Сьцяг Украіны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Сьцяг Украіны
Flag of Ukraine.svg
Сьцяг Украіны
Прапорцыі 2:3
Прыняты 28 студзеня 1992 (23 гады таму)
Тып дзяржаўны
Дызайн жоўта-блакітны (пшанічнага поля пад сінім небам)

Сьцяг Украіны — афіцыйны дзяржаўны сымбаль Украіны. Уяўляе сабой палотнішча памерамі 2:3. Складаецца з двух роўнавялікіх палос жоўтага і сіняга колеру. Вонкавы выгляд сьцягу зацьверджаны дваццатым артыкулам Канстытуцыі Ўкраіны.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Трызубец Уладзімера Сьвятога
Варыянт Сьцяга УНР
Сьцяг УНР ды Ўкраінскай Дзяржавы 1918—1920 рр., а таксама Ўраду УНР у эміграцыі
Сьцяг УПА
Сьцяг УССР (1949—1991)

Гісторыя ўзьнікненьня Дзяржаўнага Сьцягу Ўкраіны ўзыходзіць да Кіеўскай Русі. Шэраг гісторыкаў сьцьвярджае што Уладзімер Сьвятаславіч меў сьцяг блакітнага і залатога колераў. Гербам Галіцка-Валынскага княства быў залаты леў на сінім фоне.

Існуе і іншая вэрсія ўзьнікненьня сьцяга. Падчас аўстрыйскага валадарства над заходняй Украінай, у 1848 годзе «Галаўная Руськая рада», якая прадстаўляла інтарэсы руськіх ці русінаў (цяперашнія ўкраінцы), зьвярнулася да імпэратара Аўстрыі Франца-Ёсіфа з просьбай аб зацьвярджэньні нацыянальнага сьцяга. У якасьці праекту быў прапанаваны сіне-чырвоны сьцяг. Аднак па патрабаваньні імпэратрыцы-маці, чырвоны колер быў заменены на жоўты — колер Аўстрыі. Існуе легенда, што яна нібы сама сшыла першы жоўта-блакітны сьцяг, які ўручыла галічанам, якія праславіліся пры падаўленьні вугорскай рэвалюцыі.

Падчас існаваньня Украінскай Народнай Рэспублікі яе дзяржаўны сьцяг ствараўся паводле геральдычных канонаў, паводле якіх колер асноўнага элемэнту дзяржаўнага гербу (тут: трызубец або «Трызуб», залаты колер) разьмяшчаецца зьверху або справа, а колер шчыта (фону) (тут: сіні або блакітны) зьнізу або справа. Такім чынам, па правілах геральдыкі дзяржаўны сьцяг УНР павінен быў складацца зь дзьвюх аднолькавых палос: залатога (зьверху) і блакітнага колераў. Адгэтуль пайшоў выраз «па-ўкраінску: жовто-блакитний» (жоўта-блакітны). На практыцы, аднак, на сьцягу УНР зьверху заўсёды была сіняя (толькі пры П. Скарападзкім) або блакітная (пры М. Грушэўскім, У. Вінічэнка, С. Пятлюры) паласа.

Сьцягам Заходнеўкраінскай Народнай Рэспублікі быў сьцяг сіняга і жоўтага колераў.

Дагэтуль няма адзінага трактаваньня адносна сымболікі колераў украінскага сьцяга. Самая распаўсюджаная зь іх кажа, што сучасны ўкраінскі сьцяг уяўляе сабой алегарычны малюнак пшанічнага поля пад сінім небам. Паводле традыцыі, пры вырабе асобнікаў Дзяржаўнага Сьцяга Ўкраіны верхнюю паласу адлюстроўваюць менавіта сьветла-сіняй.

ПАРАДАК КОЛЕРАЎ

Па распаўсюджаных легенд, сцягам УНР быццам быў жоўта-блакітны сцяг (жоўтая паласа зверху). Аднак на самай справе на працягу 1917 года ў Украіне парадак колераў на сцягу ні быў канчаткова ўсталяваўся і выкарыстоўвалі абодва варыянты - і з верхняй блакітны паласой, і з жоўтай. Аднак у канцы 1917 і ў пачатку 1918 года быў зацверджаны шэраг марскіх і службовых сцягоў, на якіх верхняя паласа была блакітны.

