Пол Пот

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Пол Пот

Пол Пот (сапраўднае імя Салот Сар) (19251998) — кіраўнік Камбоджы, лідэр Чырвоных Кхмэраў. Стаяў на чале леваэкстрэмісцкага рэжыму Чырвоных Кхмэраў, які праводзіў генацыд супраць свайго народа і за 3,5 гады вынішчыў ад аднаго да трох мільёнаў чалавек, што складала 1/3 ад агульнага насельніцтва Камбоджы.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзяцінства і юнацтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Салот Сар нарадзіўся ў 1925 у вёсцы Прэксбаўв у сям’і заможнага селяніна. У ўзросьце дзевяці гадоў быў адпраўлены ў Пнампэнь да сваякоў. Пасьля пераезду колькі месяцаў праводзіць у якасьці прыслужніка ў будыйскім кляштары Ват Ботум Вадэй, дзе вывучае кхмэрскую мову і асновы будызму. У 1937 Сар паступае ў каталіцкую пачатковую школу École Miche, дзе атрымлівае асновы клясычнай адукацыі. Пасьля яе заканчэньня ў 1942 Сар працягвае навучаньне ў Каледжы Нарадома Сіянука ў Кампангчаме. Спроба Сара ў 1948 працягнуць адукацыю ў прэстыжным Ліцэі Сісавата скончылася няўдачай, ён ня здолеў здаць іспыты і быў вымушаны працягнуць навучаньне ў Тэхнічнай школе ў Пнампэні. У 1949 Салот Сар атрымлівае ўрадавую стыпэндыю для атрыманьня вышэйшай адукацыі ва Францыі. Меркавалася, што ён працягне навучаньне ў прафэсійнай школе ў Ліможы або Тулоні.

Гады вучобы ва Францыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прыехаўшы ва Францыю, Сар выправіўся ў Парыж, дзе пачаў вывучаць радыёэлектроніку. Успамінаючы аб першым годзе свайго студэнцкага жыцьця, Сар адзначаў, што шмат працаваў і быў добрым студэнтам. Улетку 1950 разам зь іншымі студэнтамі Сар адпраўляецца на працу ў Югаславію, дзе каля месяца працуе ў Заграбе. Пры канцы 1950 у Парыж прыязджае стары сябра Сара — Іэнг Сары. Іэнг Сары знаёміць Салот Сара з Кэнг Вансакам, патрыятычна наладжаным нацыяналістам, зь якім вучыўся ў Ліцэі Сісавата. Менавіта на кватэры Кенг Вансака пачынае працаваць марксысцкі гурток, ініцыятарамі стварэньня якога былі Іэнг Сары і Рат Самаён. Сярод абмяркоўваных у рамках гуртка працаў — «Нацыянальнае пытаньне» Джугашвілі (Сталіна), «Імпэрыялізм, як вышэйшая стадыя капіталізма» Ульянава (Леніна), «Капітал» Маркса.

У сярэдзіне 1952 Салот Сар пад псэўданімам Кхмэр Даом выступае з сваім першым палітычным творам — у адмысловым выпуску часопіса камбаджыйскіх студэнтаў «Khmer Nisut» выходзіць яго артыкул «Манархія або дэмакратыя?». Верагодна ў 1952 Салот Сар уступіў і ў Камуністычную партыю Францыі[1]. Да гэтага часу Салот Сар страціў цікавасьць да навучаньня й быў адлічаны з унівэрсытэту. 15 сьнежня 1952 Салот Сар пакідае Францыю і вяртаецца на радзіму.

Вяртаньне ў Камбоджу[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У студзені 1953 Салот Сар вярнуўся ў Камбоджу і пасяліўся ў Пнампэні ў свайго старэйшага брата Лот Суонга. Празь месяц ён распачаў спробы ўсталяваць кантакты з антыфранцускімі партызанскімі атрадамі, а пасьля пазнаёміўся зь мясцовым прадстаўніком Камуністычнай партыі Індакітая (КПІ) — Фам Ван Ба. Салот Сар зьвярнуўся да яго з просьбай прыняць яго ў КПІ на падставе свайго чалецтва ў Камуністычнай партыі Францыі. Фам Ван Ба зьвязаўся з Парыжам праз Ханой і ў жніўні 1953 Салот Сар уступіў у КПІ, пачаў працаваць у аддзеле масавай прапаганды штабной ячэйкі, наведваць школу для партыйных кадраў. Настаўнікам Сара стаў Ту Самут. У 1954 Салот Сар займаецца падрыхтоўкай будучых выбараў.

Вярнуўшыся ў Камбоджу, заснаваў рух, вядомы пад назвай «чырвоныя кхмэры», які ў 1967 пачаў партызанскую вайну супраць цэнтральнага ўрада. У 1975 атрады Пол Пота захапілі сталіцу Камбоджы Пнампэнь. У краіне ўсталяваўся рэжым самага лютага тэрору супраць прадстаўнікоў вышэйшага кляса й інтэлігенцыі. У 1979 Пол Пот быў зрынуты віетнамскімі войскамі.

Да 1998 году хаваўся ў джунглях у цяжкадаступных раёнах Камбоджы з рэшткамі аддзелаў «Чырвоных Кхмэраў». Пры канцы жыцьця ўзяты пад варту па загадзе камандуючага войскамі чырвоных кхмэраў Та Мока. Памёр 15 красавіка 1998 году ад рака.

Паходжаньне псэўданіма[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Салот Сар пачаў выкарыстоўваць псэўданім «Пол Пот» у 1976. Псэўданім «Пол» ён пачаў выкарыстоўваць яшчэ ў 50-я гады. Псэўданім «Пол Пот» зьяўляецца скарачэньнем ад францускага «politique potentielle» — «патэнцыйная (магчымая) палітыка»[2].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Чэндлер Дэвід П. Брат нумар адзін: Палітычная біяграфія Пол Поту. — Екацярынбург: Ультра. Культура, 2005, ст.398.
  2. ^ Пол Пот: барацьбіт за шчасьце народа або крывавы дыктатар?

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. B. Kiernan. How Pol Pot Came to Power: Colonialism, Nationalism, and Communism in Cambodia, 1930—1975. London, 1985.
  2. B. Kiernan. The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia under the Khmer Rouge, 1975-79. New Haven, 1996.
  3. David P. Chandler Brother Number One: A Political Biography of Pol Pot. Boulder, 1999.
  4. Кампучия: от трагедии к возрождению. Москва, Издательство политической литературы, 1979. — 255 с.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Пол Потсховішча мультымэдыйных матэрыялаў