Вільгельм Він

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Вільгельм Він
ням. Wilhelm Wien
Wilhelm Wien 1911.jpg
Вільгельм Він (фота з фонду Нобэлеўскай прэміі, 1911)
Нарадзіўся 13 студзеня 1864
мястэчка Фішгаўсэн, Прусія
Памёр 30 жніўня 1928 (64 гады)
Мюнхэн, Нямеччына
Грамадзянства Нямеччына
Навуковая сфэра фізыка
Месца працы Вюрцбурскі ўнівэрсытэт (1900-1919)
Мюнхэнскі ўнівэрсытэт Людвіга-Максыміліяна (1919-1928)
Альма-матэр Гайдэльбэрскі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік Герман Гэльмгольц
Узнагароды і прэміі Нобэлеўская прэмія (1911)

Вільгельм Він (па-нямецку: Wilhelm Wien; 13 студзеня 1864 — 30 жніўня 1928) — нямецкі фізык, брат Макса Віна. У 1893 годзе на падставе тэорый электрамагнетызму і цяпла вывеў формулу зруху, якая пазней атрымала ягонае імя. Яна звязвае выпрамяненне абсалютна чорнага цела з ягонай тэмпературай. T*\lambda_{m}=b Паводле Макса фон Лаўэ, Він абяссмерціў сваё імя тым, што «падвёў нас да самых варот квантавай фізікі».

У асноўным вядомы дзякуючы сваёй працы ў галіне фізыкі абсалютна чорнага цела, за якую атрымаў нобэлеўскую прэмію ў 1911 годзе.

У гонар Віна названы кратар на Марсы.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Він нарадзіўся ў маёнтку Гаффкен каля мястэчка Фішгаўсэн ва Ўсходняй Прусыі (сёньня адпаведна в. Парусная каля г. Прыморск, Калінінградзкая вобласьць) у сям’і землеўладальніка Карла Віна. У 1866 годзе сям’я пераехала ў Драхштайн (сёньня в. Смокава, Вармінска-Мазурскае ваяводзтва ў Польшчы) каля Растэнбургу (Кентшын).

У 18751879 годзе Він вучыўся ў Растэнбургскай гімназыі, а з 1880 да 1882 году наведваў гарадзкую гімназыю ў Каралеўцу. У 1882 годзе вучыўся ва Ўніверсітэтах Гётынгена і Берліна. З 1883 да 1885 працаваў у лябараторыі Германа Гэльмгольца, абараніў кандыдацкую дысертацыю ў 1896 па тэме дыфракцыі сьвятла ў матэрыялах і ўплыву розных матэрыялаў на колер адбітага сьвятла. З 1896 да 1899 Він чытаў лекцыі ў тэхнічным універсітэце Аахэна. У 1900 перайшоў ва Ўніверсітэт Вюрцбургу, дзе замяніў Вільгельма Конрада Рэнгена.

Працы Віна[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1896 годзе Він прапанаваў закон разьмеркаваньня выпрамяненьня, які пазней атрымаў ягонае імя. Макс Плянк, які быў супрацоўнікам Віна ў гэты час, пазьней, у 1900 годзе з дапамогай формулы Віна атрымаў сваю знакамітую формулу, якая аднолькава добра апісвала выпрамяненьне абсалютна чорнага цела як у кароткахвалевым дыяпазоне, так і ў радыёдыяпазоне.

Падчас вывучэння пучкоў іянізаванага газу ў 1898 годзе выявіў, што стасунак зараду да масы атама вадароду (г.зн. пратона) дадатны. Гэтай працай Він даў пачатак мас-спектраскапіі. У 1913 годзе Дж. Дж. Томсан палепшыў тэхніку эксперымента Віна і працягнуў даследваньні. Пасля працы Эрнста Рэзэрфорда 1919 году, якая пацьвердзіла даследванні Віна, ядро вадароду было названа пратонам.

Він атрымаў Нобэлеўскую прэмію ў 1911 «за адкрыццё законаў выпрамянення цяпла».

У 1913 годзе быў запрошаны чытаць лекцыі па тэарэтычнай фізіцы ў Калюмбійскі ўнівэрсытэт.

Кнігі Віна[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Падручнік па тэрмадынаміцы(1900) у арыгінале Lehrbuch der Hydrodynamik

Пра жыццё і працу некаторых фізікаў(1930) у арыгінале Aus dem Leben und Wirken eines Physikers

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Вільгельм Вінсховішча мультымэдыйных матэрыялаў