Злучаныя Штаты Амэрыкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Злучаныя Штаты Амэрыкі
анг. United States of America
Сьцяг Злучаных Штатаў Амэрыкі Герб Злучаных Штатаў Амэрыкі
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: In God We Trust (афіцыйны)
E Pluribus Unum (традыцыйны)
Дзяржаўны гімн
«The Star-Spangled Banner»
Месцазнаходжаньне Злучаных Штатаў Амэрыкі
Афіцыйная мова няма (ангельская ў 28 штатах)
Сталіца Вашынгтон
Найбуйнейшы горад Нью-Ёрк
Форма кіраваньня Дэмакратычная фэдэратыўная рэспубліка
Барак Абама
Джо Байдэн
Плошча
 • агульная
 • адсотак вады
3-е/4-е месца ў сьвеце
9 826 675 км²
6,76%
Насельніцтва
 • агульнае (2012)
 • шчыльнасьць
3-е месца ў сьвеце
315 198 000
33,7/км²
СУП
 • агульны (2011)
 • на душу насельніцтва
1-е месца ў сьвеце
$15,094 трлн
$48 386
Валюта Амэрыканскі даляр (USD)
Часавы пас
 • улетку
UTC (UTCад -5 да -10)
UTC (UTCад -4 да -10)
Незалежнасьць
— абвешчаная
— прызнаная
ад Вялікабрытаніі
4 ліпеня 1776
3 верасьня 1783
Аўтамабільны знак USA
Дамэн верхняга ўзроўню .us
Тэлефонны код +1

Злу́чаныя Шта́ты Амэ́рыкі, Задзіночаныя Гаспадарствы Паўночнай Амэрыкі ці скарочана ЗША (па-ангельску: The United States of America) — фэдэратыўная рэспубліка[1][2] ў Паўночнай Амэрыцы, якая складаецца з 50 штатаў і адной фэдэральнай акругі. 48 штатаў і фэдэральная акруга Калюмбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амэрыкі паміж Канадай і Мэксыкай. Штат Аляска зьяўляецца самым паўночным зь іх і месьціцца ў паўночна-заходняй частцы мацерыка, у той час як 50-ы штат, Гаваі, уяўляе сабой архіпэляг у сярэдзіне Ціхага акіяна. Дзяржава таксама мае пяць населеных і дзевяць незаселеных тэрыторыяў у Ціхім акіяне й Карыбскім басэйне. Гістарычна склаўся падзел ЗША на тры галоўныя рэгіёны: Поўнач, Поўдзень і Захад. З агульнай плошчай у 9,83 км² у Злучаных Штатах пражываюць каля 316 млн чалавек, дзякуючы чаму краіна зьяўляецца чацьвёртай паводле велічыні агульнай плошчы й трэцяй паводле колькасьці насельніцтва. ЗША зьяўляюцца аднымі з самых этнічна разнастайнымі й шматнацыянальнымі краінамі сьвету, у выніку буйнамаштабнай іміграцыі са шматлікіх краінаў сьвету[3]. Геаграфія й клімат Злучаных Штатаў таксама надзвычай разнастайныя, то бок яны зьяўляюцца домам для самых разнастайных відаў дзікіх жывёлаў.

Злучаныя Штаты зьяўляюцца разьвітой краінай і маюць самую вялікую ў сьвеце нацыянальную эканоміку, СУП якой, паводле ацэнак, на 2013 год складаў $16,7 трлн, то бок 23% сусьветнага намінальнага СУП і 19% парытэту пакупніцкай здольнасьці[4]. Эканоміка падсілкоўваецца багацьцем прыродных рэсурсаў і самай высокай у сьвеце прадукцыйнасьці працы[5]. Паводле велічыні СУП на душу насельніцтва ў 2010 годзе ЗША займалі шосты радок у сьвеце[4]. У той час як эканоміка ЗША лічыцца постіндустрыяльнай, яна працягвае заставацца адным з найбуйнейшых сусьветных вытворцаў[6]. ЗША мае самы высокі сярэдні й мэдыяльны паказчык прыбытку хатняй гаспадаркі сярод краінаў АЭСР , а таксама самы высокі сярэдні заробак[7][8], аднак займае чацьвёрты радок паводле нераўнамернага разьмеркаваньня даходаў сярод краінаў АЭСР[9]. Прыкладна 16% насельніцтва жыве ў беднасьці[10]. На краіну прыпадае 39% глябальных вайсковых выдаткаў[11], зьяўляючыся найбольш эканамічна й вайскова моцнай дзяржавай у сьвеце, вядомай палітычнай і культурнай сілай, а таксама лідэрам у галіне навуковых дасьледаваньняў і тэхналягічных інавацыяў.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Глядзіце таксама: Дзікі Захад

Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню зьявіліся, паводле ацэнак архэолягаў, ад 12 да 40 тыс. гадоў таму. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз Аляску, якая ў той час злучалася з Азіяй.

Гісторыі ангельскіх паселішчаў, зь якіх пасьля сфармаваліся ЗША, пачалася з заснаваньня Джэймзтаўну ў Віргініі (1607). У 1696, прыняцьце чарговага закону аб мараплаўстве і ўсталяваньне новага міністэрства гандлю Вялікабрытаніі заклалі асновы імпэрскай сыстэмы. На працягу дзевяці дзесяцігодзьдзяў ўтварыліся 13 калёніяў, там разьвілася сыстэма рабаўладаньня, укараніліся ангельская культура, ангельская мова і брытанскія палітычныя інстытуты.

Наступны пэрыяд каляніяльнай гісторыі (16961763) быў адзначаны малаважнымі зьменамі ў сыстэме імпэрскай адміністрацыі і пераўтварэньнем практычна ўсіх бакоў жыцьця калёніяў. У гэты час адбываўся няўхільны рост насельніцтва, разьвівалася дынамічная, арыентаваная на экспарт, эканоміка, умацоўваўся аўтарытэт асамблей — незалежных інстытутаў прадстаўнічай улады, рэлігійнае і культурнае жыцьцё калёніяў дзівіла сваёй разнастайнасьцю. Усе сем дзесяцігодзьдзяў былі апаленыя пажарамі эўрапейскіх войнаў, якія дакочваліся і да амэрыканскіх берагоў. Гэтыя войны спрыялі кансалідацыі калёніяў з мэтраполіяй у агульным змаганьні супраць французаў і гішпанцаў, што ўгрунтаваліся ў Амэрыцы. У выніку гэтых войнаў іспанцаў выціснулі з Флорыды, а французаў — з Канады, і ад 13 калёніяў была адведзена пагроза зьнешняй агрэсіі.

У 1763 брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амэрыканскімі паселішчамі. Новае імпэрскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калёніях. У выніку дзесяцігадовага супрацьстаяньня і лютага змаганьня ў 1776 калёніі прынялі Дэклярацыю незалежнасьці. Да 1783 мяцежныя калёніі заваявалі незалежнасьць сілай зброі і ўтварылі вольную канфэдэрацыю пад назовам Злучаныя Штаты Амэрыкі. У 1789 сувэрэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхваленая канстытуцыя, якая заклала асновы новай дзяржавы.

Гістарычная храналёгія ЗША

Паводле першага перапісу 1790, у краіне пражывалі каля 4 млн чалавек. За пэрыяд з 1790 па 1815 колькасьць насельніцтва падвоілася, а да 1860 дасягнула 31,5 млн. На працягу першай паловы XIX стагодзьдзя адбывалася міграцыя амэрыканцаў на захад. Насельніцтва Паўночна-Заходняй тэрыторыі, дзе ўтварыліся штаты Агая, Індыяна, Ілінойс, Мічыган і Вісконсін, узрасло з 51 тыс. у 1800 да 6,9 млн у 1860. За той жа пжрыяд колькасьць насельніцтва Новай Ангельшчыны ўзрасла з 1,2 млн чалавек да 3,1 млн. У 1790 у складзе насельніцтва пераважалі выхадцы з Брытанскіх выспаў, але былі таксама прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў (немцы, валійцы, французы, швайцарцы, галяндцы). Этнічны склад насельніцтва фактычна заставаўся нязьменным аж да наплыву нямецкіх і ірляндзкіх імігрантаў у 1840—1850-х гадах. У 1790 афрыканцы, якія былі дастаўленыя сюды ў якасьці рабоў, складалі пятую частку ўсяго насельніцтва, аднак з-за заняпаду тытуняводзтва ўвоз рабоў скарачаўся. Падчас Вайны за незалежнасьць у большасьці штатах увоз рабоў быў забаронены, і ў 1808 Кангрэс ЗША заканадаўча замацаваў гэтую забарону. Аднак падпольны гандаль рабамі квітнеў яшчэ доўгія гады. Падчас рэвалюцыі рабы ў большасьці паўночных штатаў здабылі волю, аднак ім рэдка даводзілася атрымаць усе грамадзянскія правы.

