Тайлянд
| Тайлянд ราชอาณาจักรไทย Ratcha Anachak Thai |
|||||
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: Phleng Chat | |||||
| Дзяржаўны гімн «Phleng Sansoen Phra Barami» |
|||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | Тайская | ||||
| Сталіца | Бангкок | ||||
| Найбуйнейшы горад | Бангкок | ||||
| Форма кіраваньня | канстытуцыйная манархія Бхумібол Адул’ядэй Чиннават Йинглак |
||||
| Плошча • агульная • адсотак вады |
50-е месца ў сьвеце 513 115 км² 0,4 |
||||
| Насельніцтва • агульнае (2009) • шчыльнасьць |
21-е месца ў сьвеце 63 389 730 132,1/км² |
||||
| СУП • агульны (2008) • на душу насельніцтва |
24-е месца ў сьвеце $547,06 млрд $8239 |
||||
| Валюта | Бат (THB) |
||||
| Незалежнасьць - |
- | ||||
| Аўтамабільны знак | TH | ||||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .th | ||||
| Тэлефонны код | +66 | ||||
 |
|||||
Каралеўства Тайлянд (па-тайску: ประเทศไทย) — краіна ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі, мяжуе з Лаосам і Камбоджай на ўсходзе, з Малайзіяй на поўдні і М’янмай і Андаманскім морам на захадзе. Афіцыйная назва краіны да 11 траўня 1947 году была «Сыям». Слова тхаі (ไทย) па-тайску азначае «свабода». Краіна зьяўляецца канстытуцыйнай манархіяй, на чале з каралём Рамай IX, дзевятым каралём з дынастыі Чакры, які валадарыць з 1946 году, гэта самы даўжэйшы паводле часу валадараньня манарх у сьвеце й даўжэйшы паводле валадараньня манарха ў гісторыі Тайлянда[1]. Кароль Тайлянда называецца кіраўніком дзяржавы, кіраўніком узброеных сіл, прыхільнікам будыйскай рэлігіі й абаронцам усіх рэлігій.
Тайлянд месьціцца на 51 месцы ў сьвеце з пункту гледжаньня агульнай плошчы, якая складае каля 513 тысячаў, і на 20 месцы паводле густанаселенасьці, маючы каля 64 мільёнаў чалавек. Сталіца й найбуйны горад Бангкок зьяўляецца палітычным, камэрцыйным, прамысловым і культурным цэнтрам Тайлянда. Каля 75% насельніцтва складаюць этнічныя тайцы, 14% мае кітайскае паходжаньне, а 3% этнічна зьяўляюцца малайцамі[2], астатнія належаць да меншасьцяў, як то моны, кхмеры й розныя горныя плямёны. Афіцыйнай мовай краіны зьяўляецца тайская. Асноўнай рэлігіяй зьяўляецца будызм, які вызнаюць каля 95% насельніцтва.
У Тайляндзе назіраўся хуткі эканамічны рост у пэрыяд паміж 1985 і 1995 гадамі, і ў цяперашні час краіна зьяўляецца індустрыяльнай і найбуйнейшым экспартэрам. Турызм таксама ўносіць значны ўнёсак у эканоміку Тайлянда, то бок краіна зьяўляецца радзімай многіх вядомых турыстычных курортаў. У Тайляндзе знаходзяцца каля 5,2 млн легальных і нелегальных мігрантаў[3], таксама ў краіне пражывае невялікая колькасьць іншаземцаў з развітых краінаў[4].
Зьмест |
Гісторыя [рэдагаваць]
Палітыка [рэдагаваць]
Адміністрацыйны падзел [рэдагаваць]
Тайлянд падзелены на 75 правінцыяў (จังหวัด, «чангват») і адну муніцыпальную акругу — сталіцу Бангкок («крунг тхеп маха накхон» — Krung Thep Maha Nakhon). Кожная правінцыя падзеленая на раёны — усяго налічваецца 796 раёнаў (อำเภอ, «ампхе» — amphoe), 81 падраёнаў (กิ่งอำเภอ, «кінгампхе» — king amphoe) і 50 гарадзкіх раёнаў Бангкоку (เขต, кхет — khet). У кожнай правінцыі ёсьць цэнтральны раён (อำเภอเมือง, «ампхемыанг» — amphoe mueang).
У Бангкоку раёны гораду маюць назву кхет (เขต), якія падзяляюцца на квэнгі.
