Мята перцавая

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Мята перцавая
Mint-leaves-2007.jpg
Лісьце мяты перцавай
Клясыфікацыя
Царства Расьліны
Аддзел Пакрытанасенныя
Кляса Двудольныя
Атрад Ясноткакветныя
Сямейства Ясноткавыя
Падсямейства Катоўнікавыя
Трыба Мятныя
Род Мята
Від Мята перцавая
Бінамінальная намэнклятура
Méntha piperíta

Мята пе́рцавая (па-лацінску: Méntha piperíta) — шматгадовая травяністая расьліна роду Мята сямейства Ясноткавыя.

Культурная расьліна — расьце ў садох і гародах, дужа пахучая.

Батанічнае апісаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Батанічнае аздабленьне кнігі «Köhler’s Medizinal-Pflanzen», 1887
Кветкі мяты перцавай

Расьліна з гарызантальным карэньнем і шматлікімі галінастымі сьцебламі. Колер сьцеблаў цёмна-фіялетавы з багатымі кропкавымі залозкамі, голымі ці зьлёгку апушанымі[1].

Лісьце накрыж-супрацьлеглае, яйкападобнае альбо ланцэтападобнае, па краю востразубчастае.

Кветкі дробныя, сьветла-ліловыя, сабраныя на верхавіне сьцябла й ветак у галоўка-калосападобныя суквецьці. У адрозьненьне ад іншых ясноткакветных яны не двугубыя, а амаль правільныя[1].

Пах пры расьціраньні моцны, своеасаблівы, духмяны; смак пякучы, пры жаваньні зьяўляецца працяглае адчуваньне холаду ў роце.

Расьліна квітнее ўсё лета.

Хімічны склад[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У расьлінах утрымоўваюцца этэрны алей (2,4 — 2,75% у лісьце, у суквецьцях 4 — 6%), дубільныя й смалістыя рэчывы, каратын (0,007 — 0,0075%, у лісьце 0,0105 — 0,012), геспэрыдын, аскарбінавая (0,0095%), хлёрагенавая (0,7%), кававая (0,5 — 2%), урсолавая (0,3%) і алеанолавая (0,12%) кіслоты, рутын (0,014%), бэтаін, аргінін, нэўтральныя сапаніны, глюкоза, рамноза, фітастэрын[2]. У насеньні знойдзены тлусты алей (20%).

Алей мяты перцавай бясколерны, з жаўтлявым ці зелянявым адценьнем, прыемным крамяным густам і пахам. Пры адстойваньні гусьцее й цямнее. Асноўнай складовай часткай этэрнага алею зьяўляецца другасны сьпірт l-мэнтол (45—92%). У алеі лісьця ўтрымоўваюцца таксама этэры мэтолу з воцатнаю й варэліянаваю кіслотамі, α- і β- пінэн, ліманэн, дыпэнтэн, феландрэн, цыніёл, цытраль, гераніёл, карвон, дыгідракарвон[2].

Выкарыстаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У мэдыцыне ўжываецца лісьце й этэрны алей перцавай мяты (Folia et oleum Menthae piperitae).

Этэрны алей ужываюць вонкава як болесуцішальны сродак і антысэптык пры нэўралгічных і раматусных болях, пры хваробах верхніх дыхальных шляхоў, пры катары. Ужываюць унутр — пры стэнакардыі, страўнікавых болях і як антысэптык пры страўніка-кішачнай павольнасьці (лякса).

Настойка й настой зь лісьця мяты ўжываюцца як сродак супраць млоснасьці й ваніты, таксама дзеля паляпшэньня страваваньня. Мятная вада, якую атрымліваюць пры перагонцы мяты ці пры рашчыненьні этэрнага алею, выкарыстоўваецца для зьмяненьня смаку й паху лекаў і як дэзадаруючае пры пялесканьні ротавай паражніны.

У народнай мэдыцыне ўзвары травы п’юць пры болях у жываце, ляксе, кашалі, млоснасьці, пякотцы; зялёнае лісьце прыкладваюць праз зрэбную анучку на апёкі, валасень[1].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Под ред. Маниной Л. Лекарственные растения. — 4-е. — Минск: Наука и техника, 1968. — С. 184. — 340 с. — 55 000 ас.
  2. ^ а б Под ред. Борисова М. И. Лекарственные свойства сельскохозяйственных растений. — Минск: Ураджай, 1974. — С. 93. — 336 с.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Мята перцаваясховішча мультымэдыйных матэрыялаў