Ліль

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ліль
Lille
У цэнтры гораду
У цэнтры гораду
Blason Lille 3D.png
Герб Лілю
Першыя згадкі: 640
Рэгіён: Нор-Па-дэ-Кале
Дэпартамент: Нор
Плошча: 39,51 км²
Насельніцтва (2006)
• колькасьць:
• шчыльнасьць:

226 014
5720
Часавы пас: UTC+1
Геаграфічныя каардынаты: 50°38′14″ пн. ш. 3°03′48″ у. д. / 50.63722° пн. ш. 3.06333° у. д. / 50.63722; 3.06333Каардынаты: 50°38′14″ пн. ш. 3°03′48″ у. д. / 50.63722° пн. ш. 3.06333° у. д. / 50.63722; 3.06333
Ліль на мапе Францыі
Ліль
Ліль
Ліль
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
http://www.mairie-lille.fr/en

Ліль (па-француску: Lille [lil]) або Рэйсэл (па-нідэрляндзку: Rijsel) — галоўны горад францускага дэпартамэнту Нор, на левым беразе ракі Дзёль, у 14 км ад бэльгійскай мяжы, цэнтар тэкстыльнай прамысловасьці Францыі, найбуйнейшы па насельніцтве горад Францускай Фляндрыі.

Аглямэрацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Насельніцтва самога гораду — 226 тысяч чалавек. Аднак аглямэрацыя (мэтраполія) Ліль (насельніцтва 1,1 млн чалавек) — другая па населенасьці мэтраполія Францыі пасьля Парыжу; яна ўключае ў сябе таксама традыцыйныя тэкстыльныя цэнтры Рубэ і Туркуэн. Аглямэрацыя працягваецца і за мяжой з Бэльгіяй, утвараючы 2-мільённую эўраакругу «Ліль-Кортрэйк», да якой належаць такія гарады, як Кортрэйк, Мускрон, Турнэ і Іпр.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Сярэднявечча Ліль быў сялом на высьпе паміж двух рукавоў ракі Дэль. На францускай яго назва значыць проста «выспа» (па-француску: l'île), тое ж значэньне мае і флямандзкае Rijsel. У XI стагодзьдзі фляндрыйскі граф Балдуін IV абнёс яго ўмацаваньнямі, а ў 1236 годзе графіня Жанна Фляндрская заснавала ў Ліле знакамітую ў Сярэднявеччы багадзельню.

У 1454 годзе Філіп Добры і яго прыдворныя на «фазанавым піры(fr)» ў Лілі прынесьлі клятву адваяваць Канстантынопаль у няверных. У той час насельніцтва гораду пераваліла за 25 тысяч; гэта быў адзін з найбуйнейшых цэнтраў Бургундзкіх Нідэрляндаў.

Уваход у «Цытадэль Вобана» (XVII стагодьдзе)

Нягледзячы на ​​рэлігійныя канфлікты канца XVI стагодзьдзя, Ліль працягваў дынамічна разьвівацца нават пад уладай кансэрватыўных гішпанскіх Габсбургаў. Першы Аахенскі мір 1668 году замацаваў Ліль за Францыяй, якая авалодала горадам пасьля аблогі. Людовік XIV даручыў Вобану старанна ўмацаваць горад на выпадак новых войнаў. Нягледзячы на ​​ўсе меры засьцярогі, у 1708—1713 гады Ліль знаходзіўся ў руках ангельцаў і аўстрыйцаў.

У гонар пасьпяховай абароны гораду ад аўстрыйцаў ў 1792 годзе на галоўнай плошчы гораду была ўзведзена памятная калёна. У XX стагодзьдзі горад працягваў расьці дзякуючы блізкасьці да краін Бэнілюксу і ўдаламу разьмяшчэньню ў сэнсе лягістыкі. У 1887 годзе з Дуэ ў Ліль быў пераведзены ўнівэрсытэт Паўночнай Францыі, а ў 1921 годзе лільскія навукоўцы з інстытуту Пастэра першымі ў сьвеце атрымалі процісухотную вакцыну.

Шматлікія казармы Лілю пераабсталяваны ў сучасныя офісныя будынкі

У 1890 г. у Лілі нарадзіўся Шарль дэ Голь: хоць бацькі яго жылі ў Парыжы, маці аддавала перавагу нараджаць у хаце бабулі. Яго імя носіць адна з цэнтральных плошчаў, а ў яго родным доме адкрыты музэй. У 1940 г. Ромэль загнаў у «Лільскую кішэню» 40 000 францускіх салдат, якія былі ўзятыя ў палон.

У сувязі з крызісам баваўнянай вытворчасьці ў Эўропе пачынаючы з 1960-х гг. Ліль зьмяняе свой эканамічны профіль, струхлелыя фабрыкі пераабсталёўваюцца. У 1983 г. уведзены ў эксплюатацыю Лільскі мэтрапалітэн (першы цалкам аўтаматызаваны мэтрапалітэн у сьвеце). У 2000 г. да Лілю быў далучаны горад Лом. У 2004 г. Ліль падзяліў з Гэнуяй гонар называцца культурнай сталіцай Эўропы.

Выгляд на Гран-пляц ноччу

Архітэктура і горадабудаўніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Старадаўняя частка гораду, калісьці абнесеная сьцяной, распасьціраецца на поўнач ад бульвару Свабоды. З паўднёвага боку ад бульвару — сучасны горад рэгулярнай планіроўкі. Бульвар упіраецца ў пяцікутную крэпасьць, спраектаваную ў канцы 1660-х гадоў Вобанам. Зь іншых умацаваньняў часоў Людовіка XIV захаваліся толькі Парыскія вароты. Пышным унутраным убраньнем адрозьніваюцца лільскія храмы XVII—XIX стагодьдзяў, уключаючы сабор Нотр-Дам-дэ-ла-Трэй.

З помнікаў грамадзянскай архітэктуры вылучаецца Старая біржа XVII стагодзьдзя ў флямандзкім стылі. Паўдраўляны дом Жыля дэ ля Бо (1636) дае ўяўленьне пра тое, як выглядалі асабнякі заможных фляндрскіх купцоў пры Габсбургах. На працягу XX стагодзьдзя многія старадаўнія пабудовы ў цэнтры Лілю саступілі месца сучасным шматпавярховым будынкам. У 1961 г. у раёне Hauts Champs запрацаваў першы гіпэрмаркет «Ашан»: назва гандлёвай сеткі вытворна ад назвы гэтага раёну Лілю.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Лільсховішча мультымэдыйных матэрыялаў