Ubuntu

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ubuntu
Logo-ubuntu no(r)-black orange-hex.svg
Ubuntu with Unity.png
Ubuntu 13.04 Raring Ringtail з абалонкай Unity
Распрацоўнік
Canonical Ltd. (Лёндан, Ангельшчына)
Выпускі
Сямейства АС Лінукс
Апошні стабільны рэліз 13.04 Raring Ringtail (23 кастрычніка 2012 г.; 23 месяцы таму)
Мовы 55, у тым ліку беларуская
Тып ядра Маналітнае (Ядро Лінукс)
Стандартны інтэрфэйс Unity, Gnome, KDE
Ліцэнзія агульная грамадзкая
Вэб-сайт www.ubuntu.com
Бягучы стан

Ubuntu (вымаўляецца Убу́нту)[1]апэрацыйная сыстэма, заснаваная на Debian. Асноўным распрацоўшчыкам і спонсарам зьяўляецца кампанія Canonical Ltd.. У цяперашні час праект актыўна разьвіваецца й падтрымліваецца вольнай супольнасьцю. Ubuntu карыстаюцца прыкладна 20 мільёнаў карыстачоў[2] , што робіць яго найпапулярным дыстрыбутывам Linux (на момант 26 красавіка 2011 года) для настольных кампутараў[3]. Ён зьяўляецца 4-м у сьпісе самых папулярных АС для вэб-сэрвэраў[4] і яго папулярнасьць хутка расьце [5].

Звычайна новыя вэрсіі дыстрыбутываў выходзяць кожныя паўгоду і падтрымліваюцца абнаўленьнямі бясьпекі на працягу паўтара году, а вэрсіі LTS[6], якія выходзяць раз у 2 гады, падтрымліваюцца на працягу 5 гадоў, як сэрвэрныя, так і дэсктапныя варыянты[7]. Пачынаючы з вэрсіі 12.04 падтрымка LTS-вэрсіяў вырабляецца на працягу 5 гадоў незалежна ад вэрсіі, у адрозьненьне ад папярэдніх 3 гадоў для настольных вэрсіяў і 5 гадоў для сэрвэрных[8][9].

Ubuntu пастаўляецца з падборкай праграмнага забесьпячэньня[10] для сэрвэраў і працоўных станцыяў. Яна ўсталёўваецца на настольныя пэрсанальныя кампутары з дапамогай LiveCD [11], LiveUSB або г.зв. тэкставага ўсталёўшчыка[12]. Існуюць вэрсіі для афіцыйна вядомых архітэктураў працэсараў, такіх як i386, AMD64, ARM.

Рэлізы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кожны рэліз мае кодавае імя й вэрсыю, заснаваную на годзе й месяцы выхаду. Кодавыя імёны вэрсый складаюцца з двух ангельскіх словаў: прыметніка й назвы жывёлаў, якія пачынаюцца на адну й тую ж літару. Пачынаючы з 6/6 Dapper Drake (LTS) першыя літары слоў кодавага імя зьмяняюцца ў адпаведнасьці з лацінскім альфабэтам.[13]

