Афікс

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку

А́фікс — любая значымая частка слова за выключэньнем кораня (прыстаўка (прэфікс), суфікс, канчатак, постфікс).

Клясыфікацыя афіксаў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Па мейсцы разьмяшчэньня адносна кораня афіксы падзяляюцца на:

  1. прэпазыцыйныя (перад коранем; прыстаўка);
  2. постпазыцыйныя (пасьля кораня; суфікс, канчатак, постфікс);
  3. афіксы, якія стаяць паміж марфэмаў (інтэрфіксы).

Па частотнасьці ўжываньня афіксы падзяляюцца на:

  1. рэгулярныя (сустракаюцца ў вялікай колькасьці словаў, характарызуюцца паўтаральнасьцю, утвараюць цэлыя словаўтваральныя або формаўтваральныя рады);
  2. нерэгулярныя (сустракаюцца ў невялікай колькасьці словаў і не ўтвараюць вытворных).

Па здольнасьці ўтвараць новыя словы афіксы падзяляюцца на:

  1. прадуктыўныя (актыўна выкарыстоўваюцца пры ўтварэньні новых словаў);
  2. непрадуктыўныя (не ўтвараюць новыя словы).

Нерэгулярныя афіксы заўсёды непрадуктыўныя. Рэгулярныя — прадуктыўныя й непрадуктыўныя.

Па сэмантычных адносінах паміж сабой афіксы падзяляюцца на:

  1. сынанімічныя (маюць блізкае або аднолькавае значэньне, але па-рознаму гучаць);
  2. антанімічныя (маюць супрацьлеглае значэньне);
  3. полісэмічныя/мнагазначныя (могуць мець некалькі розных значэньняў);
  4. аманімічныя (супадаюць па форме, але адрозьніваюцца па значэньні).

Паводле паходжаньня афіксы падзяляюцца на:

  1. спрадвечнабеларускія (пры-, -н-, -ск-, -осьць і інш.);
  2. запазычаныя (анты-, -ірава-, -ізм і інш.).