Харватыя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Перайсьці да: навігацыя, пошук

Рэспу́бліка Харва́тыя альбо Харва́тыя (па-харвацку: Republika Hrvatska) - краіна на паўднёвым усходзе Эўропы. Мяжуе з Славеніяй і Вугоршчынай на поўначы, Сэрбіяй, Чарнагорыяй ды Босьніяй і Герцагавінай на ўсходзе. На захадзе мае выхад да Адрыятычнага мора.

Republika Hrvatska
Сьцяг Харватыі Герб Харватыі
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: няма
Месцазнаходжаньне Харватыі
Афіцыйная мова Харвацкая
Сталіца Загрэб
Найбуйнейшы горад Загрэб
Урад парлямэнцкая рэспубліка
Ст'епан Мэсіч
Іва Санадэр
Плошча
 - Агульная
 - Адсотак вады
123-е месца ў сьвеце
56 542 км²
0,01%
Насельніцтва
 - Агульнае (2005)
 - Шчыльнасьць
117-е месца ў сьвеце
4 495 904
83/км²
СУП
 - Агульны (2005)
 - на душу насельніцтва
67-е месца ў сьвеце
$55 638 млн
$12 364
Валюта куна (HRK)
Часавы пас
 - улетку
CET (UTC+1)
СEST (UTC+2)
Незалежнасьць
ад Югаславіі

25 чэрвеня 1991
Дзяржаўны гімн «Lijepa naša domovino»
Аўтамабільны знак HR
Дамэн верхняга ўзроўню .hr
Тэлефонны код +385

Зьмест

[рэдагаваць] Гісторыя

Асноўны артыкул: Гісторыя Харватыі

Славянскія плямёны харватаў, што далі пачатак харвацкай нацыі, мігравалі да ўсходняга ўзьбярэжжа Адрыятычнага мора ў VII стагодзьдзі. Неўзабаве Харвацкае каралеўства стала адной з наймацнейшых дзяржаў рэгіёну, але ў 1102 г. у выніку дынастычнага крызысу краіна трапіла ў залежнасьць ад Вугорскага Каралеўства (Вэнгрыі). У сярэдзіне XV стагодзьдзя вугорскі ўплыў на поўначы краіны зьмяніўся турэцкім, у той час як Далмацыя трапіла пад кантроль Вэнэцыі. Пры гэтым Дуброўніцкая рэспубліка заставалася ў асноўным незалежнай.

У 1526 г. Харватыя уклала зьвяз з імпэрыяй Габсбургаў дзеля процідзеяньня асманскай экспансіі.

У пэрыяд з 1797 да 1815 г. Істрыя, Далмацыя і Дуброўнік увайшлі ў склад Аўстра-Вугоршчыны. Пасьля Першай сусьветнай вайны ў 1918 годзе Харватыя ўвайшла ў склад Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў, дарма што Істрыя, Рыека і Задар знаходзіліся пад уладай Італіі. У 1929 годзе дзяржава была пераназваная ў Каралеўства Югаславія. Падчас Другой сусьветнай вайны пад кіраўніцтвам Антэ Павэліча была створаная пранямецкая Незалежная Дзяржава Харватыя (усташы). Пад націскам камуністычна настроеных партызанскіх адзьдзелаў Ёсіпа Броза Ціта рэжым Павэліча быў зрынуты і ўтвораная Сацыялістычная Фэдэрацыйная Рэспубліка Югаславія, або СФРЮ, у склад якой увайшлі шэсьць фэдэрацыйных рэспублік: Сэрбія, Харватыя, Славенія, Македонія, Чарнагорыя і Босьнія і Герцагавіна. У 1991 годзе Харватыя абвесьціла незалежнасьць, прызнаную міжнароднай супольнасьцю ў 1991-1992 гадах, пачалася вайна за незалежнасьць, якая доўжылася да канца 1995 г. Абвяшчэньне незалежнасьці Харватыяй і Славеніяй сталася пачаткам распаду СФРЮ. Канчаткова цэласнасьць краіны была адноўленая ў 1998 г. Першым прэзыдэнтам новай незалежнай Харватыі быў Франя Туджман.

[рэдагаваць] Палітыка

[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел

[рэдагаваць] Геаграфія

Асноўны артыкул: Геаграфія Харватыі

[рэдагаваць] Эканоміка

Асноўны артыкул: Эканоміка Харватыі

[рэдагаваць] Дэмаграфія

[рэдагаваць] Культура

[рэдагаваць] Рознае

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі


На іншых мовах