Вірджынія

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Вірджынія
	[[Выява:|100пкс|Герб Вірджыніі]]
Сьцяг Вірджыніі	Герб Вірджыніі
Мянушка: «Стары дамініён»
Сталіца	Рычманд (Вірджынія)
Найбуйнейшы горад	Вірджынія-Бізун
Плошча	35-я па ЗША
- агулам	110,862 км²
- шырата	36°31' з.ш. па 39°37' з.ш.
- даўгата	75°13' з.д. па 83°37' з.д.
Вышыня
- сярэдняя	290 м
Насельніцтва	12-е па ЗША
- агулам (2000)	7,197 млн.
- шчыльнасьць	69,03/км²
Дата заснаваньня	25 чэрвеня 1788 (10-ы)
Губэрнатар	Цімаці М. Кейн
Часавы пас	Усходні час: UTC-5/-4
Афіцыйная старонка	http://www.virginia.gov/

Вірджы́нія (Віргі́нія, па-ангельску: Virginia) — штат на ўсходзе ЗША, адзін з так званых паўднёва-атлянтычных штатаў. 10-ы штат у складзе дзяржавы. Насельніцтва — 7,2 млн. чалавек (12-е месца ў ЗША; зьвесткі 2000 году). Сталіца — Рычманд, найбуйнейшы горад — Вірджынія-Бізун, іншыя буйныя гарады — Александрыя, Лінчбэрг, Норфалк, Ньюпарт-Ньюс, Портсмут, Хэмптан, Чэсапік.

Поўная афіцыйная назва штата — Садружнасьць Вірджынія (Commonwealth of Virginia). Афіцыйная мянушка — «Стары дамініён» (Old Dominion), а таксама «Маці прэзыдэнтаў» (Mother of Presidents). Афіцыйны дэвіз Sic semper tyrannis («Так заўсёды з тыранамі»).

Зьмест 1 Геаграфія 2 Гісторыя 3 Эканоміка 4 Адукацыя 5 Спасылкі

[рэдагаваць] Геаграфія

Плошча Вірджыніі складае 110,86 тыс. км² (35-е месца ў ЗША). На ўсходзе штат амываецца водамі Атлянтычнага акіяна; на поўдні мяжуе са штатамі Паўночная Караліна і Тэнэсі; на паўночным усходзе — са штатам Мэрылэнд, на паўночным захадзе — са штатам Заходняя Вірджынія, на захадзе — з Кентакі. Паўвостраў Дэлмарва на ўсходзе Вірджыніі аддзелены ад асноўнай тэрыторыі штата Чэсапікскім залівам.

Усходняя частка штата моцна забалочаная. Заходняя частка знаходзіцца ў перадпачатку Апалачскіх гор, сыстэма якіх уключае плато Камбэрлэнд і Блакітны хрыбет. Найболей значныя рэкі штата — Патамак, Рапахэнак, Шэнандоа і Роанак. Больш 60 % тэрыторыі штата пакрыта лясамі. Клімат умераны, вільготны, са сьпекай улетку і мяккай зімой.

[рэдагаваць] Гісторыя

Традыцыйна тэрыторыі цяперашняй Вірджыніі насялялі індзейскія плямёны чэрокі, манаханы, памункі і іншыя. Яны належаць да трох вялікіх этнічных групаў, найбуйнейшай зь якіх была алганкінская, дзьве іншыя — іракезская і сіў.

У канцы XVI стагодзьдзя (1587 год), калі Англія пачала каланізаваць Паўночную Амэрыку, правінцыя атрымала назву Віргінія («Нявінная») у гонар каралевы Лізаветы I, якая ніколі не выходзіла замуж. У пачатку XVII стагодзьдзя тут была створаная Лёнданская Віргінская кампанія, якая фінансавала Джэймстаўн (першапачатковая сталіца правінцыі) і іншыя ангельскія паселішчы.

У 1780 годзе, падчас Рэвалюцыйнай вайны сталіца была перанесеная ў Рычманд. 25 чэрвеня 1788 году Вірджынія стала дзясятым па ліку і найбуйнейшым зь першых трынаццаці штатаў ЗША. Пасьля вайны Вірджынія доўгі час была галоўным палітычным цэнтрам краіны: менавіта адтуль выйшлі аўтары канстытуцыі, а таксама восем прэзыдэнтаў і іншых вядомых палітыкаў.

Распачатае ў 1840-х разьвіцьцё прамысловасьці было замарожанае Грамадзянскай вайной, але зноўку набрала моцы ў XX стагодзьдзі. У красавіку 1861 году Вірджынія афіцыйна ўступіла ў склад Канфэдэрацыі. У 1863 годзе ад яе аддзялілася заходняя частка (цяпер штат Заходняя Вірджынія). Падчас войнаў Вірджынія стала галоўнай арэнай бітваў — тут адбыліся бітвы пры Бул-Ране, Пітэрсбэргу, Фрэдэрыксбэргу і іншыя. Тутака ж 9 красавіка 1865 году ў пасёлку Апаматакс генэрал Роберт Э. Ці падпісаў акт аб капітуляцыі.

