Барсэлёна

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Барсэлёна
Barcelona
Барсэлёна
Escut de Barcelona.svg Flag of Barcelona.svg
Герб Барсэлёны Сьцяг Барсэлёны
Першыя згадкі: ІІІ стагодзьдзе да н. э.
Вобласьць: Каталёнія
Правінцыя: Барсэлёна
Мэр: Жордзі Эрэў
Плошча: 100,4 км²
Насельніцтва
• колькасьць:
• шчыльнасьць:

1 605 602
15 969
Часавы пас:
• летні час:
UTC+1
UTC+2
Тэлефонны код: +35 93
Паштовы індэкс: 08001-08080
Геаграфічныя каардынаты: 41°23′ пн. ш. 2°11′ у. д. / 41.383° пн. ш. 2.183° у. д. / 41.383; 2.183Каардынаты: 41°23′ пн. ш. 2°11′ у. д. / 41.383° пн. ш. 2.183° у. д. / 41.383; 2.183
Барсэлёна на мапе Гішпаніі
Барсэлёна
Барсэлёна
Барсэлёна
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
http://www.barcelona.es

Барсэлё́на (па-гішпанску: Barcelona і па-каталянску: Barcelona, мянушка: Barna) — горад у паўночна-ўсходняй Гішпаніі на ўзьбярэжжы Міжземнага мора. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам правінцыі з аналягічнай назвай і сталіцай Каталёніі. Знаходзіцца ў 120 км ад мяжы з Францыяй. Барсэлёна другі па колькасьці насельніцтва горад Гішпаніі й дзясяты Эўрапейскага Зьвязу. Зьяўляецца буйным прамысловым цэнтрам краіны. Мае вялікі марскі й аэрапорт.

Барсэлёна займае 100,4 км² плошчы, а колькасьць насельніцтва налічвае каля 1,7 млн чалавек (разам з прыгарадамі — 3,8 млн чалавек).

У 1992 годзе тут праходзілі Летнія Алімпійскія гульні.

Тапаніміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першакрыніца назвы Барсэлёна невядомая, наконт гэтага існуюць розныя тэорыі й інтэрпрэтацыі чытаньня. Назва места ўзьнікла магчыма зь фінікійскае мовы як Баркэно (Barkeno). Маюцца сьведкі на старажытнай манэце з надпісам рукапісным ібэрыйскім шрыфтам Barkeno in Levantine Iberian script, што гучыць на старажытнагрэцкай як Βαρκινών, Barkinṓn.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Горад быў заснаваны ў ІІІ стагодзьдзі да н. э. як рымская калёнія, але паступова стала адным з буйных гандлёвых цэнтраў Міжземнага мора. Некаторы час горад належаў Картагену, але пасьля Другой Пунічнай вайны зноў увайшла ў склад Рымскай імпэрыі. Пасьля распаду Рымскай імпэрыі горад быў заваяваны ў 406 годзе вандаламі, а ў 416 годзе вэстготамі, якія ўтварылі ў Гішпаніі ўласную дзяржаву. Некаторы час Барсэлёна была сталіцай гэтай дзяржавы.

У 712 годзе горад быў заваяваны маўрамі й каля стагодзьдзя знаходзіўся пад іх уладай. У 801 годзе быў заваяваны сынам Карла Вялікага — Людовікам і стаў сталіцай краіны, залежнай ад імпэрыі Карла Вялікага. З 874 да 1137 году Барсэлёна была сталіцай незалежнага графства, а потым стала сталіцай Арагонскага каралеўства. Пасьля аб’яднаньня Арагона з Кастыліяй горад перажываў заняпад.

Падчас вайны за гішпанскую спадчыну 1705—1714 гадоў Барсэлёна была занятая ангельскімі войскамі. Падчас Напалеонаўскіх войнаў у Гішпаніі вакол Барсэлёны адбылася некалькі буйных бітваў. Падчас грамадзянскай вайны ў Гішпаніі горад быў цэнтрам рэспубліканскіх войскаў.

У ХХ стагодзьдзі Барсэлёна перажыла буйное разьвіцьцё гандлю й прамысловасьці. У наш час гэта сучасны горад, жыхары якога маюць высокі ўзровень жыцьця.

У 1924 годзе быў адкрыты мэтрапалітэн.

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Барсэлёна знаходзіцца ў зоне міжземнаморскага клімату, зь цёплымі й вільготнымі зімамі й сухімі, сьпякотнымі летамі. Самыя нізкія тэмпэратуры назіраюцца ў студзені й лютым (+10 °C). Вельмі рэдка выпадае сьнег. Самымі сьпякотнымі месяцамі зьяўляюцца ліпень і жнівень, калі сярэдняя тэмпэратура сягае +30 °C (самая высокая зарэгістраваная тэмпэратура склада +38,6 °C).

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Барсэлёна з космасу

Насельніцтва гораду налічвае каля 1,6 млн чалавек, а разам з прыгарадамі каля 3,8 млн чалавек. 62% насельніцтва гэта каталянцы, 23,5% — гішпанцы, 13,9% — іншыя (эквадорцы, пэруанцы, мараканцы, калюмбійцы, аргентынцы і г. д.).

У 1900 годзе колькасьць насельніцтва складала 533 тыс. чалавек хутка расла да 1950 году, калі ў Барсэлёну прыяжджалі жыхары меней разьвітых раёнаў краіны. Самая высокая колькасьць насельніцтва гораду была ў 1979 годзе калі тут жыло 1 906 998 чалавек.

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З 1997 году Барсэлёна падзелена на 10 раёнаў:

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Барсэлёна зьяўляецца адным зь першых раёнаў Эўропы, дзе пачалася індустрыялізацыя (у канцы XVIII стагодзьдзя). У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя горад пераўтварыўся ў буйны цэнтар лёгкай прамысловасьці й машынабудаваньня. Пасьля гэтага прамысловасьць грала асноўную ролю ў жыцьці гораду, але нашы дні абслугоўваючы сэктар пачынае пераважаць над прамысловым. У наш час асноўнымі галінамі прамысловасьці Барсэлёны зьяўляюцца лёгкая, хімічная, фармацэўтычная, аўтамабільная й электронная галіны. У Барсэлёне знаходзяцца аўтамабільныя заводы «СЕАТ», а так сама «Рэно», «Пэжо» и «Форд».

Барсэлёна штогод прымае кірмаш «La Fira», а так сама тут праводзяцца шматлікія міжнародныя эканамічныя форумы.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Раман Цыбульскі (5 сакавіка 2012) Усім хамон. Мультымэдыя-часопіс «34». Праверана 14 сакавіка 2012 г.