Вербная нядзеля

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Хрысьціянская традыцыя
Назва сьвята Уваход Гасподні ў Ерусалім
Час сьвяткаваньня Нядзеля перад Вялікаднем
Абрадавае значэньне Угодкі ўезду Ісуса ў Ерусалім

Увахо́д Гаспо́дні ў Ерусалі́м (Вербніца, Ве́рбная або Пальмавая нядзе́ля) — хрысьціянскае вясновае сьвята ўваходу Ісуса ў Ерусалім, якое адзначаецца ў апошнюю нядзелю перад Вялікаднем.

Праваслаўная традыцыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вербная нядзеля, Цьвер, канец XV ст.

Сьвяткаваньне Ўваходу Гасподняга ў Ерусалім распачалося ў старажытныя часы і прысьвечана ўспаміну вядомай эвангельскай падзеі, калі Ісус Хрыстос прыйшоў у горад для прыняцьця пакут і сьмерці на Крыжы.

Эвангеліст Іаан апісвае ўрачыстае вітаньне Яго: «…мноства людзей, якія прыйшлі на сьвята, пачуўшы, што Ісус iдзе ў Ерусалiм, узялi пальмавыя галіны i выйшлi насустрач Яму, i ўсклікалi: Асанна! Благаславёны Той, Хто прыходзіць у iмя Гасподняе, Цар Ізраiлеў!» (Ін.12:12,13).

Вось чаму ў гэты дзень існаваў здаўна звычай асьвячаць вярбу, таму сьвята называецца Вербнай нядзеляй. І мы, трымаючы ў руках першыя расквітнелыя вясною галінкі, услаўляем Збавіцеля як Пераможцу сьмерці.

Ніжэй пададзеныя сьвяточныя сьпевы ў рэдакцыі Біблейскае Камісіі БПЦ.

Трапар сьвята Ўваходу Гасподняга ў Ерусалім, глас 1[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Агульнае уваскрасеньне
яшчэ перад Тваімі пакутамі сьцьвярджаючы,
зь мёртвых падняў Ты Лазара, Хрысьце Божа.
Таму і мы, як дзеці, несучы сімвалы перамогі,
Табе, Пераможцу сьмерці, усклікаем:
Аса́нна ў вышніх! Дабраславёны Той, Хто прыходзіць у імя Гасподняе!

Кандак сьвята Ўваходу Гасподняга ў Ерусалім, глас 6[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На прастоле — на нябёсах,
а на зямлі — на асьля́няці се́дзячы, Хрысьце Божа,
прыняў Ты ангелаў усхвале́ньне і сьпевы дзяцей, усклікаючых да Цябе:
благаславёны Ты, Які прыходзіш Адама заклікаць.

Задастойнік сьвята Ўваходу Гасподняга ў Ерусалім[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бог Гасподзь і зьявіўся нам, зьбяры́це сьвята і, зь весяло́сьцю прыдзі́це, узьвялі́чым Хрыста, з ва́іямі і галінкамі, усклікаючы ў песьнях: Благаславёны Той, Хто прыходзіць у імя Госпада, Спасіцеля нашага.

Каталіцкая традыцыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Касьцёл, падрыхтаваны саракадзённым велікапосным пакаяньнем, у Пальмовую нядзелю пачынае перажываць цэнтральную таямніцу хрысьціянскай веры — пасхальную таямніцу сьмерці і ўваскрасеньня Езуса Хрыста. У гэты дзень на ўспамін уваходу Хрыста ў Ерузалем для зьдзяйсьненьня пасхальнай таямніцы адбываецца працэсія або ўрачысты ўваход перад сьвятой Імшою, а таксама асьвячаюцца галінкі пальмаў і іншых дрэваў. Гэта могуць быць таксама галінкі аліўкавых дрэваў або, як здаўна прынята ў нас, вярбы (адсюль выводзіцца папулярная назва сьвята — Вербная нядзеля).

Гэтая традыцыя грунтуецца на евангельскім апісаньні мэсіянскага ўваходу Хрыста: «У той час мноства людзей, якія прыйшлі на сьвята, калі пачулі, што Езус ідзе ў Ерузалем, узялі пальмовая галінкі і выйшлі Яму насустрач, усклікаючы: Гасанна! Благаслаўлёны той, хто прыходзіць у імя Пана, Валадар Ізраэля!» (пар. Ян 12, 12-13). Пальмовая нядзеля прысьвечаная асабліваму разважаньню пра муку Пана і непасрэдна рыхтуе нас да перажываньня яе ў літургічных абрадах Вялікага тыдня. Эвангельскае апісаньне мукі Езуса Хрыста і Яго сьмерці на крыжы чытаецца ў гэты дзень на кожнай сьвятой Імшы.

Народная традыцыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На Вербніцу паўсюдна асьвячалі ў царкве ці касьцёле галінкі вярбы, якімі ў гэты дзень традыцыйна прынята было сьцябаць адзін аднаго. Асьвячонай вярбе надаваліся магічныя ўласьцівасьці, таму яе доўга захоўвалі ў хаце (ёю выганялі на першы выпас жывёлу, існавала павер’е, што зьедзеныя з галінкі пупышынкі засьцерагаюць ад пэўных хваробаў).

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Вербная нядзелясховішча мультымэдыйных матэрыялаў