Глінкава славацкая народная партыя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Глінкава славацкая народная партыя
Hlinkova slovenská ľudová strana
Flag of the Hlinka Guard (variant).svg
Дата заснаваньня 1913
Распушчаная 1945
Ідэалёгія клерыкальны нацыяналізм, фашызм

Глі́нкава слава́цкая наро́дная па́ртыя (па-славацку: Hlinkova slovenská ľudová strana, HSĽS) — клерыкальна-нацыяналістычная славацкая партыя, якая існавала ў 19061945 гг. у Аўстра-Вугоршчыне, Чэхаславаччыне і Першай Славацкай рэспубліцы.

Назвы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 19061925: Славацкая народная партыя
  • 19251938: Глінкава славацкая народная партыя
  • 19381945: Глінкава славацкая народная партыя — Партыя славацкага народнага адзінства

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Неафіцыйна ГСНП была заснава яшчэ ў 1906 годзе Міланам Годжай, Ф. Скіцакам і А. Ратам, афіцыйна ў 1913, калі ўдзельнічала ў выбарах у аўстра-вугорскі парлямэнт. У 1920 удзельнічала ў выбарах у чэхаславацкі парлямэнт. Выступала за аўтаномію Славаччыны ў рамках Чэхаславаччыны. Да 1938 галавой партыі быў Андрэй Глінка.

У 1920 партыя налічвала 11953 чальцоў, з 1927 удзельнічала ва ўрадзе, але ў 1929 выйшла ў сувязі з арыштам Войтэха Тукі. 8 траўня 1930 ГСНП падала праект закону пра аўтаномнасьць Славаччыны. Зь сярэдзіны 30-х шчыльна супрацоўнічала са Славацкай нацыянальнай партыяй, з Арганізацыяй украінскіх нацыяналістаў, пазьней і з вугорскімі і нямецка-судзецкімі сэпаратыстамі. У партыі паступова станавіліся папулярнымі ідэі італьянскага і аўстрыйскага фашызму. У 1936 годзе дэвізам партыі стала: «Адзін народ, адна партыя, адзін правадыр». У той час у ГСНП налічвалася 36000 чальцоў.

10 кастрычніка 1938 абвясьціла ў Жыліне аўтаномію Славаччыны. Пасьля абвяшчэньня падкантрольнай Трэцяму райху Першай Славацкай рэспублікі адбылося зьліцьцё з шэрагам славацкіх партыяў, і ГСНП стала фактычна адзінай славацкай партыяй. Падмуркам партыі было каталіцкае духавенства, прадпрымальнікі і інтэлігенцыя. ГСНП стала праводзіць жорсткую палітыку ў дачыненьні да апазыцыйных левых сілаў, але не даводзіла да адкрытага тэрору. ГСНП шчыльна супрацоўнічала зь нямецкімі нацыянал-сацыялістамі. 1 верасьня 1944 партызанская Славацкая Народная Рада забараніла ГСНП на тэрыторыі, якая кантралявалася партызанамі. У 1945 партыя была цалкам забаронена, яе лідэры арыштаваныя. Частка лібэральнага крыла ўлілася ў 1945 у Дэмакратычную партыю, частка эмігравала.

Вядучыя прадстаўнікі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]