Летувіская Тарыба

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
20 чальцоў Летувіскай Тарыбы
Летувіская дзяржаўная Тарыба. Коўна, 1918 год

Летувіская Тарыба (па-летувіску: Lietuvos Taryba — Летувіская Рада), з 11 ліпеня 1918 году — Летувіская Дзяржаўная Тарыба — прадстаўнічы орган летувіскага народу й краёвай улады ў Летуве ў 19171920 гадах.

Абраная на летувіскай канфэрэнцыі (1823 верасьня 1917, Вільня) у складзе 20 чалавек (старшыня Антанас Сьмятона). Ставіла за мэту адраджэньне ў этнаграфічных межах самастойнай незалежнай Летувіскай дзяржавы, скліканьне ў Вільні Устаноўчага сэйму. 11 лютага 1917 году абвясьціла Дэклярацыю аб аднаўленьні незалежнай Летувіскай дзяржавы са сталіцай Вільня ў саюзе зь Нямеччынай. 16 лютага 1918 году абвясьціла Дэклярацыю незалежнасьці Летувы. 23 сакавіка 1918 году на аснове Дэклярацыі Летувіскай Тарыбы ад 11 сьнежня 1917 году Нямеччына прызнала незалежнасьць Летувы. У кастрычніку 1918 году нямецкія акупацыйныя ўлады перадалі Летувіскай Тарыбе грамадзянскую ўладу ў краі. 2 лістапада 1918 году прынятая часовая канстытуцыя Летувы, 11 лістапада 1918 сфарміраваны першы кабінэт міністраў.

У выніку дамоўленасьці паміж Летувіскай Тарыбай і Віленскай беларускай радай (ВБР), у аснове якой ляжала ідэя стварэньня фэдэратыўнай Беларуска-Летувіскай дзяржавы, 27 лістапада 1918 у склад Летувіскай Тарыбы былі кааптаваныя 6 прадстаўнікоў ВБР (В. Ластоўскі, І. Луцкевіч, Я. Станкевіч, Д. Сямашка, У. Талочка, К. Фалькевіч) і ўтворанае міністэрства беларускіх справаў (міністры: Я. Варонка з 11 лістапада 1918 да 19 чэрвеня 1920, Д. Сямашка з 19 чэрвеня 1920 да 23 лютага 1923 гг.). 4 красавіка 1919 г. Летувіская Тарыба кааптавала прадстаўнікоў Беларускай рады Гарадзеншчыны (выбрана на Беларускім нацыянальным кангрэсе Гарадзенскага краю 13 сьнежня 1918, выступала за далучэньне Гарадзеншчыны да Летувы) І. Карчынскага й К. Бялецкага.

Пасьля ўвядзеньня пасады прэзыдэнта Летувы ў красавіку 1919 Летувіская Тарыба страціла свае заканадаўчыя функцыі. Фармальна праіснавала да скліканьня Устаноўчага сэйму 15 траўня 1920 году.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]