Прырода[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скалістыя горы

Будова паверхні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікія раўніны

Асноўную частку тэрыторыі ЗША па асаблівасьцях рэльефу дзеляць на восем правінцыяў: Апалачы, Берагавыя раўніны, Унутраныя ўзвышшы, Унутраныя раўніны, узвышша ля возера Верхняга, Скалістыя горы, Міжгорныя плято і Ціхаакіянскія Берагавыя горы. Аляска і Гавайскія астравы таксама зьяўляюцца самастойнымі правінцыямі.

Найвышэйшы пункт краіны — Макінлі (6193 м).

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

ЗША адрозьніваюцца вялікай разнастайнасьцю кліматычных умоваў. На асноўнай тэрыторыі краіны вылучаюць дзьве галоўныя кліматычныя вобласьці — Усходнюю і Заходнюю. Мяжа паміж імі праходзіць прыкладна ўздоўж мэрыдыяна 100° з.д.

Усходняя вобласьць у цэлым характарызуецца вільготным кліматам зь сярэдняй гадавой колькасьцю ападкаў ад 500 мм уздоўж мэрыдыяна 100° з.д. да больш 1500 мм на паўднёвым усходзе. Асноўная крыніца ападкаў — цёплае вільготнае паветра, якое паступае з боку Мэксіканскага заліва, і — у значна меншай ступені — з боку Атлянтычнага акіяна. Тэмпэратуры ў гэтай вобласьці больш залежаць ад шыраты мясцовасьці, чым ад вышыні паверхні, і даволі раўнамерна падвышаюцца з поўначы на поўдзень. У выніку лета на поўначы кароткае і цёплае, на поўдні працяглае і гарачае, а зіма на поўначы доўгая і халодная, на поўдні кароткая і вельмі цёплая.

Вялікая частка Ўсходняй вобласьці падвержана частым зьменам надвор’я, галоўным чынам таму, што струмені цёплага паветра з поўдня часта перарываюцца масамі халоднага паветра, якое пранікае з поўначы. Асабліва зьменлівае надвор’е ў Новай Ангельшчыне, дзе ветраныя дажджлівыя пэрыяды хутка зьмяняюцца бясхмарнымі і сухімі.

У Заходняй вобласьці горны рэльеф аказвае вялікі ўплыў на цыркуляцыю атмасфэры. Калі вільготныя паветраныя масы, якія рухаюцца ад Ціхага акіяна на ўсход, падымаюцца над высокімі гарамі, там выпадаюць ападкі. Адпаведна наветраныя заходнія схілы гор значна лепш забясьпечаныя вільгацьцю, чым шырокія арыдныя тэрыторыі, разьмешчаныя з зацішнога боку ў дажджавым цені гор. Хоць у цэлым Заходняй вобласьці ўласьцівыя арыдны клімат, сярэдняя гадавая колькасьць ападкаў вагаецца ад меней 120 мм у пустыні Санора да больш 2500 мм у некаторых мясцовасьцях Берагавых хрыбтоў.

Тэмпэратуры ў Заходняй вобласьці залежаць ад шыраты і вышыні мясцовасьці, а ў прыбярэжных раёнах адчуваецца ўзьдзеяньне акіяна. Самыя высокія часткі гор знаходзяцца ў зімовых умовах, тады як у самых паўднёвых пустынях вялікую частку году пераважае гарачае надвор’е. Скалістыя горы абараняюць іх ад уварваньня халодных паветраных мас з поўначы.

Рэкі і азёры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Амаль усе рэкі асноўнай тэрыторыі ЗША ўпадаюць у Атлянтычны акіян і Ціхі акіян. Вялікая частка рачнога сьцёку накіроўваецца ў Мэксыканскі заліў (які зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяну). Яго вадазборны басэйн распасьціраецца да Скалістых гор на захадзе, Апалачаў на ўсходзе і мяжы з Канадай на поўначы. Некаторыя рэкі, як напрыклад Рыа-Грандэ, цякуць непасрэдна ў Мэксыканскі заліў. Большасьць рэк належыць да гіганцкай сыстэмы, сфармаванай р. Місысыпі (даўжыня — 3757 км) і яе галоўным прытокам р. Місуры (даўжыня — 4127 км).

Мноства рэк, пераважна кароткіх, упадае ў Атлянтычны акіян. Самыя доўгія зь іх, працягласьцю ў некалькі сотняў кілямэтраў, пачынаюцца ў Апалачах. Сьцёк з вобласьці Вялікіх азёраў накіраваны на паўночны ўсход па р. Сьвятога Лаўрэнція, якая ўпадае ў Атлянтычны акіян на тэрыторыі Канады.

На Захадзе ЗША сыстэмы рэк Калумбія, Каларада і Сакрамэнта-Сан-Хоакін утвараюць асноўныя вадазборныя басэйны і ўпадаюць у Ціхі акіян. Аднак у арыдных і семіарыдных раёнах, аддаленых ад узьбярэжжа акіяна, мноства пересыхаючых рэк і некалькі рэк са сталым сьцёкам упадаюць у азёры ў замкнёных катлавінах.

Невялікая частка тэрыторыі ЗША, пераважна ў штатах Мінэсота і Паўночная Дакота, прымеркаваная да вадазборнага басэйна, сьцёк зь якога накіраваны да поўначы праз воз. Вініпэг, р. Нэльсан і Гудзонаў заліў у Арктычны акіян.

У ЗША знаходзіцца мноства азёраў. Самае вялікае зь іх — воз. Мічыган (57 440 кв. км), адзінае зь пяці Вялікіх азёраў, цалкам зьмешчанае ў межах ЗША. Другое па памерах Вялікае Салёнае возера ў штаце Юта (2850 кв. км).

Палітыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзяржаўны лад ЗША — прэзыдэнцкая рэспубліка. Прэзыдэнт абіраецца на дзьвюхступенных выбарах. Кандыдаты ад палітычных партый спачатку павінны перамагчы ў праймэрыз. У выбарах удзельнічае ўсё насельніцтва краіны ва ўзросьце ад 18 гадоў незалежна ад полавай ды расавай праналежнасьці. Заканадаўчую ўладу ў краіне ажыцьцяўляе Палата прадстаўнікоў. Гістарычна склалася, што большасьць месцаў у Палаце Прадстаўнікоў маюць сябры дзьвюх партый — Рэспубліканскай ды Дэмакратычнай, што дало падставу лічыць амэрыканскую палітычную сыстэму дзьвюхпартыйнай.

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Злучаныя Штаты ўтвараюць чацьвертую паводле плошчы краіну ў сьвеце пасьля Расеі, Канады й Кітаю. Кантынэнтальная частка ЗША займае тэрыторыю ад Атлянтычнага да Ціхага акіяна, ляжыць паміж Канадай, Мэксыкай і Мэксыканскай затокай. Аляска — самы вялікі паводле плошчы штат. Ён аддзелены ад кантынэнтальнай часткі Канадай, берагі Аляскі — на Ціхім і Паўночным акіяне. Гаваі ўтвараюць архіпэляг у Ціхім акіяне на паўднёвы захад ад Паўночнай Амэрыкі. Пуэрта-Рыка — выспа ў Карыбскім моры. Тэрыторыя краіны амаль цалкам знаходзіцца ў Заходнім пашар’і Зямлі (выключэньне — толькі тэрыторыя Гуама і заходняя частка Аляскі).

Тэрытарыяльна-адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

United States Administrative Divisions unnumbered.png

Дзяржава складаецца з 50 штатаў, якія зьяўляюцца раўнапраўнымі суб’ектамі фэдэрацыі, і сталічнай фэдэральнай акругі Калюмбія.

Кожны штат мае сваю канстытуцыю, заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады.

