Родная мова

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку

Ро́дная мо́ва — адно з найважнейшых паняцьцяў сацыялінгвістыкі і этналёгіі, якое ў наш час набыло паліталягічнае гучаньне і міждысцыплінарны статус.[1]

Родная мова — гэта мова сваёй нацыі, мова продкаў, якая зьвязвае чалавека зь яго народам, з папярэднімі пакаленьнямі, іхнымі духоўнымі набыткамі. Родная мова служыць падмуркам этнічнага самаўсьведамленьня чалавека, яго этнічнай і нацыянальнай самаідэнтыфікацыі.[2][1][3][4][5]

Для прыцягненьня ўвагі да праблемы захаваньня моўнай шматстатнасьці ЮНЭСКА заснавала Міжнародны дзень роднай мовы.

Іншыя азначэньні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Часам родную мову атаясамліваюць з мовай, на якой чалавек мысьліць без дадатковага самакантролю, з дапамогай якой лёгка і натуральна выражае свае думкі ў вусновай і пісьмовай форме.[1] і якой чалавек «валодае з максымальнай глыбінёй і поўнасьцю, на якой лягчэй, хутчэй і прасьцей яму думаецца, якая зьяўляецца для яго найбольш звыклай і зручнай формай выразу думак і моўных зносінаў»[6]. Аднак шэраг дасьледнікаў паказвае на тое, што паняцьці роднай і функцыянальна першай мовы не зьяўляюцца раўназначнымі.[5]

Некаторыя лінгвісты традыцыйна вызнаюць родную мову за мову, засвоеную ў дзяцінстве, навыкі выкарыстаньня якой у асноўным захоўваюцца і ў сталым веку.[7] Аднак падобнае азначэньне больш адпавядае паняцьцю «першая мова» (па-ангельску: first language), у той жа час родная мова ня зводзіцца да мовы, першай засвоенай у дзяцінстве. У сацыялінгвістычных працах падкрэсьліваюцца недахопы ідэнтыфікацыі паняцьця «родная мова» пабочнымі асобамі на аснове той або іншай кампэтэнцыі, паколькі нярэдкія выпадкі, калі двухмоўныя людзі лепш ведаюць адну мову (на якой атрымалі адукацыю), аднак адчуваюць мацьнейшую афэктыўную прывязанасьць да іншай мовы, якую і называюць роднай.[8] Існуюць і зусім складаныя выпадкі, калі родная мова якога-небудзь чалавека можа зьмяняцца на працягу жыцьця.[8] У падручніку па сацыялінгвістыцы Вахціна і Галаўко адмыслова падкрэсьліваецца, што «матчына мова — не абавязкова родная, родная мова — не абавязкова першая».[9]

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Беларуская мова. Прафесійная лексіка : дапам. / аўт.-склад. В. В. Маршэўская, І. В. Піваварчык, А. С. Садоўская. — Гродна: ГрДУ, 2006. С. 7
  2. ^ Василь Іванишин, Ярослав Радевич-Винницький. Мова і нація. — Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1994. С. 121
  3. ^ Мікуліч Т. М. Мова і этнічная самасвядомасць. — Мн.: Навука і тэхніка, 1996. С. 100.
  4. ^ Закирьянов К. З. Двуязычие: лингвометодический взгляд. // Вестник ВЭГУ, 2008 № 4. С. 53.
  5. ^ а б Мадьярова А. М. Фонетические особенности русской речи сибирских татар То боккльского района в русском диалектном окружении. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. — Тюмень, 2004. С. 11.
  6. ^ Ибрагимов Г. Х., Зачесов К. Я. О понятии «родной язык» // РЯНШ. — М., 1990, № 8
  7. ^ Susan M. Gass, Larry Selinker, Second Language Acquisition: An Introductory Course. P. 4
  8. ^ а б Susanne Romaine. Bilingualism. Second edition. Blackwell Publishing, 1995. P. 22
  9. ^ Н. Б. Вахтин, Е. В. Головко. Социолингвистика и социология языка. — Санкт-Петербург: Гуманитарная Академия, 2004. С. 46

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Беларуская мова. Прафесійная лексіка : дапам. / аўт.-склад. В. В. Маршэўская, І. В. Піваварчык, А. С. Садоўская. — Гродна: ГрДУ, 2006. — 84 с. ISBN 985-417-772-6 [1]
  • Мікуліч Т. М. Мова і этнічная самасвядомасць. — Мн.: Навука і тэхніка, 1996. — 159 с.
  • Василь Іванишин, Ярослав Радевич-Винницький. Мова і нація. — Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1994. — 218 с. ISBN 5-7707-5898-8
  • Н. Б. Вахтин, Е. В. Головко. Социолингвистика и социология языка: Учебное пособие. — Санкт-Петербург: Гуманитарная Академия, 2004. — 336 с. ISBN 5-93762-044-5
  • Мадьярова А. М. Фонетические особенности русской речи сибирских татар То боккльского района в русском диалектном окружении. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. — Тюмень, 2004.  — 22 с. [2]