Геаграфія [рэдагаваць]
Тайлянд — дзяржава разьмешчаная ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі, на паўвыспах Індакітай і Малака, з захаду мае выхад да ўзьбярэжжа Андаманскага мора з усходу да Сыямскага заліву і Паўднёва-Кітайскага мора. Тэрыторыя краіны выцягнутая з поўначы на поўдзень (адлегласьць ад самай паўночнай кропкі да самай паўднёвай — 1860 км). Дзякуючы цэнтральнаму разьмяшчэньню ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі і самай вялікай працягласьці сярод краінаў рэгіёну з поўначы на поўдзень, Тайлянд мае самы разнастайны ў рэгіёне клімат, ураджаі асноўных сельскагаспадарчых культураў зьбіраюцца некалькі разоў на год, а турыстычны сэзон пераходзіць з адной кліматычнай зоны ў другую, робячы Тайлянд краінай прыдатнай для турызму увесь год. Лясы займаюць 10% тэрыторыі краіны: на поўначы трапічныя лістападныя, на поўдні — трапічныя вечназялёныя.
Клімат [рэдагаваць]
Клімат Тайлянда ёсьць вільготны трапічны й субэкватарыяльны. Гэта тлумачыцца разьмяшчэнньем большай частцы краіны ў трапічным і субэкватарыяльным паясах і ўплывам паўднёва-заходняга й паўночна-ўсходняга мусонаў. Адлегласьць паміж крайняй паўночнай і крайняй паўднёвай кропкамі Тайлянда складае 1860 км, а перапад шыротаў — каля 15 км. Такая працягласьць з поўначы на поўдзень робіць клімат Тайлянда адным з самых разнастайных ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі. Паўднёва-заходні мусон прыносіць дажджы й адносную прахалоду ў канцы траўня й сярэдзіне ліпеня. Да лістапада дажджы спыняюцца, і надыходзіць «халаднавата сухі» сэзон, які працягваецца да сярэдзіны лютага. У гэты час адбіваецца й уплыў паўночна-ўсходняга мусона, які не кранае паўночную, паўночна-ўсходнюю й цэнтральную часткі Тайлянда непасрэдна, аднак прыносіць прахалоду. Пасьля паслабленьня мусонаў, у лютым—траўні, надыходзіць моцная сьпякота, прычым вільготнасьць паветра паступова павялічваецца аж да пачатку новага мусоннага сэзону, а затым цыкаль паўтараецца зноўку.
Працягласьць сэзону дажджоў вызначыць вельмі цяжка. Звычайна ён пачынаецца ў траўні—чэрвені й можа працягвацца да лістапада. У цэнтры краіны й на ўсходнім узьбярэжжы моцныя дажджы ідуць у жніўні—верасні. Кастрычнік зьяўляецца звычайна апошнім месяцам вільготнага сэзону, калі значныя аб’ёмы вады ўжо назапасіліся ў ірыгацыйных і гарадзкіх дрэнажных сыстэмах, у выніку чаго пры нячастых і ня вельмі моцных дажджах адбываюцца даволі моцныя паводкі. У прыватнасьці, калі рака Чаопрая выходзіць зь берагоў, некаторыя кварталы Бангкока бываюць затопленыя, бо каля траціны горада знаходзіцца ніжэй за ўзровень мора. Сэзон дажджоў у Тайляндзе непараўнальны з аналягічным часам года ў іншых краінах Паўднёва-Ўсходняй Азіі. Вядома, грунтавыя дарогі робяцца непраходнымі, а над трапічнымі пляжамі частку дня вісяць хмары, тым ня менш, яны прапускаюць дастатковую колькасьць ультрафіялетавых прамянёў, каб прагрэць паветра, мора й пясок пляжаў.
Эканоміка [рэдагаваць]
Каля 40% працаздольнага насельніцтва працуе ў сельскай гаспадарцы, вырошчваючы рыс, кукурузу і цукровы трысьнёг. Экспарт Тайлянду кіруецца ў асноўным у Эўропу і Паўночную Амэрыку і складаецца з рысу, волава і электратэхнічнага абсталяваньня. Вялікую ролю ў эканоміцы краіны займае турызм.
Дэмаграфія [рэдагаваць]
Згодна з апошнім перапісам насельніцтва 2000 году, каля 75% насельніцтва складаюць тайцы, 14% — кітайцы. Ёсьць вялікая абшчына малайцаў, якія жывуць у асноўным на поўдні краіны. Тайлянд — краіна даволі аднародная па веравызнаньні: 94,6% насельніцтва — будысты, 4,6% — мусульмане, 0,7% — хрысьціяне. Афіцыйнай мовай краіны зьяўляецца тайская мова.
Культура [рэдагаваць]
Спорт [рэдагаваць]
Крыніцы [рэдагаваць]
- ^ «A Royal Occasion speeches». Worldhop.com
- ^ CIA World Factbook Thailand. CIA World Factbook.
- ^ «Thailand: Burmese migrant children missing out on education». IRIN Asia.
- ^ «Hard lessons in expat paradise». BBC News.
Вонкавыя спасылкі [рэдагаваць]
Тайлянд — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
|
||||||||
|
||||||||
