Дысторшн

Падключаная гітарная пэдаль «Distortion» ад Boss.

Дысторшн (па-ангельску: distortion) — гукавы эфэкт, які найбольш часта ўжываецца у музычных жанрах такіх як мэтал, хард-рок, панк-рок пры дапамозе электрагітары.

Прынцып дзеяньня

Па сваёй сутнасьці эфэкт зьяўляецца разнавіднасьцю кліпінга. У аснове эфэкту ляжыць уласьцівасьць як лямпавых, так і транзыстарных узмацьняльнікаў ураўноўваць па амплітудзе выдаваны сігнал, калі той блізкі да максымальна магчымага для пэўнага ўзмацьняльніка. Такім чынам, перагружаны ўзмацьняльнік гукавых частасьцяў скажае сынусоідную форму хвалі, згенэраванай ваганьнямі струны, прыводзячы яе да прастакутнай.

Характарыстыкі гучання

Чаcтотныя характарыстыкі

Ў спектры скажонага сігналу ўзнікае вялікая колькасць гарамонік. Кожная гармоніка ўяўляе сабою сінусоіднае ваганне, з чашчынёй большай і кратнай чашчыні асноўнага тону. Гармонікі больш высокіх парадкаў знаходзяцца ўжо па-за гукавым дыяпазонам і маюць малую амплітуду ваганняў, таму імі можна занядбаць. У адпаведнасці з кратнасцю, гармонікі падпадзяляюць на цотныя і няцотныя. Цотныя гармонікі кансаніруюць адзін з адным і з асноўным тонам, тым самым надаючы тэмбру прылады аб'ём і глыбіню. Чашчыня, напрыклад, трэцяй гармонікі вышэй чашчыні асноўнага тону ў тры разу і адпавядае ноце, якая ляжыць ад асноўнага тону на адлегласці квінты праз актаву. У прынцыпе гэту гармоніку можна назваць кансаніруючай асноўнаму тону, аднак пры гранні некалькіх нот адначасова, яна можа дысанаваць з іншым асноўным тонам і яго гармонікамі. Такім чынам, няцотныя гармонікі больш высокіх парадкаў меней музычныя і ствараюць у гучанні «бруд».

Спектр сігналу транзыстарных «скажальнікаў» багаты менавіта няцотнымі гармонікамі, а музыкі характарызуюць падобныя прылады немілагучным «транзыстарным» гучаннем. Іншы эфект назіраецца у «скажальнікаў» на радыёлямпах. У спектры іх сігналу ўтрымоўваецца невялікая колькасць гарамонік (дамінуюць другая, трэцяя і чацвёртая), з-за чаго назіраецца мякчэйшы» гук, ці як яго часта завуць — «лямпавы».[12]

Нізкія ноты гучаць «перагружаней» высокіх. Апроч таго факту, што чым таўсцей струна, тым інтэнсіўней ад яе сігнал, і адпаведна ён больш схільны скажэнню мае ролю і вышыня тону.[4] У высокіх гукаў гармонікі будуць усё мацней сыходзіць за межы чутнасці, у той час як у нізкіх яны знаходзяцца ў межах дыяпазону гітары. Варта таксама мець на ўвазе, што ваганні струн не з'яўляюцца чыстымі тонамі (хіба што натуральныя флажалеты максімальна да іх набліжаны) і самі па сабе багатыя гармонікамі.[4] Гэта значыць скажэнню падвяргаецца складаны сігнал і яго гармонікі спараджаюць свае дадатковыя гармонікі. Відавочна, што ў гукаў, спараджальных тоўстымі струнамі адрозных гарамонік больш, і адпаведна больш спараджальных імі другасных гарамонік.

Таксама існуе такая з'ява, як інтэрмадуляцыя. Дзве адначасова якія гучаць ноты пры скажэнні спараджаюць яшчэ адзін гук, вызначаны рознасцю іх чашчынь. У выпадку дзвюх нот гэты гук знаходзіцца ў гармоніі з двума асноўнымі, але тры ноты ўтвораць тры пары нот і спараджаюць тры другасных гуку, унослых дысананс.[4]

Часавыя характарыстыкі

Працягласць гучання скажонага сігналу можна разбіць на некалькі характэрных частак. Пачатак сігналу завецца нападам. Напад характарызуецца вызначаным узроўнем і чашчынным спектрам сігналу. Так, у дысторшна напад фактычна не вылучаецца (па ўзроўні сігналу), у адрозненне ад овэрдрайва, які валодае высокім узроўнем нападу.[6] Чашчынны спектр дысторшна роўны, напад некалькі багацей высокімі гармонікамі ў параўнанні з фазай сустейна. Сустейн — цяглая частка гуку. Дысторшн мае доўгі сустейн, часта пераходзячы ў самаўзбуджэнне.[6] Канец сігналу наступнага пасля сустейна завуць згасаннем. Пасля згасання сігналу можна пачуць узровень уласных шумоў эфекту, гітары і кабеля, ці спрацуе гейт. Узровень уласных шумоў эфекту дысторшн, як правіла, высокі, з-за яго высокай адчувальнасці.

Уплыў

Эфект дысторшн аказаў вялікі ўплыў на сучасную тэхніку гульні на электрагітары, зрабіўшы неабходным вывучэнне такіх прыёмаў як palm muting (прыглушэнне далонню) і дазволіў року, які выконваўся ў 1960-х гадах, даць жыццё мноству разнавіднасцяў сучаснага гэві-мэталу.

Глядзіце таксама

• Гітарныя эфэкты

Вонкавыя спасылкі

 Дысторшн — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў