Казімер Леў Сапега

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Казімер Леў Сапега
Kazimier Leŭ Sapieha. Казімер Леў Сапега.jpg
Казімер Леў Сапега. Невядомы мастак, XVII ст.
Herb Sapiehów.PNG
Герб «Ліс»
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: 15 ліпеня 1609
Вільня
Памёр: 19 студзеня 1656
Берасьце
Род: Сапегі
Бацькі: Леў Сапега
Гальшка з Радзівілаў
Жонка: Тэадора з Тарнаўскіх

Казі́мер Леў Сапе́га (15 ліпеня 1609, Вільня — 19 студзеня 1656, Берасьце) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Каралеўскі сакратар і пісар вялікі (16311637), маршалак дворны (16371645) і падканцлер1645).

Быў старостам рагачоўскім[1], слонімскім, волпенскім і любашанскім[2], а таксама адміністратарам Берасьцейскай эканоміі.

Валодаў лятыфундыяй з цэнтрам у Ружанах, дамогся ад вялікага князя прывілеяў на Магдэбурскае права і кірмашы для сваіх мястэчак Бялынічы, Талачын, Бешанковічы, Ружаны[3]. Таксама вядомы як заснавальнік картускага кляштару ў Бярозе і катэдры права ў Віленскім унівэрсытэце.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З чарэйска-ружанскай лініі магнацкага роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Льва, канцлера літоўскага, і Гальшкі з Радзівілаў. Меў братоў Крыштапа Міхала і Яна Станіслава.

Кляштар у Бярозе Картускай: К. Л. Сапега і Сьвяты Бруно

Навучаўся ў Віленскай акадэміі, працягваў адукацыю ў Мюнхенскім езуіцкім калегіюме, Інгальштацкім, Лёвэнскім і Балёнскім унівэрсытэтах[1].

У 1631 атрымаў урады каралеўскага сакратара (ліпень) і пісара вялікага літоўскага (22 верасьня 1631), займаўся ўпарадкаваньнем архіву Кароны. Браў удзел у канвакацыйным сойме (1632). Удзельнічаў у складаньні Палянаўскай мірнай дамовы (1634), меў вялікі давер ў караля і вялікага князя Ўладзіслава Вазы. У траўні 1637 стаў маршалкам надворным літоўскім. Абіраўся паслом на соймы ў 1637 і 1647. 6 сакавіка 1645 атрымаў урад падканцлера літоўскага.

Па сьмерці Ўладзіслава Вазы стаў прыхільнікам Яна Казімера Вазы, хоць перад гэтым падтрымліваў Карла Фэрдынанда Вазу, які лічыў К. Л. Сапегу сваёй апорай у Вялікім Княстве Літоўскім у часы безкаралеўя.

Пры Віленскай акадэміі заснаваў фонд на ўтрыманьне 4-х прафэсараў і ахвяраваў на гэта 12 500 злотых. Таксама перадаў акадэміі Ружанскую бібліятэку, сабраную яго бацькам і ім самым. Тая бібліятэка, названая як і акадэмія — Сапежынскай, налічвала каля 3 тысячаў тамоў і складалася з рэдкіх кніг[2].

Браў удзел у вайне з казакамі на Ўкраіне (16481653), складаньні Збораўскага пагадненьня, бітве пад Берастэчкам.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (16541667) выставіў уласны полк. Выступаў супраць пагадненьня Януша Радзівіла з Карлам X Густавам. Увосень 1655 пад Берасьцем каардынаваў ваенные дзеяньні супраць маскоўскіх і швэдзкіх войскаў, аднак стан ягонага здароўя ў той час пагоршыўся. У лістападзе 1655, па паразе пад Вярховічамі, фармальна прызнаў швэдзкі пратэктарат над Вялікім Княствам Літоўскім. У пачатку 1656 атрымаў ад Яна Казімера даручэньне весьці перамовы пра мір з царом маскоўскім Аляксеем Міхайлавічам, аднак неўзабаве памёр.

Ажаніўся з Тэадорай Тарнаўскай (шлюб у 1639). Нашчадкаў не пакінуў. Пахавалі К. Л. Сапегу ў касьцёле картузаў у Бярозе-Картускай[4].

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Грыцкевіч А. Сапегі // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 548.
  2. ^ а б Трызна Ц. Казімер Леў Сапега // «Гістарычная брама» № 2, 1997.
  3. ^ Грыцкевіч А. Сапегі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001.
  4. ^ Sapieha E., Saeed-Kałamajska M. Dom Sapieżyński. cz. 2. — Warszawa: Wydawn. Nauk. PWN, 2008. S. 47.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Казімер Леў Сапегасховішча мультымэдыйных матэрыялаў