Сурынам

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Сурынам
Republiek van Suriname
Сьцяг Сурынаму Герб Сурынаму
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: Justitia — Pietas — Fides («Справядлівасьць — абавязак — адданасьць»)
Дзяржаўны гімн
«God zij met ons Suriname»
Месцазнаходжаньне Сурынаму
Афіцыйная мова нідэрляндзкая
Сталіца Парамарыба
Найбуйнейшы горад Парамарыба
Форма кіраваньня рэспубліка
Рональд Вэнэтыаан
Плошча
 • агульная
 • адсотак вады
91-е месца ў сьвеце
163 821 км²
1,1
Насельніцтва
 • агульнае (2005)
 • шчыльнасьць
170-е месца ў сьвеце
470 784
2,7/км²
СУП
 • агульны (2007)
 • на душу насельніцтва
160-е месца ў сьвеце
$4,077 млрд
$7762
Валюта Сурынамскі даляр (SRD)
Часавы пас
 • улетку
UTC-3 (UTC-3)
-3 (UTC-3)
Незалежнасьць
ад Нідэрляндаў
25 лістапада 1975
Аўтамабільны знак SME
Дамэн верхняга ўзроўню .sr
Тэлефонны код +597
Мапа Сурынаму

Сурына́м (па-нідэрляндзку: Suriname) — краіна ў паўднёва-ўсходняй частцы Паўднёвай Амэрыкі, мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Да 25 лістапада 1975 году была нідэрляндзкай калёніяй з назвай Галяндзкая Гвіяна.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тэрыторыя сучаснага Сурынама была заселеная галяндцамі ўжо ў канцы XVI стагодзьдзя, што прывяло да некалькіх узброеных канфліктаў з ангельскімі і францускімі калянізатарамі. У 1667 годзе, пасьля мірнай дамовы Сурынам быў канчаткова прызнаны галяндзкай калёніяй. У 1954 годзе гэтая тэрыторыя атрымала статус паўнапраўнай часткі Нідэрляндаў, на правах аўтаноміі з уласнай адміністрацыяй. Незалежнасьць Сурынам атрымаў у 1975 годзе, але ўсе грамадзяне новай краіны захавалі нідэрляндзкае грамадзянства і ў наступныя гады трэць насельніцтва выехала ў Эўропу. У 1980 годзе да ўлады прыйшла вайсковая дыктатура пад кіраўніцтвам Дэсі Боўтэрсэ. Зьвяржэньне дыктатуры адбылася ў 1988 годзе.

Палітыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сурынам — парлямэнцкая рэспубліка. Парлямэнт аднапалатны, складаецца з 51 дэпутата.

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адміністрацыйны падзел Сурынаму

Сурынам дзеліцца на 10 акругаў (distrikt):

  1. Бракапонда
  2. Камэвійнэ
  3. Кароніе
  4. Маровійнэ
  5. Нікерые
  6. Пара
  7. Парамарыба
  8. Сарамака
  9. Сыпалівіні
  10. Ваніка

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Даўжыня мяжы краіны складае 1707 км, зь якой з Бразыліяй — 597 км, з Францускай Гвіянай — 510 км, з Гаянай — 600 км, марская мяжа — 386 км. Самай высокай кропкай Сурынама зьяўляецца гара Джуліяна Топ (1280 м). Асноўнымі рэкамі зьяўляюцца: Карантынэ, Мароні, Сурынам, Сарамака, Літані і Тапанахоні. Большая частка тэрыторыі краіны пакрытая трапічнымі лясамі.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сурынам зьяўляецца самым значным у сьвеце вытворцам баксытаў. Адначасова здабываецца невялікая колькасьць золата, нафты, нікелю, медзі, плятыны і жалезнай руды. Прамысловасьць канцэнтруецца вакол пераапрацоўкі здабываючай галіны. Баксыты, алюміній і каалін складаюць 70% экспартнага прыбытку краіны.

Сельская гаспадарка прадстаўленая вытворчасьцю цукру, тытуню, цытрусаў, бананаў, рыбнай лоўляй.

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Этнічны склад насельніцтва выглядае наступным чынам: індусы — 37%, крэолы — 31%, яванцы — 15%, мурыны — 10%, індзейцы — 2%, кітайцы — 2%, астатнія — 3%.

Асноўнай рэлігіяй краіны зьяўляецца індуізм (27,4%), пратэстанты складаюць 25,2%, каталікі — 22,8%, мусульмане — 19,6%, мясцовыя веравызнаньні — 5%.

Афіцыйнай мовай зьяўляецца нідэрляндзкая, але часта ўжываецца і ангельская. Значная колькасьць навучальных установаў карыстаецца крэольскай мовай. Часта ўжываецца і сурынамі гіндустані (дыялект гіндзі) і яванская.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Сурынамсховішча мультымэдыйных матэрыялаў