксоніі, герцаг Саксоніі, ляндграф Цюрынгіі і маркграф Мэйсэна
• 1479 — Васіль III, вялікі князь маскоўскі
• 1528 — Якаб Андрэ — нямецкі лютэранскі тэоляг
• 1539 — Крыстафэр Клавіюс, нямецкі матэматык
• 1541 — Франчэска I, вялікі герцаг Тасканы
• 1545 — Ёган, герцаг Шлезьвіг-Гальштыніі-Сондэрбурга
• 1593 — Жан Брэбёф, францускі езуіт-місіянэр
• 1643 — Луіс Марэры, францускі энцыкляпэдыст
• 1661 — Крысоў дэ Рапін, францускі гісторык
• 1699 — Ёхан Адольф Хасзэ, нямецкі кампазытар
• 1716 — Аляксей Антропаў, расейскі мастак-партрэтыст (партрэт Пятра III)
• 1741 — Даніель Шыбелер, нямецкі пісьменьнік
• 1747 — Аляксандар Безбародка, расейскі князь, канцлер Расеі (1797—99 гг.)
• 1767 — Ёхім Мюрат, францускі маршал, кароль Нэапаля (1808—1815 гг.)
• 1774 — Франсуа Мары Дадэн, францускі заоляг
• 1782 — Караліна Банапарт, сястра Напалеона Банапарта, каралева Нэапаля
• 1786 — Джавані Баціста Аміцы, італьянскі астраном
• 1793 — Гаўрыіл Баценькоў, расейскі падпалкоўнік, дзекабрыст, паэт
• 1795 — Жак-Луі Рандон, францускі генэрал, маршал Францыі
• 1798 — Крыстоф Гудэрман, нямецкі матэматык
• 1800 — Генрых фон Дэхзэн, нямецкі геоляг
• 1807 — Джэймс Говард Харыс, брытанскі дзяржаўны дзяяч
• 1812 — Аляксандар Герцэн, расейскі пісьменьнік, публіцыст, філёзаф і рэвалюціянер-дэмакрат
• 1815 — Андрэй Дэльвіг, расейскі архітэктар, кіраўнік камісіі па буддаўніцтву Храма Хрыста Збаўцы, гідратэхнік, стваральнік Расейскага тэхнічнага таварыства, генэрал, барон
• 1824 — Карл Густаў Брэсцыюс, нямецкі інжынэр-чыгуначнік
• 1825 — Макс Шульц, нямецкі біёляг, першым пачаў вывучаць цытаплязму і ядро жывой клеткі
• 1832 — Мікалаюс Рюдынгер, нямецкі анатаміст
• 1835 — Адольф Вагнэр, нямецкі эканаміст
• 1836 — Эдуард Шэве, баптысцкі прапаведнік
• 1836 — Юліюс Вайнгартэн, нямецкі матэматык
• 1839 — Марыяна Хайніш, аўстрыйская фэміністка
• 1842 — Антоніа Фагазара, італійскі пісьменьнік і паэт
• 1844 — Адольф Энглер, нямецкі батанік
• 1846 — Хелерн Зіммерн, ангельская пісьменьніца
• 1847 — Агенор Галухоўскі, міністар замежных справаў Аўстра-Вугоршчыны
• 1856 — Макс Ухл, нямецкі пачынальнік археалёгіі Анд
• 1860 — Фрыдрых Науман, нямецкі палітык і тэоляг
• 1863 — Сайман Флэкснэр, амэрыканскі патоляг
• 1863 — Амічы Джаванні, італійскі батанік і оптык
• 1865 — П’ер Эрнэст Вайс, францускі фізык
• 1867 — Артура Тасканіні, італійскі дырыгент, кіраўнік тэатра «Ла-Скала» і «Мэтрапалітэн-опера»
• 1867 — Венядзікт Мякоцін, расейскі рэвалюцыянэр, лідэр Партыі народных сацыялістаў
• 1868 — Уільям Локвуд, ангельскі гулец у крыкет
• 1870 — Фрыдрых Карл Арнольд Швасман, нямецкі астраном
• 1871 — Герман Аберт, нямецкі музычны навукоўца
• 1873 — Рудольф Рокер, нямецкі аўтар, гісторык і анарха-сындыкаліст
• 1875 — Ксенія Аляксандраўна Раманава, вялікая княгіня Расеі
• 1880 — Філарэт, беларускі рэлігійны й грамадзкі дзяяч
• 1881 — Белая Бартак, вугорскі кампазытар, піяніст («Драўляны прынц», «Цудоўны мандарын»)
