Вэрнэр Карл Гайзэнбэрг

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Вэрнэр Карл Гайзэнбэрг
Werner Karl Heisenberg
Bundesarchiv Bild183-R57262, Werner Heisenberg.jpg
Нарадзіўся 5 сьнежня 1901
Вюрцбург, Нямеччына
Памёр 1 лютага 1976
Мюнхэн, Нямеччына
Грамадзянства Сьцяг Нямеччыны Нямеччына
Навуковая сфэра тэарэтычная фізыка
Альма-матэр Мюнхэнскі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік Арнольд Самэрфэльд
Узнагароды і прэміі Нобэлеўская прэмія(1932)
Мэдаль Макса Плянка(1933)

Вэ́рнэр Карл Га́йзэнбэрг (па-нямецку: Werner Karl Heisenberg; 5 сьнежня 1091, Вюрцбург, Нямеччына — 1 лютага 1976, Мюнхэн, Нямеччына) — нямецкі фізык-тэарэтык, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі (1932), за фундамэнтальны ўнёсак у стварэньне квантавае мэханікі.

Жыцьцё й кар’ера[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пачатак кар'еры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Хайзэнбэрг нарадзіўся ў Вюрцбургу, (Нямеччына) у сям’і настаўніка клясычнае літаратуры Каспара Эрнеста Аўгуста Гайзэнбэрга па-нямецку: Kaspar Ernst August Heisenberg й яго жонкі Ані Фуклейн па-нямецку: Annie Wecklein.

Ён вывучаў матэматыку й фізыку з 1920 па 1923 гадах у Мюнхэнскім (па-нямецку: Ludwig-Maximilians-Universität München) і Гётынгенскім унівэрсытэтах (па-нямецку: Georg-August-Universität Göttingen). У Мюнхэне ягонымі навуковымі кіраўнікамі былі Арнольд Самэрфэльд і Вільгельм Вэн, у Гётынгене — Макс Борн і Джэймз Франк, матэматыку ён вывучаў з дапамогай Дэвіда Гілбэрта. Дактарат скончыў у 1923 годзе пад кіраўніцтвам Арнольда Самэрфэльда. Хабілітацыю зрабіў у 1924 годзе ў Гётынгене пад кіраўніцтвам Макса Борна.

Гётынген, Капэнгаген і Ляйпцыг[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З 1924 па 1927 гады, Гайзенбэрг быў прыватдацэнтам у Гётынгене. Пачынаючы з 17 верасьня 1924 году па 1 траўня 1925 году, пры падтрымцы таварыства "Міжнародны адукацыйны фонд Ракфэлера" па-ангельску: International Education Board Rockefeller Foundation, праводзіў сумесныя дасьледаваньня разам зНільсам Борам дырэктарам Інстытуту Тэарэтычнай фізыкі унівэрсытэту ў Капэнгагене. Гайзэнберг пасьля вярнуўся ў Гётынген разам з Максам Борнам і Паскалем Ёрданам, каб прадоўжыць разбудоўваць сваю тэорыю матрычнай мэханікі, аднаго з сфармуляваньняў кантавай мэханіка. З 1 траўня 1926 года пачаў чытаць лекцыі, як асыстэнт Бора на ўнівэрсытэце Капэнгагене. Менавіта там, ў 1927 годзе Гайзенбэрг адкрыў свой прынцып нявызначанасьці. 23 лютага, Гайзэнбэрг напісаў ліст свайму сябру Вольфгангу Паўлі, з якім быў знаёмы па вучобе ў LMU, дзе апісаў гэты новы прынцып.

У 1927 годзе, Гайзенбэрг атрымаў пасаду звычайнага прафэсара (па-нямецку: ordentlicher Professor) па тэарэтычнай фізыцы й ўзначаліў факультэт фізыкі Унівэрсытэту ў Ляйпцыгу.Лекцыя прысьвечаная яго інаўгурацыі адбылася 1 лютага 1928 году. Адна з першых прац апублікаваных у ляйпцыскі пэрыяд жыцьця была прысьвечана вытлумачэньню фэрамагнэтызму праз прынцып выключэньня адкрыты Вольфгангам Паўлі.


Матрычная мэханіка й Нобэлеўская прэмія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Рух нямецкіх фізыкаў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Другая Сусьветная вайна[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Уранавы клюб[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Апэрацыя Алсас і апэрацыя Эпсэлён[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пасьля 1945 году[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Памёр 1 лютага 1976 у сваім дому ў Мюнхэне ад раку нырак

Унёсак у навуку[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адзін з стваральнікаў квантавае мэханікі. Ляўрэат Нобэлеўскае прэміі па фізыцы (1932, за вялізны ўнёсак у разьвіцьцё квантавае мэханікі.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]