Бусел белы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Бусел белы
Ciconia ciconia 01.JPG
Бусел белы
Клясыфікацыя
Надцарства Эўкарыёты
Царства Жывёлы
Падцарства Эўметазоі
Тып Хордавыя
Падтып Хрыбетныя
Нададдзел Gnathostomata
Надкляса Чатырохногія
Кляса Птушкі
Атрад Буслападобныя
Сямейства Бусьліныя
Род Сапраўдныя буслы
Від Бусел белы
Бінамінальная намэнклятура
Ciconia ciconia
Арэал
WhiteStorkMap.svg

      Арэал пражываньня

      Месцы зімоўкі

                     Шляхі міграцыі

Яйка белага бусла

Бу́сел бе́лы (па-лацінску: Ciconia ciconia) — буйная балотная птушка зь сямейства бусьліных. Сымбаль Беларусі.

Агульная характарыстыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Самы вядомы прадстаўнік буслоў. Белая птушка з чорнымі канцамі крылаў, доўгай шыяй, доўгай тонкай чырвонай дзюбаю і доўгімі чырванаватымі нагамі. Белае пер’е галавы, шыі і цела кантрастуе з чорнымі пер’ямі крылаў, якія ў сонечным сьвятле адсьвечваюць зялёным і пурпуровым. Невялікі кавалак голай скуры чорнага колеру на галаве знаходзіцца вакол карычневага вока. Калі крылы ў бусла складзеныя, ствараецца ўражаньне, што ўся задняя частка цела бусла чорная. Адсюль яго ўкраінская назва — черногуз. Па афарбоўцы самкі не адрозьніваюцца ад самцоў, але крыху меншыя па памеры. Рост белага бусла складае 100—125 см, размах крылаў 155—200 см. Маса дарослай птушкі дасягае 4 кг.

Птушаняты белага бусла ў гнязьдзе

Птушаняты маюць дзюбу шэрага колеру і тусклыя чырвоныя ногі. Яны таксама маюць апярэньне з шараватым адценьнем — у адрозьненьне ад сваіх сьнежна-белых бацькоў. Працягласьць жыцьця белага бусла ў сярэднім складае 20 гадоў.

Вельмі лёгка адрозьніць і голас буслоў — своеасаблівае гучнае клацаньне дзюбай, падобнае на стук двух драўляных палак.

Лягчэй за ўсё можна ўбачыць бусла на яго гнязьдзе, але не цяжка заўважыць гэтых птушак, калі яны палююць на вільготных лугах або на сьвежаскошаных палетках на грызуноў, земляных чарвякоў, лічынак насякомых, яшчарак і амфібій. Гнёзды белых буслоў маюць вялікія памеры і звычайна збудаваны на высокіх апорах, якія дазваляюць ня толькі добры падлёт да гнязда, але агляд навакольля. У Эўропе буслы зьяўляюцца ўжо з сакавіку, а адлятаюць на зімоўку да канца жніўня.

Эўрапейскія белыя буслы будуюць свае гнёзды на пабудовах чалавека зь Сярэднявечча. Гнёзды можна знайсьці на дахах дамоў і гаспадарчых пабудоваў, трубах комінаў, воданапорных вежах, слупах электра- і тэлефоннай сувязі, мурах і спэцыяльна збудаваных для буслоў пляцоўках. Звычайна буслы кожны год вяртаюцца гнездаваць на тое самае месца, або недалёка ад яго. Такім чынам, некаторыя месцы выкарыстоўваюцца птушкамі на працягу сотняў гадоў! Маладыя птушкі стараюцца вярнуцца і загнездаваць як мага бліжэй да месцаў, дзе яны вылупіліся.

Белы бусел у беларускай культуры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бусел у палёце
К. Альхімовіч. «Пэйзаж з буслам»

Белы бусел зьяўляецца сымбалем Беларусі. Маючы яго на ўвазе, Беларусь называюць «Краінай пад белымі крыламі». Народная традыцыя забараняе рабіць шкоду гнязду бусла.

Белы бусел карыстаецца асаблівай павагай у беларусаў, яму будавалі аснову для гнязда — бусьлянкі. Яго лічылі ахоўнікам жытла ад Пэруна, узорам суладнага сямейнага жыцьця, вешчуном вясны. Паводле колераў апярэньня — белы з дадаткам чырвонага і чорнага — бусел жывы носьбіт нацыянальнай сымболікі колераў, характэрнай для беларускага нацыянальнага строю.

Буслы сяліліся побач з хатамі. Дзеці, якія ўвесь час назіралі за гэтымі птушкамі, бачылі, што буслы заўсёды нешта нясуць у сваё гняздо — ці то шчэпку якую, галінку, ці то вужа, жабу, якая трапечацца ў дзюбе. Натуральна, дзеці лёгка могуць паверыць у тлумачэньне, што іхняга браціка ці сястрычку прынёс бусел.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]