Аснова слова

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку

Аснова — абавязковы і пастаянны элемэнт марфэмнай будовы слова, які зьяўляецца сродкам выражэньня лексычнага значэньня слова. Аснова ў зьменных словах проціпастаўляецца афіксам, як пераменнаму сэгмэнту, які выражае граматычнае значэньне.

Асновы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Аснова словаформы — частка слова без канчатка.
  • Аснова слова – частка слова без канчатка і формаўтваральных суфіксаў. Пастаянная, нязьменная частка слова, ад якой утвараюцца новыя словы.

Тыпы асноў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Члянімыя – тыя асновы, у склад якіх апрача кораня ўваходзіць хоць адна словаўтваральная марфэма.
  • Нечлянімыя – тыя асновы, у склад якіх уваходзіць толькі корань.
  • Вытворныя – асновы, да якіх можна падабраць утваральнае слова.
  • Невытворныя – тыя асновы, якія зьяўляюцца нечлянімымі, да іх нельга падабраць утваральнае слова.

Суплетыўныя асновы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сустракаюцца выпадкі, калі суадносныя граматычныя формы маюць розныя асновы (я – мяне, мне, мною). Такія асновы называюцца суплетыўнымі. Суплетывізм – адзін са сродкаў утварэньня пэўных формаў слова, напрыклад склону (мы – нас), ліку (чалавек – людзі), ступені параўнаньня (добры – лепшы), трываньня (класьціся – легчы, браць – узяць). Суплетывізм асноў характэрны для назоўнікаў, займеньнікаў, прыслоўяў, дзеясловаў.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Беларуская граматыка: У 2 ч. — Мінск: Навука і тэхніка. — Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск, 1985.
  • Шакун Л. М. Словаўтварэнне. Мінск: Вышэйшая школа, 1978.
  • Шуба П. П. Сучасная беларуская мова. Марфаналогія. Марфалогія. Мінск, 1987.