Марсэль

Марсэль
Marseille
Герб Марсэлю Сьцяг Марсэлю
Рэгіён:	Праванс-Альпы-Лазурны бераг
Дэпартамэнт:	Буш-дзю-Рон
Плошча:	240,62 км²
Насельніцтва:	839 043 (2006)
Часавы пас: • летні час:	UTC+1 UTC+2
Паштовы індэкс:	13001—13016
Геаграфічныя каардынаты:	43°17′51″ пн. ш. 5°22′38″ у. д.
Марсэль на мапе Францыі Марсэль
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
http://www.mairie-marseille.fr

Марсэль (па-француску: Marseille, maʁsɛj, мясцовае вымаўленьне [mɑχˈsɛjɐ]; па-аксытанску: Marselha, maʀˈsejɔ, maʀˈsijɔ) — горад у Францыі на ўзьбярэжжы Міжземнага мора. Адміністрацыйны цэнтар дэпартамента Буш-дзю-Рон рэгіёна Праванс-Альпы-Лазурны бераг. Разьмешчаны на беразе Ліёнскага заліву, паблізу вусьця ракі Роны, з якой горад зьвязаны каналам. У 2007 разам з прыгарадамі ў Марсэлі жылі 1,6 млн жыхароў.

Гісторыя

Заснаваны каля 600 да н. э. факейцамі — грэкамі з Малой Азіі — і зваўся тады горад «Масалія» (грэц. Μασσαλία).

Паводле мясцовай легенды гісторыя горада пачалася як гісторыя каханьня Жыптыс, дачкі караля Нана племені лігурыйцаў, і грэка Протыса: грэкі высадзіліся на бераг Праванса ў той момант, калі кароль Нан задумаў выдаць замуж сваю дачку. Для гэтага ён склікаў баль, на якім Жыптыс абрала б сабе жаніха. Менавіта грэку Протысу працягнула яна свой кубак зь віном. Пара атрымала ў якасьці вясельнага падарунку частку ўзьбярэжжа, на якім яны і заснавалі горад, названы Масалія.

Масалія паступова станавілася буйным квітнеючым гандлёвым горадам са шматлікімі гандлёвымі факторыямі па ўзьбярэжжы Міжземнага мора й ўверх па Роне (цяперашнія Ніцца, Антыб, Арль, Авіньён).

Доўгі час незалежная рэспубліка была хаўрусьнікам старажытнага Рыма й нярэдка зьвярталася да ягонай апэцы для абароны сваіх гандлёвых інтарэсаў ад умяшаньняў мясцовых плямёнаў. Але падчас канфлікту Цэзара з Пампэем Вялікім ў I стагодзьдзі да н. э. Масалія падтрымала апошняга й была разбурана войскамі Цэзара, горад пазбавілі гандлёвых факторыяў і флёту. Хоць горад захаваў сваю незалежнасьць, але ягоны ўплыў адчувальна зьнізіўся. Марсэль адрадзіўся толькі ў X стагодзьдзі дзякуючы герцагу Праванса.

Крыжовыя паходы спрыялі росту гандлёвага значэньня Марсэля, які стаў з тых часоў важным транзытным портам. У 1481 годзе горад разам з Правансам увайшоў у склад Францускага каралеўства. У 1720—1722 гадох ад эпідэміі бубонай чумы, па розных ацэнках, з 90-тысячнага насельніцтва горада загінула ад 40 тыс. да 64 тыс. чалавек.

У гады Вялікай францускай рэвалюцыі Марсэль падтрымаў рэспубліканцаў, і гімн Францыі стаў называцца «Марсэльезай». Падчас Другой сусьветнай вайны Марсэль быў адным з найбуйнейшых цэнтраў супраціву.

Спорт

У горадзе знаходзіцца стадыён Вэлядром, які зьяўляецца хатняй арэнай францускага футбольнага клюба «Алімпік».

Вонкавыя спасылкі

 Марсэль — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Афіцыйны сайт