Вэста (астэроід)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Вэста

Вэста (4 Vesta) — адзін з найбуйнейшых астэроідаў у галоўным астэроідным поясе. Сярод астэроідаў займае другое месца па масе і трэцяе месца па памеры, пасьля Палады і Цэрэры. Гэта таксама самы яркі астэроід з усіх і адзіны, які можна без высілкаў назіраць няўзброеным поглядам. Вэста была адчыненая 29 сакавіка 1807 году Генрыхам Вільгельмам Ольбэрсам і па прапанове Карла Гаўса атрымала імя старажытнарымскай багіні хаты і хатняга агменю Вэсты.

[рэдагаваць] Арбіта

Арбіта Вэсты ляжыць ва ўнутранай частцы пояса астэроідаў, у межах асноўнага люка Кірквуда на 2.5 а.а. Арбіта слабаэліптычная з умераным нахілам да плоскасьці экліптыкі. Вялікая паўвось роўная 2.362 а.а. , пэрыгелій 2.152 а.а., афэлій 2.571 а.а., нахіл 7.133°, эксцэнтрысытэт 0.089, пэрыяд звароту 3.63 году.

[рэдагаваць] Фізычныя характарыстыкі

Памеры Вэсты складаюць 578×560×458 км і калі бы асымэтрыя формы была бы ледзь паменш, то паводле новай рэдакцыі паняцьця "плянэта", яе вынікала бы аднесьці менавіта да гэтага кляса нябесных тэл. З плянэтамі Вэсту збліжае і складаная геалягічная гісторыя. Неўзабаве пасьля фармаваньня пачалася дыфэрэнцыяцыя яе ўнутранай структуры: утварылася жалеза-нiкелявае ядро і каменная мантыя. За кошт цеплыні, вылучаемага пры распадзе радыёактыўных ізатопаў, ядро і значная частка мантыі расплавіліся. На працягу наступных эпох адбывалася паступовае астываньне і крышталізацыя парод мантыі і кары, што ў канчатковым выніку прывяло да надзвычайнай разнастайнасьці мінэралаў, складнікаў Вэсту. Аб гэтым мы можам судзіць па мэтэарытах і малым астэроідам V-тыпу, родапачынальніцай якіх зьяўляецца Вэста.

У 90-х гадах з дапамогай тэлескопа "Хабл" атрымалася даволі падрабязна разгледзець паверхню Вэсты і атрымаць прадстаўленьне аб яе складзе. Самой прыкметнай дэтальлю зьяўляецца велізарны кратэр 460 км у папярочніку, які займае ўсё паўднёвае канцавосьсе. Дно кратэра ляжыць на 13 км ніжэй сярэдняга ўзроўня, бокі на 4-12 км узвышаюцца над прылеглымі раўнінамі, а цэнтральная горка мае вышыню 18 км. Памеры кратэра супастаўныя з памерамі астэроіда; застаецца загадкай як Вэста змагла перажыць гэтак жахлівы катаклізм. Відавочна, што шматлікія астэроіды V-тыпу - проста абломкі, якія разляцеліся пасьля сутыкненьня. Спэктрамэтрычны аналіз паказвае, што кратэр агаліў некалькі пластоў кары Вэсты і часткова - яе мантыю. На Вэсце выяўленыя і іншыя буйныя кратэры памерамі да 150 км і глыбінёй да 7 км. Паверхня Вэсты істотна неаднастайная, усходняе паўшар'е мае больш высокае альбэда, заходняе жа паўшар'е больш цёмнае, сустракаюцца ўчасткі з анамальна нізкім альбэду. Лічыцца, што больш цёмныя вобласьці адпавядаюць базальтавым раўнінам, аналягам месяцовых "мораў", а больш сьветлыя - моцна кратэрыраванным узвышшам.

[рэдагаваць] Наступныя дасьледаваньні

Асноўныя надзеі на наступнае вывучэньне Вэсты зьвязаныя з місіяй АМС «Dawn», запушчанай 27 верасьня 2007 году. У 2010 годзе апарат выйдзе на арбіту вакол Вэсты і будзе вывучаць яе на працягу 9 месяцаў, пасьля чаго адправіцца да Цэрэры

[рэдагаваць] Цікавыя факты

Самым яркім астэроідам зьяўляецца Вэста, якая была адчыненая 29 сакавіка 1807 г. Вэста - гэта адзіны астэроід, які ў ясную ноч бачны няўзброеным вокам з Зямлі. Гэта адбываецца дзякуючы яркасьці яго паверхні, яго памеру, які складае 576 км. у папярочніку, і таму, што ён можа набліжацца да Зямлі на адлегласьць усяго 177 млн. км.

… | Папярэдні астэроід | Вэста (астэроід) | Наступны астэроід | …