Сэкунда (адзінка вымярэньня часу)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Мігценьне шэрага сыгналу адбываецца прыблізна раз на сэкунду.

Сэку́нда (па-лацінску: secunda — другая; ад выразу pars minuta secunda — другая малая частка (гадзіны) — у адрозьненьне ад хвіліны, якая зьяўляецца pars minuta prima — першай малой часткай) — адзінка вымярэньня часу, якая складае 1/60 частку хвіліны і 1/3600 частку гадзіны. На пабытовым узроўні сэкунда ўспрымаецца як вытворная адзінка вымярэньня і, як правіла, зьяўляецца найдрабнейшым адрэзкам часу, які можа вымерыць гадзіньнік.

Між 1000, калі аль-Біруні ўпершыню выкарыстаў сэкунду, і 1960 гадамі сэкунда была вызначаная як 1/86400 часткі сярэдніх сонечных содняў , што выразна ўжываецца ў некаторых астранамічных і юрыдычных кантэкстах[1]. У пэрыяд з 1960 па 1967 гады яна была вызначана ў тэрмінах пэрыяду абарачэньня Зямлі па арбіце вакол Сонца ў 1900 годзе[2], але ў цяперашні час сэкунда прывязана да прыроды атамаў. Сэкунды могуць быць вымераныя з дапамогай мэханічных, электронных або атамных гадзіньнікаў.

Астранамічныя назіраньні XIX і XX стагодзьдзяў паказалі, што сярэднія сонечныя содні павольныя, але даўжыня трапічнага году не зьяўляецца даволі прадказальнай, такім чынам, рух Зямлі пакол Сонца больш ня лічыцца прыдатнай асновай для вызначэньня сэкундаў. Са зьяўленьнем атамных гадзіньнткаў, стала магчымым вызначыць другі, заснаваны на фундамэнтальных уласьцівасьцях прыроды мэтад падліку часу.

У сыстэме СІ сэкунда зьяўляецца асноўнай адзінкай вымярэньня часу, і вызначаецца як адрэзак часу, які складаецца з 9 192 631 770 пэрыядаў выпраменьваньня, якое адпавядае пераходу між дзьвюма звыштонкімі ўзроўнямі асноўнага стану атамаў цэю-133 пры адсутнасьці ўзбурэньня з боку зьнешніх палёў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]