Падчас пасьляваеннай Рэканструкцыі Вірджынія была ізноў афіцыйна прынятая ў склад ЗША ў 1870 годзе.

У 1967 годзе ўпершыню з 1891 году ў заканадаўчы збор штата быў абраны чарнаскуры грамадзянін, а ў 1969 годзе ўпершыню з часу сканчэньня грамадзянскай вайны штат узначаліў губэрнатар-рэспубліканец. У 1989 годзе ўпершыню ў гісторыі ЗША на пост губэрнатара штата быў абраны афра-амэрыканец Лорэнс Уайлдэр.

[рэдагаваць] Эканоміка

Найважнейшыя віды карысных выкапняў — вугаль, камень, пясок, здабыча якіх вядзецца ў асноўным у раёне Апалачаў; маюцца невялікія запасы нафты і газу. Дзяржаўны сэктар зьяўляецца кіроўнай крыніцай прыбыткаў для вірджынцаў: шматлікія жыхары штата працуюць у фэдэральных установах у Вашынгтоне або зьвязаныя з узброенымі сіламі. У штаце разьмешчаныя буйныя вайсковыя і ваенна-марскія базы.

Асноўную ролю ў эканоміцы штата граюць тытунёвая, хімічная, гумовая, харчовая і машынабудаўнічая галіны. Разьвітыя дрэваапрацоўка і вытворчасьць мэблі, а таксама турызм і сфэра паслугаў.

Асноўныя сельскагаспадарчыя культуры штата — тытунь, кукуруза, соя, яблыкі. Больш паловы вартасьці таварнай прадукцыі сельскай гаспадаркі прыходзіцца на жывёлагадоўлю, галоўным чынам гадоўля буйнага рагатага быдла і авечак. Разьвітая птушкагадоўля (акруга Рокінгем — адзін з галоўных цэнтраў ЗША па вытворчасьці індычыны), рыбалоўства і здабыча прадуктаў мора (селядзец, крабы, вустрыцы).

Ёсьць магутная транспартная інфраструктура, якая ўключае сетку шасэ і чыгунак. Хэмптан-Роўдс — адзін з галоўных партоў краіны. У штаце знаходзяцца аэрапорты, якія абслугоўваюць горад Вашынгтон (аэрапорт Далеса і Нацыянальны аэрапорт).

[рэдагаваць] Адукацыя

У штаце налічваецца больш паўсотні ўнівэрсытэтаў і каледжаў.

[рэдагаваць] Спасылкі

• State Tourism Website — Virginia is for Lovers
• State Government website
• Charter to Sir Walter Raleigh : 1584
• The First Charter of Virginia; April 10, 1606
• The Second Charter of Virginia; May 23, 1609
• The Third Charter of Virginia; March 12, 1611
• U.S. Census Bureau
• Virginia Historical Society
• Virginia’s Historical Markers
• Geography of Virginia
• Virginia Literature from the Southern Literary Review
• Fathers for Virginia
• Christmas in Virginia

п • а • р Адміністрацыйныя адзінкі ЗША
Штаты	Агаё · Айдага · Аклагома · Алабама · Аляска · Арызона · Арканзас · Арэгон · Аёва · Ваёмінг · Вашынгтон · Вэрмонт · Вірджынія · Вісконсін · Гаваі · Дэлавэр · Джорджыя · Заходняя Вірджынія · Іліной · Індыяна · Каларада · Каліфорнія · Канзас · Кентакі · Канэктыкут · Люізіяна · Мантана · Масачусэтс · Мінэсота · Місысыпі · Мізуры · Мічыган · Мэн · Мэрылэнд · Нэбраска · Нэвада · Нью-Гэмпшыр · Нью-Джэрзі · Нью-Ёрк · Нью-Мэксыка · Паўднёвая Караліна · Паўднёвая Дакота · Паўночная Караліна · Паўночная Дакота · Пэнсыльванія · Род-Айлэнд · Тэнэсі · Тэхас · Флорыда · Юта
Фэдэральная акруга	Вашынгтон, А.К.
Астраўныя тэрыторыі ЗША	Амэрыканскае Самоа · Віргінскія выспы · Гуам · Паўночныя Марыянскія Выспы · Пуэрта-Рыка
Зьнешнія малыя выспы (ЗША)	Баё Нуэва · Бэйкер · Гоўланд · Джарвіс · Джонстан · Мідўэй · Наваса · Пальміра · Рыф Кінгмана · Сэранілья · Ўэйк