• 1884 — Жорж Імберт, хімік і вынаходца
• 1886 — Афінагор I, праваслаўны патрыярх Канстанцінопальскі, распачаў прымірэньне з каталікамі
• 1887 — Чуічы Нагума, віцэ-адмірал імпэратарскага японскага марскога флёту
• 1887 — Джэфры Кейнс, брытанскі мэдык, навуковец і бібліяфіл
• 1892 — Фэрдынанд Андэргасэн, аўстрыйскі кампазытар і царкоўны музыка
• 1892 — Эндзі Клайд, амэрыканскі актор
• 1899 — Жак Адыберці, францускі паэт
• 1900 — Ханc Люкей, баптысцкі тэоляг
• 1900 — Паўль Рытэрбуш, нямецкі юрыст і нацыянал-сацыяліст
• 1901 — Раймонд Фірт, новазэляндзкі этноляг
• 1901 — Эд Беглей, амэрыканскі актор
• 1903 — Нахум Норбэрт Глацэр, габрэйска-амэрыканскі навуковец
• 1903 — Франкі Карль, амэрыканскі піяніст і кіраўнік джаз-аркестра
• 1903 — Джулія Антонія Мелізна, сузаснавальнік Камуністычнай партыі Кубы
• 1905 — Ванда Хадкоўская, польская законьніца, жаўнерка арміі краёвай
• 1906 — Леў Шейнін, расейскі пісьменьнік, аўтар дэтэктываў, пракурор («Гульня без правілаў», «Занатоўкі сьледчага»)
• 1908 — Дэвід Лін, ангельскі кінарэжысэр («Доктар Жывага», «Олівэр Твіст», «Лаўрэнс Арабійскі»)
• 1908 — Хэльмут Койтнэр, нямецкі кінарэжысэр і актор
• 1910 — Дэвід Людзьвіг Блок, нямецкі мастак
• 1911 — Джэк Рубі, забойца Лі Харві Освальда
• 1912 — Меліта Норвуд, савецкая шпіёнка
• 1914 — Норман Эрнэст Борлаг, амэрыканскі аграном, ляўрэат нобэлеўскай прэміі міру
• 1916 — Жан Роджэрc, акторка
• 1916 — Мікалай Пайка, расейскі кампазытар
• 1920 — Артур Вінт, ямайскі лёгкаатлет і чэмпіён Алімпійскіх гульняў
• 1921 — Ханc Гвіда Мутке, нямецкі лётнік-зьнішчальнік і мэдык авіяцыі
• 1921 — Сымона Сіньёрэ, француская кінаакторка, уладальніца «Оскара» («Чартоўкі», «Залатая каска», «Месца наверсе»)
• 1921 — Нэнсі Кэлі, амэрыканская акторка
• 1922 — Эйлін Форд, заснавальнік мадэльнага агенцтва
• 1923 — Рэймар Люст, нямецкі астрафізык і навуковы мэнэджэр
• 1925 — Фланэры О’Конар, амэрыканскі пісьменьнік
• 1925 — Аляксандар Чакалін, расейскі юнак-партызан, Герой Савецкага Саюзу
• 1925 — Аляксандар Кулакоўскі, беларускі праваслаўны сьвятар у Аўстраліі
• 1926 — Ласла Пап, вугорскі баксэр, трохразовы алімпійскі чэмпіён
• 1926 — Хайме Сабайнс, мэксыканскі паэт
• 1926 — Вяслава Мазуркевіч, польская акторка
• 1927 — Гербэрт Фукс, аўстрыйскі актор і палітык
• 1927 — Лэслі Клаўдзіюс, індыйскі гулец у хакей на траве, трохразовы алімпійскі чэмпіён
• 1928 — Джэймс Лоўэл, амэрыканскі астранаўт
• 1929 — Вім ван Эст, галянскі вэлясыпэдыст
• 1930 — Эрыка Пэдрэці, швайцарская пісьменьніца
• 1931 — Паўль Маціян, амэрыканскі джазавы музыка
• 1931 — Вітаўтас Баркаўскас, летувіскі кампазытар
• 1932 — Веслаў Мысьліўскі, польскі пісьменьнік
• 1933 — Пэтэр Эрліх, нямецкі актор
• 1934 — Бобі Ві, амэрыканскі рок-н-рол- і поп-сьпявак
• 1934 — Джоні Бурнэтэ, амэрыканскі музыка рокабілі
• 1934 — Глорыя Стэйнэм, амэрыканскі аўтар