У часы гетманата Паўла Скарападскім ў 1918 годзе парадак колераў не зведаў змен. Часам памылкова Скарападскім прыпісваецца «перагортванне колераў».

Аналагічны парадак прыняла і ЗУНР, абвешчаная ў лістападзе 1918 года, але верхняя паласа вызначалася як «сіняя», а не «блакітная».

Пасля звяржэння Гетманат ў снежні 1918 г. урад УНР пакінуў сцяг без зменаў, такім чынам канчаткова замацаваўшы цяперашні парадак палос. У 1920 верхнюю паласу, улічваючы нізкую святлаўстойлівасць блакітнага колеру, таксама пачалі ўжываць сіняй. Пасля паразы ўкраінскіх дзяржаў ўзніклі непаразуменні паміж прыхільнікамі сіне-жоўтага і жоўта-сіняга парадку спалучэнне колераў, якія скончыліся пастановай Украінскага Нацыянальнага Савета ад 27 чэрвеня 1949, якая адзначала, што да канчатковага вырабу дзяржаўных эмблем незалежнай ўлады ў Украіне нацыянальны сцяг будзе сіне-жоўты .

Карпацкая Украіна ў сакавіку 1939 года прыняла такі ж парадак палос - сіняя над жоўтай. Той жа парадак палос быў і на сцягу, які паднялі ў Львове ў 1941 годзе па ініцыятыве АУН . Затое супрацьлеглы парадак палос выкарыстоўвалі структуры, ініцыяваныя АУН (м), у тым ліку і дывізія «Галічына». а таксама Украінскае Вызвольнае Войска (УВВ).

У рэшце рэшт менавіта сіне-жоўты парадак замацаваўся ў якасці асноўнага і менавіта ён быў афіцыйна прыняты ў незалежнай Украіне 28 Студзеня 1992 года.

Ва Украіне перыядычна паднімаюць пытанне парадку колераў на сцягу, заклікаючы «перавярнуць» яго. У прыватнасці, гэтая тэма набыла адносна большае распаўсюджванне пры Евромайдане, калі некаторыя грамадскія арганізацыі і звычайныя грамадзяне выкарыстоўвалі менавіта жоўта-сінія сцягі. Асноўнымі аргументамі прыхільнікаў гэтай ідэі з'яўляецца спасылка на першы сцяг УНР (як было сказана вышэй, на працягу 1917 парадак колераў на сцягу ні быў ўстояны), на выдуманыя «геральдычныя правілы», а таксама эзатэрычныя ідэі, якія да станаўлення сцяга не маюць ніякага дачынення.

У адказ на гэта ў жніўні 2014 гісторыкі-даследчыкі гэтай тэмы і шэраг іншых навукоўцаў апублікавалі адкрыты ліст з асуджэннем падобных дзеянняў, паказаўшы іх беспадстаўна і назваўшы «правакацыямі».

Украінскія землі ў складзе ВКЛ[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1410 гадзе рускае войска прымала ўдзел у Бітве пад Грунвальдам на баку Каралеўства Польскага і Вялікага княства Літоўскага супраць свайго даўняга хаўрусьніка часоў Галіцка-Валынскага княства — Тэўтонскага Ордэну. Польскі гісторык Ян Длугаш пакінуў апісаньне сьцягоў войск з рускіх земляў.

Сьцягі казацкіх палкоў Кіеўшчыны і Чарнігаўшчыны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ільля Рэпін, «Запарожцы пішуць ліст турэцкаму султану», 18801891. На ёй ёсьць выявы жоўта-блакітнага і чырвона-чорнага сьцягаў
Штандарт Прэзыдэнта Ўкраіны

Цікавыя факты[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Сьцяг Украінысховішча мультымэдыйных матэрыялаў