Вэрсія Дата рэлізу Кодавая назва Кодавая назва па-беларуску Тэрмін падтрымкі Вэрсія ядра Linux
4.10 20 кастрычніка 2004[14] Wary Warthog Пільны бародавачнік 30 красавіка 2006 2.6.9
5.04 8 красавіка 2005[15] Hoary Hedgehog Сівы Вожык 31 кастрычніка 2006 2.6.11
5.10 13 кастрычніка 2005[16] Breezy Badger Бадзёры Барсук 13 кастрычніка 2007 2.6.13
6.06 LTS 1 чэрвеня 2006[17]
10 жніўня 2006 (6.06.1)[18]
21 студзеня 2008 (6.06.2)[19]
Dapper Drake Кемлівы Качар 14 чэрвеня 2009[20] (для працоўных станцыяў)
июнь 2011 (сэрвэрная вэрсыя)
2.6.15
6.10 26 кастрычніка 2006[21] Edgy Eft Пасьпешлівы Трытон 25 красавіка 2008 2.6.18
7.04 19 красавіка 2007[22] Feisty Fawn Адважны Аленяня 19 кастрычніка 2008 2.6.19
7.10 18 кастрычніка 2007[23] Gutsy Gibbon Геройскі Гібон 18 красавіка 2009 2.6.20
8.04 LTS 24 красавіка 2008[24]
3 ліпеня 2008 (8.04.1)[25]
22 студзеня 2009 (8.04.2)[26]
16 ліпеня 2009 (8.04.3)[27]
28 студзеня 2010 (8.04.4)[24]
Hardy Heron Чэпкая Чапля 12 мая 2011 (для працоўных станцыяў)[28]
апрель 2013 (сэрвэрная вэрсыя)
2.6.24
8.10 30 кастрычніка 2008[29] Intrepid Ibex Калёны Казярог 30 красавіка 2010[30] 2.6.27
9.04 23 красавіка 2009[31] Jaunty Jackalope Забіяцкі Зайцалоп 23 кастрычніка 2010[32] 2.6.28
9.10 29 кастрычніка 2009[33] Karmic Koala[34] Кармічная Каала 29 красавіка 2011[35] 2.6.31
10.04 LTS 29 красавіка 2010[36]
17 жніўня 2010 (10.04.1)
18 лютага 2011 (10.04.2)[37]
20 ліпеня 2011 (10.04.3)
16 лютага 2012 (10.04.4)
Lucid Lynx[13] Світальны Рысь красавік 2013 (для працоўных станцыяў)
красавік 2015 (сэрвэрная вэрсыя)
2.6.32
10.10 10 кастрычніка 2010[37] Maverick Meerkat[38] Вальнадумны Сурыкатак / Мігрыруючы Мангуст красавік 2012 2.6.35
11.04 28 красавіка 2011 Natty Narwhal[39] Прыбраны Нарвал кастрычнік 2012 2.6.38
11.10 13 кастрычніка 2011[40] Oneiric Ocelot[41] ацэлот, яківыспаўся красавік 2013 3.0.4
12.04 LTS 26 красавіка 2012[42]
24 жніўня 2012 (12.04.1)[43]
Precise Pangolin[44] Прэцызійны / Дакладны Пангалін красавік 2017[7][8][9] 3.2
12.10 18 кастрычніка 2012[45] Quantal Quetzal[46] Квантавы Кетцаль / Квезаль красавік 2014 3.5
13.04 18 красавіка 2013[47] Raring Ringtail[48] Нецярплівы Какаміцлі кастрычнік 2015 3.х
Умоўныя абазначэньні:
запланаваная / у распрацоўцы тэставая вэрсыя бягучая вэрсыя падтрымліваецца падтрымліваецца толькі
сэрвэрная вэрсыя
не падтрымліваецца

Цікавыя факты[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Цягам 20062008 гадоў дзеля спрашчэньня кіраваньня сваімі 400 сэрвэрамі Вікіпэдыя ажыцьцявіла іх перавод з дыстрыбутываў Рэд Хэт і Фэдора на Ubuntu[49].
  • У 2006 годзе француская паліцыя пачала перавод 90 тыс. сваіх кампутараў з Wndows XP на Ўбунту Лінукс дзеля ашчаджэньня сродкаў[50].
  • У Францыі ў 2007 годзе ў Парлямэнце адмовіліся ад карыстаньня Windows XP і перайшлі на карыстаньне Ubuntu. Ubuntu выкарыстоўваецца як сыстэма па змоўчваньню ў школах Грузіі, Македоніі. У Гішпаніі разгортваецца праект на больш за 400 тыс. кампутарных сыстэм з Ubuntu для вучэбных установаў.[51]
  • У 2009 годзе дзеля ашчаджэньня грошай на Ўбунту перайшла Тэхнічная школа Ісьляндыі[52].

