Аляксандар Бурбіс

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Аляксандар Бурбіс

Аляксандар (Алесь) Ляўрэнавіч Бурбіс (псэўданімы і крыптанім: Стары Піліп, А. Алексенка, А. В.; 20 кастрычніка [ст. ст. 8 кастрычніка] 1885, Вільня20 сакавіка 1922, Менск) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст, актор і рэжысэр. Адзін са стваральнікаў беларускага прафэсійнага тэатру, аўтар дасьледаваньняў па эканамічнай геаграфіі, гісторыі, этнаграфіі, сельскай гаспадарцы, банкаўскай справе.

Грамадзка-палітычная дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Алесь Бурбіс з маленства браў удзел у адраджэнскай актыўнасьці. Ён зьяўляецца адным з заснавальнікаў Беларускай Сацыялістычнай Грамады (БСГ), ужо ў васемнаццацігадовым узросьце стаяў у цэнтры гэтай партыі, быў у складзе яе ЦК.

У 1906 годзе Грамада арганізавала масавыя страйкі ў аграрнай сфэры. Асабіста А. Бурбіс арганізоўваў забастоўкі ў Наваградзкім павеце і ў самім Менску, дзе акрамя гэтага вёў працу па стварэньні прафсаюзаў. Дарэчы, варта зазначыць, што Бурбіс здолеў далучыць за гэты час да менскіх прафсаюзаў нават габрэяў, распаўсюджваючы лістоўкі на ідыш. Расейскія ўлады не засталіся ў даўгу і пачалі паляваць на арганізатараў і агітатараў гэтых акцыяў грамадзянскага непадпарадкаваньня, і ўжо ў жніўні 1906 ля Шчорсаў на Наваградчыне Бурбіса арыштавалі. У зьняволеньні ён заставаўся да сярэдзіны 1909, дзе захварэў на сухоты. Пасьля вызваленьня працаваў у Віленскім таварыстве сельскай гаспадаркі.

У 1915 Бурбіс перабіраецца ў Маскву, дзе пачынае працаваць у Народным банку. Пасьля, адзін раз у 1917 і потым яшчэ ў 1918, яго арыштоўвалі ўжо органы Савецкай улады. З 1918 Бурбіс консул Беларускай Народнай Рэспублікі ў Маскве. Зь сярэдзіны 1919 ён — у Народным камісарыяце земляробства Літоўска-Беларускай ССР, зь сярэдзіны 1921 — намесьнік народнага камісара замежных справаў БССР. Удзельнічаў у распрацоўцы дагаворнай умовы паміж БССР і РСФСР. Чалец Камуністычнай партыі.

Грамадзка-культурніцкая дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бурбіс быў ня толькі выбітным грамадзка-палітычным дзеячом, але і таленавітым рэжысэрам, выканаўцам камэдыйных і драматычных роляў. Ён удзельнічаў у Першай беларускай трупе І. Буйніцкага, у Беларускім музычна-драматычным гуртку ў Вільні (у гуртку таксама бралі ўдзел браты Антон і Іван Луцкевічы). Перакладаў польскія, расейскія і ўкраінскія п’есы для пастановак на беларускай сцэне. Паставіў спэктаклі «Па рэвізіі» (1906) і «Пашыліся ў дурні» (1910) М. Крапіўніцкага, «Залёты» В. Дуніна-Марцінкевіча (1915).

Друкаваўся пад рознымі псэўданімамі ў «Нашай Ніве». У 1920 удзельнічаў у выданьні беларускамоўнай газэты ЦК Кампартыі Летувы й Беларусі — «Савецкая Беларусь». Уваходзіў у яе рэдкалегію.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Бурбіс Аляксандр Лаўрэнавіч // Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 1. — 568 с. — 4000 ас. — ISBN 985-11-0255-5

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Аляксандар Бурбіссховішча мультымэдыйных матэрыялаў