• 1935 — Флэш Ўілард, піліпінскі баксэр
• 1935 — Уладзімер Папковіч, беларускі паэт і перакладчык
• 1937 — Алена Казелькава, расейская акторка («Беражыце жанчын», «Ваенна-палявы раман», «Ключы ад раю»)
• 1938 — Даніель Бурэн, францускі мастак і скульптар
• 1938 — Хойт Экстан, амэрыканскі музыка кантры
• 1939 — Тоні Кейд Бамбара, амэрыканскі пісьменьнік
• 1940 — Луіс Лінтнэр, паўднёва-тырольскі амбасадар у Бразыліі
• 1940 — Міна, італьянская эстрадная сьпявачка
• 1941 — Эргард Бузэк, аўстрыйскі палітык
• 1941 — Герд Попэ, праваабаронца і міністар бяз вобласьці дзейнасьці ГДР
• 1941 — Матыяс Гнэдынгер, швайцарскі актор
• 1941 — Гудмунд Хэрнэс, нарвэскі палітычны дзяяч
• 1942 — Арэса Франклін, амэрыканская сьпявачка
• 1942 — Эдэм Кэйна, брытанскі сьпявак
• 1942 — Рыхард Абрын, брытанскі актор, аўтар і кампазытар
• 1943 — Паўль Міхель Глязэр, амэрыканскі актор
• 1943 — Павел Ляднёў, расейскі мнагаборац, алімпійскі чэмпіён
• 1944 — Ханс-Юрген Вальтэр, нямецкі заснавальнік выгляда-тэарэтычнай псыхатэрапіі
• 1944 — Хіларыён Пэцальд, вядучая фігура сучаснай псыхатэрапіі
• 1945 — Ёхан Рыбель, міністар фэдэральных справаў і эўрапейскіх справаў Нямеччыны
• 1945 — Юхенія Ласарыні, італьянскі матацыклетны гоншчык
• 1945 — Георгі Маміконаў, расейскі музыка, лідэр гурта «Доктар Ватсан»
• 1945 — Іван Ядэшка, расейскі баскетбаліст, алімпійскі чэмпіён, трэнэр
• 1946 — Марыс Крафт, францускі вулканоляг
• 1946 — Кліф Бальзам, ангельскі футбаліст
• 1946 — Джэрард Джон Шэфер, амэрыканскі сэрыйны забойца
• 1947 — Сэр Элтан Джон, брытанскі музыка
• 1948 — Боні Бадэлія, амэрыканская акторка
• 1948 — Адзежы Гурхіс, нідэрлянскі кампазытар
• 1949 — Нік Лоу, брытанскі сьпявак
• 1952 — Антанас Мокас, калюмбійскі матэматык
• 1953 — Даніэль Пасарэла, аргентынскі футбаліст, чэмпіён сьвету 1978 г
• 1954 — Юры Піліпенка, расейскі журналіст, галоўны рэдактар штотыднёвіка «Суразмоўца»
• 1955 — Вольф Ман, нямецкі музыка і кампазытар
• 1955 — Дэніель Булуд, францускі кухар і рэстаратар
• 1956 — Мэцью Гарбэр, брытанскі актор
• 1957 — Тамара Акулава, расейская акторка («Балада пра доблеснага рыцара Айвенга», «Эўрапейская гісторыя», «У пошуках капітана Гранта»)
• 1960 — Юха Хірві, фінскі спартовец, віцэ-чэмпіён Алімпіяды-2000 у кулявой страляніне
• 1960 — Стыў Норман, брытанскі саксафаніст
• 1961 — Джон Стоквель, амэрыканскі актор і рэжысэр
• 1962 — Марсія Крос, амэрыканская акторка
• 1964 — Крыстына фон Груніген, швайцарская гоначная лыжная бягунка
• 1964 — Лайза Гей Гамільтан, амэрыканская акторка
• 1964 — Кен Рэгджэт, канадцкі хакеіст
• 1964 — Алекс Соліс, панамскі жакей
• 1964 — Аляксей Пракурораў, расейскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён 1988 году
• 1965 — Авэрай Джонсан, амэрыканскі баскетбаліст
• 1965 — Франк Ордэнэвіц, нямецкі футбаліст
• 1965 — Сара Джэсіка Паркер, амэрыканская акторка
• 1965 — Марыя Ўруція, калюмбійская цяжкаатлетка, алімпійская чэмпіёнка 2000 г
