Ажына

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ажына
Blackberries on bush.jpg
Плады ажыны
Клясыфікацыя
Царства Расьліны
Аддзел Пакрытанасенныя
Кляса Двухдольныя
Атрад Ружакветныя
Сямейства Ружавыя
Падсямейства Разанавыя
Род Рубус
Падрод Eubatus
Від Ажына
Бінамінальная намэнклятура
Rubus Caesius

Ажы́на, маліна шызая (Rubus Caesius) — паўкустовая расьліна з роду маліна, сямества ружавых.[1] Таксама вядома пад тутэйшымі (народнымі) назвамі — чо́рная малі́на, яжы́на, жа́вікі, жаві́на, ажы́ньнік, скарбары́ха.

Агульныя зьвесткі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Расьліна расьце па берагох рэкаў і вазёраў, на заліўных лугох і палёх, у хмызьняках — утварае густыя непраходныя зарасьнікі. Таксама вырошчваюць садаводы-аматары.

Квіце ў чэрвені-ліпені, ягады высьпяваюць у жніўні.

Расьліна валодае наступнымі якасьцямі:

  • лекавая (слабільны і патагонны сродак) — выкарыстоўваюць ягады, карані, лісьце (зьбіраюць у жніўні-верасьні)
  • вітамінаносная
  • меданосная
  • гаспадарчая — з ягадаў гатуюць сокі, салодкае варыва, жэле, віны
  • мацаваньне яроў — расьліна прыдатная для лесамэліярацыйнай працы

Ягады расьліны багатыя цукрамі, вітамінамі, карацінам, тамідамі.[1]

Вонкавае апісаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Куст вышынёй 60-150 сантымэтраў. Карэнішча шматгадовае. Надземныя парасткі двухгадовыя, ляжачыя альбо ўздымаюцца, часта дугападобна сагнутыя, фіялетава-шызыя, звычайна пакрытыя шыпамі й шчацінкамі. Лісьце — чаргаванае, буйназубчатае, трайчастае, на шыпаваных чаранках, сярэдні лісьцік буйнейшы за бакавыя, частка трох-лопасьцевы. Кветкі двухполыя, белага колеру, дыямэтрам да 3 сантымэтраў, зь лямцавай чашачкай, у негустой шчыткападобнай гронцы на канцах сьцяблоў і галінак.

Плады (ягады) — чорныя, з шызым налётам, сакаўныя салодкія шматкасьцянкі.[1]

Распаўсюджваньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пашырана ў краінах Заходняй Эўропы, у Малой Азіі, Іране, Заходняй Сыбіры, Каўказе, Крыме. У Беларусі трапляецца ўсюды, асабліва на Палесьсі. Першыя прамысловыя гатункі зьявіліся ў пачатку ХIХ ст. у ЗША, а ў другой палове ХIХ ст. яе пачалі вырошчваць у Эўропе. У Беларусі першыя гатункі ажыны зьявіліся ў 1930-х гадах[2].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в . Г. У. Вынаеў. Ажына // Энцыклапедыя прыроды Беларусі: у 5 т. Т. 4: Недалька ― Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — 598 с. — С. 42
  2. ^ Валянціна Шпілеўская. Чарнавокая сястра маліны — ажына // Зьвязда : Газэта. — 28 жніўня 2004. — № 205 (25218). — ISSN 1990-763x.