Будызм
Будызм (санскрыт: बौद्ध धर्म, Buddha DharmaIAST) — самая старажытная з трох сусьветных рэлігіяў, разам зь ісламам і хрысьціянствам, а таксама філязофскае вучэньне, якое ахоплівае розныя традыцыі, вераваньні й практыкі, у значнай ступені заснаваныя на вучэньні Буды Гаўтамы Сак’ямуні, вядомага як Буда. Ён жыў і выкладаў у паўночным-ўсходзе індыйскага субкантынэнта ў VI—IV стагодзьдзях да нашай эры[1]. Ён прызнаны будыстамі як абуджаны й асьвечаны настаўнік, які падзяліўся сваімі думкамі, каб дапамагчы жывым істотам скончыць пакуты існаваньня (дугха), дасягнуць нірваны й пазьбегнуць таго, што называецца цыклем пакутаў і перараджэньняў.
Будызм падзяляецца на дзьве асноўныя галіны: Тгеравада («Школа старэйшын») і Магаяна («Вялікая калясьніца»). Тгеравада ёсьць найстарэйшыя плынь будызму, яна шырока распаўсюджана ў Шры-Ланцы й Паўднёва-Ўсходняй Азіі. Магаяна сустракаецца па ўсёй Усходняй Азіі й ўключае ў сябе такія традыцыйныя школы, як то Чыстая Зямля, Дзэн, Нітырэн-сю, Тыбэцкі будызм, Сінгон-сю, Тэндай-сю й Сіньнё-эн. У некаторых клясыфікацыях Ваджраяна, якая ёсьць падкатэгорыяй Магаяны, якая практыкуецца ў Тыбэце й Манголіі, прызнана трэцяй галіной будызму. Застаючыся самай папулярнай рэлігіяй у Азіі, абедзьве галіны шырока распаўсюдзіліся па ўсенькім сьвеце. Ацэнкі колькасьці будыстаў па ўсім сьвеце істотна адрозьніваюцца ў залежнасьці ад спосабу вызначэньня прыхільнасьці да рэлігіі. Ніжнія планка ацэнкі складае 350—500 млн. вернікаў[2].
Будыйскія школы адрозьніваюцца адна ад адной шляхамі вызваленьня, значэньнямі ступені важнасьці й кананічнасьці розных вучэньняў і пісаньняў, асабліва сваёй практыкай[3]. Асновай будыйскай традыцыі й практыкі ёсьць тры каштоўнасьці: Буда, Дгарма (вучэньне) й Санґга (абшчына). Прымаючы «прыстанішча ў трох каштоўнасьцяў» чалавек традыцыйна бярэ абавязак прытрымлівацца будыйскага шляху, што ў цэлым адрозьнівае будыста ад небудыста[4]. Іншыя мэтады могуць уключаць у сябе этычныя запаведзі, падтрымку манаскай абшчыны, адмаўленьне ад звычайнага жыцьця й прыняцьцё манаскага, разьвіцьцё ўважлівасьці й практыкі мэдытацыі, вырошчваньне вышэйшай мудрасьці й праніклівасьці, вывучэньне пісаньняў, рэлігійнай практыкі, абрадаў, а ў традыцыі Магаяны яшчэ й заклікі да будаў і бодгісатваў.
[рэдагаваць] Глядзіце таксама
[рэдагаваць] Крыніцы
- ^ «Buddhism». Encyclopædia Britannica.
- ^ «Major Religions Ranked by Size». U.S. State Department's International Religious Freedom Report 2004.
- ^ Williams, Mahayana Buddhism, Routledge, 1st ed., 1989, pp. 275f (2nd ed., 2008, p. 266)
- ^ Padmasambhava, Jamgon Kongtrul, Erik Pema Kunsang (2004). «Light of Wisdom». Rangjung Yeshe Publications. ISBN 978-962-7341-37-6.
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
Будызм — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
 |
Гэта — накід артыкула па рэлігіі. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, пашырыўшы яго. |