Штаты падзяляюцца на графствыЛуізыяне гістарычна склаўся тэрмін «прыход» (parish); у Алясцы ўжываюць тэрмін «баро» (borough), — драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі, якія звычайна ня маюць істотных урадавых функцыяў. Найболей вядомай функцыяй графстваў зьяўляецца кіраваньне дзяржаўнымі школамі. Мясцовым жыцьцём населеных пунктаў кіруюць муніцыпалітэты.

Агаё Flag of Ohio.svg
Аёва Flag of Iowa.svg
Айдага Flag of Idaho.svg
Аклагома Flag of Oklahoma.svg
Алабама Flag of Alabama.svg
Аляска Flag of Alaska.svg
Арканзас Flag of Arkansas.svg
Арызона Flag of Arizona.svg
Арэгон Flag of Oregon.svg
Ваёмінг Flag of Wyoming.svg
Вашынгтон Flag of Washington.svg
Вірджынія Flag of Virginia.svg
Вісконсін Flag of Wisconsin.svg
Вэрмонт Flag of Vermont.svg
Гаваі Flag of Hawaii.svg
Джорджыя Flag of Georgia (U.S. state).svg
Дэлавэр Flag of Delaware.svg
Заходняя Вірджынія Flag of West Virginia.svg
Іліной Flag of Illinois.svg
Індыяна Flag of Indiana.svg
Каларада Flag of Colorado.svg
Каліфорнія Flag of California.svg
Канзас Flag of Kansas.svg
Канэктыкут Flag of Connecticut.svg
Кентукі Flag of Kentucky.svg
Луізыяна Flag of Louisiana.svg
Мантана Flag of Montana.svg
Масачусэтс Flag of Massachusetts.svg
Мізуры Flag of Missouri.svg
Мінэсота Flag of Minnesota.svg
Місысыпі Flag of Mississippi.svg
Мічыган Flag of Michigan.svg
Мэн Flag of Maine.svg
Мэрылэнд Flag of Maryland.svg
Нэбраска Flag of Nebraska.svg
Нэвада Flag of Nevada.svg
Нью-Гэмпшыр Flag of New Hampshire.svg
Нью-Джэрзі Flag of New Jersey.svg
Нью-Ёрк Flag of New York.svg
Нью-Мэксыка Flag of New Mexico.svg
Паўднёвая Дакота Flag of South Dakota.svg
Паўднёвая Караліна Flag of South Carolina.svg
Паўночная Дакота Flag of North Dakota.svg
Паўночная Караліна Flag of North Carolina.svg
Пэнсыльванія Flag of Pennsylvania.svg
Род-Айлэнд Flag of Rhode Island.svg
Тэнэсі Flag of Tennessee.svg
Тэхас Flag of Texas.svg
Флорыда Flag of Florida.svg
Юта Flag of Utah.svg

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Эканоміка ЗША — буйнейшая нацыянальная эканоміка сьвету. СУП ЗША ў 2008 г. склаў 14,3 трлн долл. Даход на душу насельніцтва — 46,8 тыс. дал. зьяўляецца адным з самых высокіх у сьвеце (краіна ўваходзіць у першую дзясятку). Разам з тым для ЗША характерныя высокі зьнешні доўг (13,6 трлн дал. у 2008), вялікія карпаратыўныя даўгі і запазычанасьці па іпатэцы, нізкі ўзровень ашчаджэньняў, падзеньне цэнаў на нерухомасьць (праблема інвесьціраваньня), вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5% (травень 2009). Асноўныя сэктары: сельская гаспадарка (0,9%), прамысловасьць (20,6%), сфэра паслуг (78,5%).

Асноўныя галіны прамысловасьці: нафтаперапрацоўка, мэталургія, машынабудаваньне, аэракасьмічная, хімічная, электронная, харчовая, ваенная прамысловасьць.

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паводле колькасьці насельніцтва краіна займае трэцяе месца ў сьвеце, саступаючы толькі Кітаю і Індыі. Насельніцтва ў 2008 г. склала 304 453 816 чалавек. Самым густанеселеным штатам зьяўляецца Каліфорнія з насельніцтвам у 36 893 799 чалавек. Паводле Бюро перапісу, самы хуткі рост насельніцтва з 1990 па 2000 год назіраўся ў штатах Нэвада (66,3%), Арызона (40%) і Каларада (30,6%).

