Галоўная старонка

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Сябры рады і настаўніцы Польскага таварыства «Асьвета» ў Менску

Польскае таварыства «Асьвета» ў Менску (па-польску: Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku) — грамадзкая арганізацыя, якая была заснавана ў 1905 годзе і дзейнічала ў Менску і на тэрыторыі Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. Да 1907 году таварыства дзейнічала ў кансьпірацыі, у 1907—1909 гадах — легальна, пазьней — зноў у кансьпірацыі (верагодна, аж да 1917 году). Вызначальная роля ў стварэньні і фінансаваньні таварыства належала сябрам самай уплывовай у канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзя грамадзкай арганізацыі Менскай губэрні — Менскаму таварыству сельскай гаспадаркі, якое згрупоўвала ў сваіх шэрагах, галоўным чынам, прадстаўнікоў карэннага каталіцкага і польскамоўнага дваранства губэрні. У дзейнасьці і разьвіцьці таварыства значную ролю адыгрывалі і жанчыны, што былі блізкімі сваячкамі сябрам МТСГ.

Задачай «Асьветы» было выхаваньне жыхароў Менскай губэрні (асабліва дзяцей) у духу «польскасьці» — галоўным чынам праз арганізацыю і падтрымку прыватнай польскамоўнай і рэлігійнай (каталіцкай) адукацыі. Таварыства ўхілялася ад палітызацыі сваёй дзейнасьці, афіцыйна дэкляруючы толькі асьветніцка-культурныя мэты, але само распаўсюджаньне польскай мовы і падтрымка каталіцызму выклікалі нэгатыўную рэакцыю і перасьлед з боку афіцыйнай расейскай улады, бо ўваходзілі ў супярэчаньне зь неафіцыйнай (пасьля ўвядзеньня ў 1905 годзе законаў аб верацярпімасьці і свабоды друку на роднай мове) палітыкай ураду па русіфікацыі Заходняга краю Расейскай імпэрыі. Гэта стала галоўнай нагодай самаскасаваньня таварыства ў 1909 годзе і пераходу яго на нелегальныя ўмовы работы.
(артыкул цалкам…)

Рэклямная абвестка выдавецкай суполкі ў газэце «Наша Ніва», 1909 год

Загляне сонца і ў наша аконца — беларуская выдавецкая суполка, заснаваная ў траўні 1906 году ў Пецярбургу. Паўстала з ініцыятывы выкладчыка Пецярбурскага ўнівэрсытэту Браніслава Эпімах-Шыпілы. Ставіла перад сабой асьветніцкія задачы.

Суполкай было выдадзена 38 кніжных найменьняў кірыліцай і лацінкай агульным накладам болей за 100 тысячаў асобнікаў. Сярод іх першыя падручнікі на беларускай мове «Беларуская чытанка, ці Першае чытаньне для дзетак беларусаў» Каруся Каганца, «Першае чытаньне для дзетак беларусаў» Цёткі, творы Янкі Купалы і Якуба Коласа, Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, Францішка Багушэвіча, пераклад паэмы «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча. Быў выпушчаны альманах «Маладая Беларусь».
(артыкул цалкам…)

Ці ведаеце вы…

З новых артыкулаў (10 — 24 красавіка 2014)
  • Battle of Khotyn 1673.PNG
  • …якім падзеям у гісторыі Ўкраіны прысьвячаліся абаротныя й разьменныя манэты краіны?
  • …што гісторыя беларускай сатыры адзначаецца ўжо з XVI стагодзьдзя?
  • …як украінскі аналяг трасянкі замінае дакладнаму ўсталяваньню моўнае карціны ва Ўкраіне?
  • …што цягам трох стагодзьдзяў дзяржава на тэрыторыі сучаснага Крыму вяла войны амаль з усімі сваімі суседзямі?
  • …чаму рэльеф Львова ўплываў на кампазыцыю ягонага старога места?
  • …што адзін з найпрыкметных апалягетаў заходнерусізму не цураўся самавызначаць сябе ліцьвінам?
  • …якія існуюць тыпы клясыфікацыі палітычных рэжымаў?
  • …што празь некалькі год пасьля адной зь нешматлікіх войнаў Рэчы Паспалітай з Турэччынай апошняя была вымушаная вярнуць усе захопленыя тэрыторыі?

Гэты дзень у гісторыі

Бібліятэка Кангрэсу ЗША

24 красавіка: Міжнародны дзень салідарнасьці моладзі

Актуальныя падзеі

Гэта разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове клясычным правапісам. Існуе шмат іншых моўных разьдзелаў, найбольш прадстаўнічыя зь якіх:


Вікіпэдыя працуе на магутнасьцях Фундацыі «Вікімэдыя», якая апэруе і некаторымі іншымі шматмоўнымі і вольнымі праектамі.