Артур Комптан

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Артур Холі Комптан
па-ангельску: Arthur Holly Compton
Arthur Compton.jpg
Нарадзіўся 10 верасьня 1892
Сьцяг ЗША Вустар,Агаё ЗША
Памёр 15 сакавіка 1962
Сьцяг ЗША Бэрклі, Каліфорнія, ЗША
Грамадзянства ЗША
Навуковая сфэра фізыка
Месца працы Унівэрсытэт Чыкага
Альма-матэр Прынстанскі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік H. L. Cooke
Знакамітыя вучні Winston H. Bostick, Robert S. Shankland
Вядомы як адкрывальнік эфэкту Комптана
Узнагароды і прэміі Нобэлеўская прэмія (1927)

Артур Холі Комптан (па-ангельску: Arthur Holly Compton; 10 верасьня 1892, Вустар, Агаё ЗША — 15 сакавіка 1962, Бэрклі, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі фізык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі ў 1927 г. за адкрыцьцё эфэкту рассейваньня гама-выпраменьваньня на электронах.

Жыцьцё і кар’ера[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Артур Комптан нарадзіўся ў 1892 годзе ў сям’і Эліяса Комптана — дэкана факультэта Унівэрсытэта Вустара і Атэліі Кэтрын Augspurger. Брат Артура Карл таксама стаў фізыкам і потым быў рэктарам Масачусэцкага тэхналягічнага інстытуту. У 1916 годзе працаваў ва ўнівэрсытэце Мінесоты. Сам Артур Комптан ў Прынстанскім ўнівэрсытэце абараніў дысэртацыі магістра, а ў 1918 годзе доктара філязофіі. Атрымаў стыпенцыю ад United States National Research Council і ў 1919—1920 гадох праходзіў практыку ў Кембрыдзкім ўнівэрсытэце (Кавендышская лябараторыя). У 1923 годзе пачаў выкладаць фізыку ва ўнівэрсытэце Чыкага. У 1934 годзе быў прэзыдэнтам Амэрыканскага Фізычнага Таварыства. У 1940 годзе атрымаў мэдаль Франкліна па фізыцы. Пасьля вайны стаў ганаровым старшынём Унівэрсытэта Джорджа Вашынгтона ў Сэнт-Люісе. Сувязі ў навуковых колах дазволілі Комптану запрасіць на працу ва ўнівэрсытэт шмат выбітных выкладчыкаў. 10 красавіка 1953 падаў у адстаўку. У 1955 годзе падпісаў сумесную Майнаускую заяву ляўрэатаў Нобэлеўскай прэміі супраць прымяненьня вайсковай сілы ў палітыцы[1]. Да 1961 году працягваў выкладаць ва Унівэрсытэце Джорджа Вашынгтона.

Артур Комптан на вокладцы часопіса Time

Унёсак у навуку[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прапанаваў новы мэтад, як выявіць абарачэньне Зямлі. Пры дасьледаваньні рассейваньня гама-выпраменьваньня на вольных (слаба зьвязаных з атамам) электронах адкрыў эфект, які атрымаў назву эфэкт Комптана. Само рассейваньне гама-квантаў на электронах з далейшым зьмяненьнем энергіі паказвае наяўнасьць у іх уласьцівасьцяў часьціц і даказвае квантавую прыроду сьвятла. За гэтае адкрыцьцё ў 1927 годзе Комптану прысуджаная Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі (разам з Чарлзам Ўілсанам). У 1931 годзе выказаў гіпотэзу пра свабоду чалавека грунтуючыся на высновах квантавай фізыкі. Зьвязваў элемэнтарныя квантавыя з’явы з умяшальніцтвам Бога[2]. Прапанаваў мэтад рэгістрацыі гама-квантаў праз электроны аддачы (падобны мэтад незалежна ад яго распрацавалі нямецкія фізыкі Вальтэр Ботэ ды Ганс Гайгер). У 1941 годзе далучыўся да стварэньня ядзернай зброі. Ён узначаліў групу, якая дасьледавала ўласьцівасьці ды мэтады вырабу урану. У 1942 годзе Комптан прызначыў Робэрта Апэнгаймэра галоўным тэарэтыкам групы. У 1942 годзе Комптан удзельнічаў у пабудове першага ядзернага рэактара ў Чыкага. Была пастаўленая задача стварыць ядзерны зарад да студзеня 1945 году. Навукоўцы спазьніліся ўсяго на паўгады.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Ф.Гернек. Пионеры атомного века.. Москва:"Прогресс", 1974. С.36.
  2. ^ Ф.Гернек. С.247.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Артур Комптансховішча мультымэдыйных матэрыялаў