Глядзіце таксама: Greencard

Гаспадарка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Эканоміка ЗША — найбуйнейшая нацыянальная эканоміка сьвету. ВУП ЗША ў 2008 склаў 14,3 трлн дал. Даход на душу насельніцтва — 46,8 тыс. дал. зьяўляецца адным з самых высокіх у сьвеце (краіна ўваходзіць у першую дзясятку).

Разам з тым для ЗША характэрныя высокая замежная запазычанасьць (13,6 трлн дал. у 2008), вялікія карпаратыўныя даўгі і запазычанасьці па іпатэцы, нізкі ўзровень ашчаджэньняў, падзеньне цэнаў на нерухомасьць (праблема інвэставаньня), вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5% (травень 2009).

Асноўныя сэктары: сельская гаспадарка (0,9%), прамысловасьць (20,6%), сфэра паслугаў (78,5%).

Асноўныя галіны прамысловасьці: нафтаперапрацоўка, мэталюргія, машынабудаваньне, аэракасьмічная, хімічная, электронная, харчовая, ваенная прамысловасьць.

Адукацыя і культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адукацыя ў ЗША пераважна дзяржаўная, кантралюецца і фінансуецца на трох узроўнях: фэдэральным, штату, мясцовым. Існуе разгалінаваная сыстэма дзяржаўных школ. Вышэйшыя навучальныя ўстановы галоўным чынам прыватныя. Узровень адукацыі ў ЗША — 97%, аднак паводле перапісу 2003 толькі 84,5% амэрыканцаў ад 25 гадоў і старэй мелі сярэднюю адукацыю. Па гістарычных прычынах адукацыя не ўпамінаецца ў Канстытуцыі, з-за чаго рэгулюецца ў асноўным на ўзроўні штату. Адсутнічаюць уніфікаваныя фэдэральныя стандарты для навучальных установаў.

У горадзе Мантэсума (акруга Сан-Мігель, штат Нью-Мэксыка) дзейнічае адзін з каледжаў міжнароднай супольнасьці — Заходнеамэрыканскі.

Спорт[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Глядзіце таксама: НБА і НХЛ

Узброеныя сілы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Узброеныя сілы Злучаных Штатаў складаюцца з:

  • Марской пяхоты
  • Сухапутных сілаў
  • Ваенна-марскіх сілаў
  • Ваенна-паветраных сілаў
  • Берагавой аховы

Колькасьць на красавік 2007 году — 1 426 700 чалавек рэгулярнага войска, 1 458 500 чалавек у рэзэрве. Бюджэт 2007 году — 553 млрд даляраў.

Праваахоўныя органы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Па стане на 2007 год ў турмах ЗША заставалася 2 323 000 чалавек, гэта каля 1% ад усяго насельніцтва краіны. Са зьняволеных 2,77 адсотка латынаамэрыканцы, 6,66 адсотка афраамэрыканцы. Для таго, каб пасадзіць у турмы, у 2007 годзе, было затрачана 49 млрд доляраў ЗША, да 2011 году выдаткі, як чакаецца, дасягнуць 74 млрд даляраў.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ The New York Times Guide to Essential Knowledge, Second Edition: A Desk Reference for the Curious Mind. St. Martin's Press. 2007. p. 632. ISBN 978-0-312-37659-8.
  2. ^ Onuf, Peter S. (1983). The Origins of the Federal Republic: Jurisdictional Controversies in the United States, 1775–1787. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-1167-2.
  3. ^ Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie (2001). Dealing with Diversity. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.
  4. ^ а б World Economic Outlook Database: United States. International Monetary Fund.
  5. ^ U.S. Workers World's Most Productive. CBS News.
  6. ^ Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy. Alliance for American Manufacturing. 2013.
  7. ^ OECD Better Life Index. OECD Publishing.
  8. ^ Household Income. Society at a Glance 2011: OECD Social Indicators. OECD Publishing.
  9. ^ Crisis squeezes income and puts pressure on inequality and poverty. OECD
  10. ^ Census: U.S. Poverty Rate Spikes, Nearly 50 Million Americans Affected CBS.
  11. ^ Trends in world military expenditure, 2012. Stockholm International Peace Research Institute.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Злучаныя Штаты Амэрыкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў