GNU/Linux

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

	Прапануецца аб'яднаць гэтую старонку з Linux Абмяркуйце гэтую прапанову на старонцы абмеркаваньня.

Шаблён:Картка АС

	Гэта — машынны пераклад артыкула. Ён можа утрымліваць пэўную колькасьць граматычных альбо моўных памылак. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, выправіўшы яго

ubuntu

Гэта артыкул аб аперацыйнай сістэме, якую звычайна завуць проста «Linux». Аб ядры гэтае аперацыйнае сістэмы, якое таксама завецца «Linux», гл. Linux (ядро).

GNU/Linux (вымаўляецца «ГНУ/л́інукс») — вольная UNIX-падобная Апэрацыйная сыстэма. Яна заснаваная на сістэмных праграмах, распрацаваных у рамках праекту GNU, і на ядры Linux. Звычайна, па гістарычных чынніках і для сцісласці, гэтая сістэма завецца проста «Linux».

Да аперацыйнай сістэмы GNU/Linux таксама часта адносяць праграмы, якія дапаўняюць гэтую аперацыйную сістэму, і прыкладныя праграмы, што робяць яе паўнавартасным шматфункцыянальным аперацыйным асяродзьдзем.

У адрозненне ад большасці іншых апэрацыйных сыстэмаў, GNU/Linux ня мае адзінае «афіцыйнае» камплектацыі. Замест гэтага GNU/Linux пастаўляецца ў вялікай колькасці так званых дыстрыбутываў, у якіх праграмы GNU аб'ядноўваюцца з ядром Linux і іншымі праграмамі. Найбольш вядомымі дыстрыбутывамі GNU/Linux з'яўляюцца Slackware, Red Hat, Fedora Core, Mandriva, SuSE, Debian, Gentoo, Ubuntu. З дыстрыбутываў расійскіх распрацоўнікаў найболей вядомыя ALT Linux і ASPLinux.

[рэдагаваць] Распрацоўка

Лінус Торвальдс — стваральнік ядра Linux.

У адрозненне ад Microsoft Windows, Mac OS (Mac OS X) ды камерцыйных UNIX-падобных сістэмаў, GNU/Linux не мае геаграфічнага цэнтра распрацоўкі. Няма і арганізацыі, якая валодала бы гэтаю сістэмаю; няма нават адзінага кардынацыйнага цэнтра. Праграмы для GNU/Linux — вынік працы тысячаў праектаў. Некаторыя з гэтых праектаў цэнтралізаваныя, некаторыя каардынуюцца фірмамі, але большасць аб'ядноўваюць праграмістаў па ўсім сьвеце, знаёмых толькі па перапісцы. Стварыць свой праект або далучыцца да праекла, які ўжо існуе, можа любы і, у выпадку поспеху, вынікі працы стануць вядомыя мільёнам карыстачоў. Карыстачы прымаюць удзел у тэставанні вольных праграмаў, маюць зносіны з распрацоўнікамі напроста, што дазваляе хутка знаходзіць і выпраўляць памылкі і рэалізоўваць новыя магчымасці.

Менавіта такая гнуткая і дынамічная сыстэма распрацоўкі, немагчымая для праектаў з зачыненым кодам, вызначае выключную эканамічную эфектыўнасць GNU/Linux. Нізкі кошт вольных распрацоўкаў, адладжаныя механізмы тэставання і распаўсюджвання, прыцягненне людзей з розных краінаў, якія валодаюць розным бачаннем праблемаў, абарона кода ліцэнзіяю GPL — усё гэта паспрыяла поспеху вольных праграмаў. [1]

Вядома, такая высокая эфектыўнасць распрацоўкі не магла не зацікавіць буйныя фірмы, якія сталі адчыняць свае праекты. Так з'явіліся Mozilla кампаніі (Netscape, AOL), OpenOffice.org кампаніі (Sun), вольны клон Interbase кампаніі (Borland) — Firebird, SAP DB (SAP). IBM спрыяла пераносу GNU/Linux на свае мэйнфрэймы.

З іншага боку, адчынены код значна зніжае сабекошт распрацоўкі зачыненых сістэмаў для Linux і дазваляе знізіць кошт рашэння для карыстача. Вось чаму Linux стала платформаю, якую часта рэкамендуюць для такіх прадуктаў, як Oracle Database, DB2, Informix, SyBase, SAP R3, Domino.

Супольнасць GNU/Linux падтрымлівае сувязь пасродкам групаў карыстачоў Linux.

[рэдагаваць] Дыстрыбутывы GNU/Linux

Большасць карыстачоў для ўсталёўкі GNU/Linux выкарыстаюць дыстрыбутывы. Дыстрыбутыў — гэта не проста набор праграмаў, а шэраг рашэнняў для розных задачаў карыстачоў, аб'яднаных адзінымі сістэмамі ўсталёўкі, кіравання і абнаўлення пакетаў, а таксама наладаў і падтрымкі. Самыя распаўсюджаныя ў свеце дыстрыбутывы:

амэрыканскі Red Hat і яго нашчадак Fedora Core;
нямецкі SuSE;
французскі Mandriva (былы Mandrake);
міжнародны дыстрыбутыў Debian GNU/Linux;
адзін з самых старых дыстрыбутываў Slackware;
параўнальна малады Gentoo, які актыўна разьвіваецца;
вельмі малады, але перспектыўны дыстрыбутыў Ubuntu Linux і яго форк Kubuntu Linux, які выкарыстоўвае абалонку KDE замест Gnome.

Апроч пералічаных, існуе мноства іншых дыстрыбутываў, частка зь якіх базуецца на пералічаных, частка створаных з нуля і часцяком прызначаных для выканання абмежаванай колькасці задачаў (напрыклад, Scientific Linux). Кожны зь іх мае сваю канцэпцыю, свой набор пакетаў, свае перавагі і недахопы. Ні адзін не можа задаволіць усіх карыстачоў, а таму побач з лідэрамі пасьпяхова існуюць іншыя фірмы і суполкі праграмістаў, якія прапануюць свае рашэнні, свае дыстрыбутывы, свае паслугі. Існуе мноства LiveCD, пабудаваных на аснове GNU/Linux. LiveCD дазваляе запускаць GNU/Linux непасрэдна з кампакт-дыска, без усталёўкі на цвёрды дыск. Адным з найбольш папулярных LiveCD зьяўляецца Knoppix.

Для тых, хто жадае дасканала разабрацца з GNU/Linux, падыдзе любы з дыстрыбутываў, аднак даволі часта для гэтае мэты выкарыстоўваюцца так званыя source-based дыстрыбутывы, якія прадугледжваюць самастойную зборку ўсіх (або часткі) кампанентаў з зыходных кодаў, такія як LFS, Gentoo або CRUX.

Больш поўны спіс дыстрыбутываў з кароткім апісаннем тут .