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Linux Mint — дыструбутыў, заснаваны на Ubuntu

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Ubuntu Documentation About Ubuntu
  2. ^ Canonical launches Ubuntu 11.10 update. Computerworld UK (14 кастрычніка 2011). Праверана 18 кастрычніка 2011 г. Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  3. ^ Linux Distributions - Facts and Figures. distrowatch.com. Праверана 26 красавіка 2011 г. Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  4. ^ Matthias Gelbmann Highlights of web technology surveys, February 2011: Ubuntu increases its market share on web July 2011 Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  5. ^ .builtwith.com / Server / Ubuntu Ubuntu Usage Statistics. builtwith.com. Праверана 19 красавіка 2010 г. Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  6. ^ ад па-ангельску: Long Term Support — «доўгатэрміновая падтрымка»
  7. ^ а б LTS - Ubuntu Wiki
  8. ^ а б Ubuntu 12.04 to feature extended support period for desktop users  Архіўная копія ад 24 лютага 2012 г.
  9. ^ а б Час падтрымкі настольнай рэдакцыі Ubuntu 12.04 LTS падоўжаны да 5 год  Архіўная копія ад 24 лютага 2012 г.
  10. ^ Ubuntu packages  Архіўная копія ад 24 жніўня 2011 г.
  11. ^ версія «Desktop».
  12. ^ вэрсія «Alternate»
  13. ^ а б DevelopmentCodeNames — Ubuntu Wiki
  14. ^ Ubuntu 4.10 announcement
  15. ^ Ubuntu 5.04 announcement
  16. ^ Ubuntu 5.10 announcement
  17. ^ Ubuntu 6.06 LTS announcement
  18. ^ Ubuntu 6.06.1 LTS announcement
  19. ^ Ubuntu 6.06.2 LTS announcement
  20. ^ Ubuntu 6.06 LTS Desktop Edition reaches end-of-life on July 14, 2009
  21. ^ Ubuntu 6.10 announcement
  22. ^ Інфармацыя пра рэліз Ubuntu 7.04 (Feisty Fawn)
  23. ^ Інфармацыя пра рэліз Ubuntu 7.10 (Gutsy Gibbon)
  24. ^ а б Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04 LTS (Hardy Heron)
  25. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04.1 LTS (Hardy Heron)
  26. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04.2 LTS (Hardy Heron)
  27. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04.3 LTS (Hardy Heron)
  28. ^ Ubuntu па-беларуску | PR: Завершаньне падтрымкі Ubuntu 8.04 Desktop
  29. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.10 (Intrepid Ibex)
  30. ^ Ubuntu 8.10 reaches end-of-life on April 30, 2010
  31. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 9.04 (Jaunty Jackalope)
  32. ^ Ubuntu 9.04 reaches end-of-life on October 23, 2010
  33. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 9.10 (Karmic Koala)
  34. ^ Introducing the Karmic Koala, our mascot for Ubuntu 9.10
  35. ^ Ubuntu па-беларуску| PR: Завяршэнне падтрымкі Ubuntu 9.10
  36. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 10.04 (Lucid Lynx)
  37. ^ а б Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 10.10
  38. ^ Shooting for the Perfect 10.10 with Maverick Meerkat
  39. ^ N-imal?
  40. ^ OneiricReleaseSchedule — Ubuntu Wiki
  41. ^ Next after Natty? (англ.) Артыкул Марка Шаттлворта пра выбар кодавага імя для Ubuntu 11.10.
  42. ^ PrecisePangolin — Ubuntu Wiki
  43. ^ 12.04.1
  44. ^ P is for… (англ.) Запіс у блогу Марка Шаттлворта
  45. ^ Quantal Quetzal — Ubuntu Wiki
  46. ^ Quality has a new name (англ.) Запіс у блогу Марка Шаттлворта
  47. ^ Raring Ringtail — Ubuntu Wiki
  48. ^ Not the Runty Raccoon, the Rufflered Rhino or (even) the Randall Ross (англ.) Запіс у блогу Марка Шаттлворта
  49. ^ Wikipedia перавяла 400 сервераў з Red Hat на Ubuntu Linux// Беларускія навіны ІТ. 13 кастрычніка 2008
  50. ^ Вольнае ПА дапамагло францускім жандарам зэканоміць 50 млн эўра// Беларускія навіны ІТ. 13 сакавіка 2009
  51. ^ Владимир Крюков: «Ubuntu — операционная система, не подверженная вирусной угрозе» (рас.)
  52. ^ Тэхнічная школа Ісландыі перайшла на Ubuntu Linux// Беларускія навіны ІТ. 13 жніўня 2009

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Ubuntuсховішча мультымэдыйных матэрыялаў