Алексантэры Ахола-Вало

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Алексантэры Ахола-Вало
Ахола-Вало ў 1992 г.
Ахола-Вало ў 1992 г.
Нарадзіўся: 27 студзеня 1900
Імпілахці, Фінляндыя
Памёр: 15 верасьня 1997
Сімрысхамн, Швэцыя
Грамадзянства: Сьцяг Фінляндыі Фінляндыя
Заняткі: мастак, мясьляр
Вучоба: Школа жывапісу і малюнка Юдэля Пэна

Алексантэры (Аляксандр Пятровіч) Ахола-Вало (па-фінску: Aleksanteri Ahola-Valo; 27 студзеня 1900, Імпілахці - 15 верасьня 1997, Сімрысхамн) — фінскі мастак і мысьляр, заснавальнік мастацка-рацыяналістычнае сыстэмы жыцьця (эвахамалёгіі).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мастацкая школа ў Віцебску, дзе вучыўся Ахола-Вало

Нарадзіўся 27 студзеня 1900 году ў Імпілахці (фін. Impilahti) у Карэліі ў сям'і камінара. Быў сьведкам Крывавай нядзелі. Калі будучаму мастаку было сем гадоў, яго сям'я была сасланая ў Вырыцу (Viiritsan) пад Пецярбургам. У гэты ж час Алексантэры абірае псэўданім Вало, што азначае «сьвятло».

У 16 гадоў Алексантэры пераязджае ў Петраград, дзе паступае ў Mayak College (для дзяцей дыпляматаў), у якім вучыцца да яго закрыцця ў 1918 г.; быў сьведкам падпісаньня Леніным незалежнасьці Фінляндыі. Ахола-Вало ўступае ў Чырвоную армію, удзельнічае ў паходзе на Варшаву. З 1919 па 1930 г. жыве ў Беларусі, у Віцебску, дзе вучыцца ў мастацкай школе Юдэля Пэна і працуе ў Інбелкульце. Тут ён таксама знаёміцца ​​з Казімерам Малевічам і Маркам Шагалам.

У 1925 разам зь Сяргеем Эйзэнштейнам прымае ўдзел у стварэньні фільма Браняносец «Пацёмкін», стварае гравюру «Кастрычнік у космасе» (пасьля падораная аўтарам Юрыю Гагарыну). Сярод яго праектаў таксама «Храм чалавечых пакут» у Менску.

Быў вымушаны бегчы ў Фінляндыю. Там насьцярожана паставіліся да мастака, падазраючы яго ў сувязях з НКУС. Нягледзячы на ​​заступніцтва мастака Аксэлі Гален-Калела, Алексантэры арыштоўваюць і адпраўляюць у лягер Драгсквік каля Расэборга. У лягеры ён стварае карціну «Блакітная душа». Ад службы ў войску ён быў вызвалены па дрэнным стане здароўя. Тым ня менш яму быў зроблены заказ партрэта прэзыдэнта Рыста Руці.

Уклад у беларускую культуру[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Працаваў у часопісах «Беларускі піянер», «Плуг», «Беларуская работніца і сялянка», газэце «Беларуская вёска». Аформіў кнігі Якуба Коласа «Новая зямля», А. Александровіча «Угрум», Паўлюка Труса «Ветры буйныя», А. Вольнага «Табе», М. Нікановіча «Вясновы прамень», Кузьмы Чорнага «Хвоі гавораць».

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • БЭ ў 18 тамах. Т.2, Мн., 1996, С.153

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Алексантэры Ахола-Валосховішча мультымэдыйных матэрыялаў