Тувэ Янсан

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Тувэ Марыка Янсан

Тувэ Марыка Янсан (па-швэдзку: Tove Marika Jansson; 9 жніўня 191427 чэрвеня 2001) — фінская швэдзкамоўная пісьменьніца й мастачка. Сусьветная вядомасьць напаткала яе дзякуючы сэрыі аповесьцяў пра Мумітроля.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзілася ў Хэльсынкі ў творчай сям’і. Мела двух братоў - Пэра Улафа і Ларса. Бацька Віктар Янсан быў скульптарам, а маці Сіґнэ Хамарcтэн-Янсан - мастаком-ґрафікам, яна працавала ілюстратарам у антыфашысцкім часопісе «GARM». Сваю творчую кар’еру Тувэ пачала яшчэ падлеткам, дапамагаючы маці, а крыху пазьней ужо самастойна малявала коміксы.

Ужо стаўшы дарослай, Тувэ рабіла ілюстрацыі для фінскіх выданьняў Толкіна й Льюіса Кэрала. А ў 1945 годзе Янсан друкуе сваю першую кнігу, дзіцячую аповесьць «Småtrollen och den stora översvämningen» («Маленькія тролі й вялікая паводка»), у якой упершыню зьяўляецца сям’я мумітроляў. Праз год выходзіць наступная кніга сэрыі - «Kometjakten» («Пагоня за камэтай»). У 1952 Янсан атрымлiвае ўзнагароду «Stockholm Award» за найлепшыя дзiцячыя кнiгi. У 1966 годзе стала ўладаркай Мiжнароднага мэдаля Ганса Хрысьцiяна Андэрсэна. Праз два гады, у 1968 годзе, Тувэ Янсан друкуе першую дарослую кнiгу, аўтабiяграфiю «Bildhuggarens dotter» («Дачка скульптара»). У 1998 годзе выходзiць яе апошняя кнiга «Meddelande. Noveller i urval 1971—1997» («Паведамленьні: выбраныя апавяданьні 1971—1997»). 27 чэрвеня 2001 году Тувэ Марыка Янсан памiрае.

Кнiгi[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мумікнігі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • «Småtrollen och den stora översvämningen» (1945, «Маленькія тролі й вялікая паводка») — выдадзеная па-беларуску ў 2010 годзе
  • «Kometjakten» (1946, «Пагоня за камэтай»), выйшла ў новай рэдакцыі ў 1968 годзе пад назвай «Kometen kommer» («Камета ляціць») — выдадзеная па-беларуску пад назвай «Камета над далінай мумітроляў» у 2011 годзе
  • «Trollkarlens hatt» (1948, «Чарадзееў капялюш») — выдадзеная па-беларуску пад назвай «Капялюш Чарадзея» ў 2011 годзе
  • «Muminpappans Bravader» (1950, «Бравады Мумітаты») — выйшла ў новай рэдакцыі ў 1968 годзе пад назвай «Muminspappans memoarer» («Мэмуары Мумітаты»)
  • «Farlig midsommar» (1954, «Небясьпечнае лета»)
  • «Trollvinter» (1957, «Чарадзейная зіма»)
  • «Det osynliga barnet» (1962, «Нябачнае дзіцё»)
  • «Pappan och havet» (1965, «Тата ды мора»)
  • «Sent i november» (1970, «Напрыканцы лістапада»)

Iншыя кнігі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • «Sara och Pelle och neckens bläckfiskar» (1933, «Сара, Пэле й васьміногі Вадзяніка») — пад псэўданімам Вера Хаій (Vera Haij)
  • «Bildhuggares dotter» (1968, «Дачка скульптара») — аўтабіяґрафічнае апавяданьне
  • «Lyssnerskan» (1971, «Слухачка») — апавяданьні
  • «Sommarboken» (1972, «Кніга лета»)
  • «Solstaden» (1974, «Горад сонца»)
  • «Dockskåpet och andra berättelser» (1978, «Лялечная шафа і іншыя гісторыі») — апавяданьні
  • «Den ärliga bedragaren» (1982, «Шчыры падманшчык»)
  • «Stenåkern» (1984, «Каменнае поле»)
  • «Resa med lätt bagage» (1987, «Падарожжа без багажу») — апавяданьні
  • «Rent spel» (1989, «Чыстая гульня»)
  • «Brev från Klara» (1990, «Лісты ад Клары»)
  • «Anteckningar från en ö» (1993, «Нататкі з выспы») — аўтабіяґрафія; ілюстраваная Туўлікі Піеціля

Асабiстае жыцьцё[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тувэ Янсан ніколі ня мела дзяцей, не была замужам, хаця была заручаная зь фінскім журналістам Ато Віртанэнам. З 1955 году жыла зь сяброўкай Туўлікі Піеціля (Tuulikki Pietilä).