Харватыя
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
|
|
Гэта — накід артыкула. |
|---|
Рэспу́бліка Харва́тыя альбо Харва́тыя (па-харвацку: Republika Hrvatska) - краіна на паўднёвым усходзе Эўропы. Мяжуе з Славеніяй і Вугоршчынай на поўначы, Сэрбіяй, Чарнагорыяй ды Босьніяй і Герцагавінай на ўсходзе. На захадзе мае выхад да Адрыятычнага мора.
| Republika Hrvatska | |||||
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: няма | |||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | Харвацкая | ||||
| Сталіца | Загрэб | ||||
| Найбуйнейшы горад | Загрэб | ||||
| Урад | парлямэнцкая рэспубліка Ст'епан Мэсіч Іва Санадэр |
||||
| Плошча - Агульная - Адсотак вады |
123-е месца ў сьвеце 56 542 км² 0,01% |
||||
| Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасьць |
117-е месца ў сьвеце 4 495 904 83/км² |
||||
| СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
67-е месца ў сьвеце $55 638 млн $12 364 |
||||
| Валюта | куна (HRK) |
||||
| Часавы пас - улетку |
CET (UTC+1) СEST (UTC+2) |
||||
| Незалежнасьць ад Югаславіі |
25 чэрвеня 1991 |
||||
| Дзяржаўны гімн | «Lijepa naša domovino» | ||||
| Аўтамабільны знак | HR | ||||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .hr | ||||
| Тэлефонны код | +385 | ||||
Зьмест |
[рэдагаваць] Гісторыя
- Асноўны артыкул: Гісторыя Харватыі
Славянскія плямёны харватаў, што далі пачатак харвацкай нацыі, мігравалі да ўсходняга ўзьбярэжжа Адрыятычнага мора ў VII стагодзьдзі. Неўзабаве Харвацкае каралеўства стала адной з наймацнейшых дзяржаў рэгіёну, але ў 1102 г. у выніку дынастычнага крызысу краіна трапіла ў залежнасьць ад Вугорскага Каралеўства (Вэнгрыі). У сярэдзіне XV стагодзьдзя вугорскі ўплыў на поўначы краіны зьмяніўся турэцкім, у той час як Далмацыя трапіла пад кантроль Вэнэцыі. Пры гэтым Дуброўніцкая рэспубліка заставалася ў асноўным незалежнай.
У 1526 г. Харватыя уклала зьвяз з імпэрыяй Габсбургаў дзеля процідзеяньня асманскай экспансіі.
У пэрыяд з 1797 да 1815 г. Істрыя, Далмацыя і Дуброўнік увайшлі ў склад Аўстра-Вугоршчыны. Пасьля Першай сусьветнай вайны ў 1918 годзе Харватыя ўвайшла ў склад Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў, дарма што Істрыя, Рыека і Задар знаходзіліся пад уладай Італіі. У 1929 годзе дзяржава была пераназваная ў Каралеўства Югаславія. Падчас Другой сусьветнай вайны пад кіраўніцтвам Антэ Павэліча была створаная пранямецкая Незалежная Дзяржава Харватыя (усташы). Пад націскам камуністычна настроеных партызанскіх адзьдзелаў Ёсіпа Броза Ціта рэжым Павэліча быў зрынуты і ўтвораная Сацыялістычная Фэдэрацыйная Рэспубліка Югаславія, або СФРЮ, у склад якой увайшлі шэсьць фэдэрацыйных рэспублік: Сэрбія, Харватыя, Славенія, Македонія, Чарнагорыя і Босьнія і Герцагавіна. У 1991 годзе Харватыя абвесьціла незалежнасьць, прызнаную міжнароднай супольнасьцю ў 1991-1992 гадах, пачалася вайна за незалежнасьць, якая доўжылася да канца 1995 г. Абвяшчэньне незалежнасьці Харватыяй і Славеніяй сталася пачаткам распаду СФРЮ. Канчаткова цэласнасьць краіны была адноўленая ў 1998 г. Першым прэзыдэнтам новай незалежнай Харватыі быў Франя Туджман.
[рэдагаваць] Палітыка
[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел
[рэдагаваць] Геаграфія
- Асноўны артыкул: Геаграфія Харватыі
[рэдагаваць] Эканоміка
- Асноўны артыкул: Эканоміка Харватыі
[рэдагаваць] Дэмаграфія
[рэдагаваць] Культура
[рэдагаваць] Рознае
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
| Краіны Эўропы | ||
|---|---|---|
| Азэрбайджан · Альбанія · Андора · Армэнія · Аўстрыя · Баўгарыя · Беларусь · Босьнія і Герцагавіна · Бэльґія · Ватыкан · Вугоршчына · Вялікабрытанія · Гішпанія · Грузія · Грэцыя · Данія · Ірляндыя · Ісьляндыя · Італія · Казахстан¹ · Кіпр · Латвія · Летува · Ліхтэнштайн · Люксэмбург · Малдова · Мальта · Манака · Нарвэґія · Нідэрлянды · Нямеччына · Партуґалія · Польшча · Расея¹ · Рэспубліка Македонія · Румынія · Сан-Марына · Славаччына · Славенія · Сэрбія · Турцыя¹ · Украіна · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чарнагорыя · Чэхія · Швайцарыя · Швэцыя · Эстонія |  |
|
| Непрызнаныя: | Абхазія · Косава · Нагорна Карабаская Рэспубліка · Паўднёвая Асэтыя · Паўночны Кіпр · Прыднястроўе · Сілэнд | |
| Залежныя тэрыторыі: | Акратыры і Дэкелія · Аляндзкія выспы · Выспа Мэн · Гернсі · Гібральтар · Ян Маен · Джэрсі · Шпіцбэрген · Фарэрскія выспы | |
| ¹ Часткова знаходзіцца ў Азіі | ||
| Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы (NATO) | |
|---|---|
| Удзельнікі | Баўгарыя • Бэльгія • Вугоршчына • Вялікабрытанія • Гішпанія • Грэцыя • Данія • Злучаныя Штаты Амэрыкі • Ісьляндыя • Італія • Канада • Латвія • Летува • Люксэмбург • Нарвэгія • Нідэрлянды • Нямеччына • Партугалія • Польшча • Румынія • Славаччына • Славенія • Турэччына • Францыя • Чэхія • Эстонія |
| Прынятыя ўдзельнікі | Альбанія • Харватыя |
| Кандыдаты | Рэспубліка Македонія • Украіна • Грузія |