• 1965 — Стэфка Кастадзінава, баўгарская лёгкаатлетка, рэкардсмэнка сьвету ў скоках у вышыню
• 1966 — Джэф Квалей, канадзкі рок-гітарыст, трубач і сьпявак
• 1966 — Антон Роган, ірляндзкі футбаліст
• 1966 — Тацьцяна Патыц, нямецкая фотамадэль
• 1967 — Брыджэт Макман, швайцарская спартоўка, алімпійская чэмпіёнка 2000 г. у трыятлёне
• 1967 — Мат’ю Барні, амэрыканскі мэдыйны мастак
• 1967 — Дэбі Томас, амэрыканскі фігурыст
• 1969 — Дэйл Дэвіс, амэрыканскі гулец баскетбола
• 1969 — Кэці Дэніс, сьпявачка,
• 1970 — Магнус Ларсан, швэдзкі тэнісны гулец
• 1970 — Ігар Разаронаў, украінскі цяжкаатлет, двухразовы чэмпіён сьвету
• 1970 — Кары Матчэт, канадзкая акторка
• 1971 — Кэмі Граната, амэрыканскі хакеіст
• 1971 — Стэйсі Дражыла, амэрыканская лёгкаатлетка, чэмпіёнка і рэкардсмэнка сьвету, алімпійская чэмпіёнка ў скоках з шастом
• 1971 — Шэрыл Свупс, амэрыканская баскетбалістка, алімпійская чэмпіёнка
• 1973 — Андрэй Нікалішын, расейскі хакеіст, форвард «Вашынгтону»
• 1973 — Мікаэла Дорфмайстар, аўстрыйская гоначная лыжная бягунка
• 1973 — Энтані Барнэс, ангельскі футбаліст
• 1974 — Ларк Вурхіс, амэрыканская акторка
• 1975 — Ладзіслаў Бенысэк, чэскі гулец хакея з шайбай
• 1975 — Крыстоф Нуэлен, нямецкі кінэматаграфіст і сьпявак
• 1976 — Уладзімер Клічко, украінскі баксэр
• 1976 — Жувенал, амэрыканскі рэпэр
• 1976 — Фрэнсіс Бэлью, ірляндзкі гэльскі футбаліст
• 1976 — Джыджы Леунг, ганконская сьпявачка і акторка
• 1976 — Ча Тэ-хюн, паўднёвакарэйскі актор, тэлевядучы і сьпявак
• 1977 — Ірына Станкіна, расейская лёгкаатлетка, чэмпіёнка сьвету ў хадзе на 20 км
• 1979 — Наташа Йі, амэрыканская супэрмадэль
• 1979 — М’юрыел Хертыс, француская лёгкаатлетка і пераможца Алімпіяды
• 1980 — Ганно Кофлер, нямецкі актор
• 1980 — Катрын Рыт, акторка
• 1982 — Даніка Патрык, амэрыканская гоншчыца
• 1982 — Шон Фарыс, амэрыканскі актор і мадэль
• 1982 — Альвара Саборыя, кастарыканскі футбаліст
• 1986 — Кайл Лоры, амэрыканскі баскетбаліст
• 1987 — Набунары Ода, японскі фігурыст
• 1989 — Элісан Міхалка, амэрыканская акторка і сьпявачка

Сьмерці

• 1625 — Джамбатыста Марына, вядомы італьянскі паэт, адзін з пачынальнікаў літаратуры барока ў Італіі
• 1801 — Наваліс, нямецкі пісьменьнік, адзін з найбуйнешых прадстаўнікоў нямецкага рамантызму
• 1918 — Клёд Дэбюсі, францускі кампазытар і музычны крытык
• 1980 — Ралян Барт, францускі постструктураліст і сэміётык
• 1999 — Вячаслаў Чарнавіл, украінскі палітык, грамадзкі дзяяч, праваабаронца, дысыдэнт супраць савецкай улады
• 2004 — Валянтына Пашкевіч, беларускі пэдагог, грамадзкая і культурная дзяячка

Сьвяты

• Дзень паштоўкі
• Беларусь: Дзень Волі (неафіцыйна)
• Грэцыя: Дзень незалежнасьці

Вонкавыя спасылкі

 25 сакавіка — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Студзень
• Люты
• Сакавік
• Красавік
• Травень
• Чэрвень
• Ліпень
• Жнівень
• Верасень
• Кастрычнік
• Лістапад
• Сьнежань