Аўстралія

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Commonwealth of Australia
Аўстралійская Садружнасьць


(Сьцяг)	(Герб)

Нацыянальны дэвіз: -

Афіцыйная мова

ангельская

Сталіца

Канбера

Найбуйнейшы горад Сыднэй

Урад

каралева
губэрнатар

канстытуцыйная манархія
Элізабэта ІІ
Майкл Джэфры

Плошча
- Агульная
- Адсотак вады 6-е месца ў сьвеце
7 741 220 км²
1

Насельніцтва
- Агульнае (2008)
- Шчыльнасьць 53-е месца ў сьвеце
21 260 000
2,6/км²

СУП
- Агульны (2007)
- на душу насельніцтва 17 месца ў сьвеце
718,4 млрд.$
34 359 $

Валюта Аўстралійскі даляр (AUD)

Часавы пас
- улетку UTC+8 да UTC+10.5 (UTC+9 да + 11.5)
+9 да +11.5 (UTC+9 да +11.5)

Незалежнасьць
ад Вялікабрытаніі 1 студзеня 1901

Дзяржаўны гімн ««Advance Australia Fair»»

Аўтамабільны знак AUS

Дамэн верхняга ўзроўню

.au

Тэлефонны код +61

Аўстралія ці Аўстралійскі Зьвяз (па-ангельску: Commonwealth of Australia) – краіна якая займае ўвесь Аўстралійскі кантынэнт, мае выхад да Індыйскага і Ціхага акіяна, адна з самых вялікіх краінаў у сьвеце па плошчы.

[рэдагаваць] Назва

Назва “Аўстралія” паходзіць ад назвы “Terra Australis” якую ўжывалі эўрапейцы да XVIII стагодзьдзя. Гэта лацінскі выраз і азначае: terra – зямля, australis – паўднёвая.

[рэдагаваць] Гісторыя

Сучасныя дасьледаваньні даказалі, што Аўстралія была заселеная ўжо 60 тыс. гадоў таму перасяленцамі з Азіі.

Для эўрапейцаў першапачаткова Аўстралію адкрылі партугальцы, якія ў гэтыя гады будавалі свае гандлёвыя базы ў Індыі, Паўднёвай Азіі і Кітаі. Аўстралія іх не заінтэрэсавала, таму што была незаселеная, і мела неспрыяльныя для эўрапейцаў кліматычныя ўмовы. Так сама і галяндцы, якія дасьледавалі ў XVII стагодзьдзі заходняе і паўночнае ўзьбярэжжа кантынэнта, далі яму толькі назву – Новая Галяндыя.

У 1787 годзе на кантынэнт прыбылі першыя брытанскія караблі з арыштантамі з Англіі, Шатляндыі і Уэльса. Большасьць былых арыштантаў заставалася ў Аўстраліі і была заснаваная брытанская калёнія Новы Паўднёвы Ўэльс.

Унутраныя вобласьці кантынэнта заставаліся недасьледаваныя да пачатку ХІХ стагодзьдзя. Большасьць дасьледчыкаў, якія кіраваліся ў глыб аўстралійскіх пустэльняў не вярталіся. Нават у нашы дні гэта застаецца адным з самых складаных месцаў на Зямлі.

[рэдагаваць] Палітыка

Аўстралія зьяўляецца ўдзельнікам Брытанскай Садружнасьці Нацый, захоўвае ў дзяржаўных дакумэнтах назву дамініён. Палітычная будова краіны фармальна зьяўляецца фэдэрацыйная канстытуцыйная манархія, з двухпалатным парлямэнтам. Канстытуцыя краіны была прынятая ў 1900 годзе, згодна зь ёй кіраўніком дзяржавы зьяўляецца каралева Аўстраліі (зараз Элізабэта ІІ), якая ажыцьцяўляе сваю ўлады праз губэрнатара. Тытул каралевы Аўстраліі быў дадзены брытанскай каралеве ў 1971 годзе аўстралійскім парлямэнтам.

Практычна кіраўніком Аўстраліі зьяўляецца губэрнатар Майкл Джэфры і прэм'ер-міністар Аўстраліі Кэвін Руд. Заканадаўчая ўлада належыць двухпалатнаму парлямэнту, дэпутаты якога выбіраюцца на ўсеагульных выбарах: Сэнат на шасьцігадовы тэрмін, налічвае 76 сэнатараў (па 12 прадстаўнікоў ад кожнага штату і па два прадстаўніка ад Паўночнай тэрыторыі і Аўстралійскай сталічнай акругі) і Палата Прадстаўнікоў з трохгадовым тэрмінам дзеяньня, якая налічвае 150 дэпутатаў, якія выбіраюцца прапарцыянальна колькасьці насельніцтва.

Выканаўчая ўлада належыць ураду, які фармальна кіруецца губэрнатарам, але фактычна падпарадкоўваецца прэм’ер-міністру. Прэм’ер-міністра назначаецца ад імя каралевы губэрнатарам.

Права выбаршчыка маюць усе грамадзяне, пачынаючы з 18 гадоў. Галасаваць павінны ўсе грамадзяне, штраф за не ўдзел у выбарах складае 50 аўстралійскіх даляраў.

Судовая ўлада ў краіне належыць Вышэйшаму Фэдэральнаму Суду (гаспадарчыя справы) і Аўстралійскі Нацыянальны Суд.

Кожны аўстралійскі штат мае сваю канстытуцыю, двухпалатны парлямэнт (за выключэньнем Куінслэнду, дзе існуе аднапалатны парлямэнт) і ўрад, на чале якога стаіць губэрнатар, які па прапанове аўстралійскага парлямэнта назначаецца брытанскай каралевай. Штаты дзеляцца на графствы, акругі і гарады.

[рэдагаваць] Геаграфія

Аўстралія гэта шостая па велічыні краіна ў сьвеце. Самая высокая шчыльнасьць насельніцтва знаходзіцца ў паўднёва-усходняй частцы краіны. Аўстралійскі кантынэнт зьяўляецца самым плоскім з астатніх, з сярэдняй вышынёй 330,9 м над узроўнем мора.

Плошча Аўстралійскага мацерыка складае 7 617 930 км². Паўночнае і усходняе ўзьбярэжжа Аўстраліі выходзіць ў Арафурскае, Каралавае, Тасманава, і Тыморскае моры; заходняе і паўднёвае ў Індыйскі акіян. Недалёка ад Аўстраліі знаходзяцца вялікія выспы: Новая Гвінэя і Тасманія. Уздоўж паўночна-усходняга ўзьбярэжжа Аўстраліі цягнецца самы вялікі ў сьвеце каралавы рыф – Вялікі бар'ерны рыф.

Аўстралія выцягнутая з захаду на ўсход на 4 000 км, а з поўначы на поўдзень на 3 128 км. Даўжыня берагавой лініі складае 34 218 км.

Большую частку паверхні краіны займаюць пустэльні і паўпустэльні. Самымі вялікімі пустэльнямі зьяўляюцца Вялікая Пяшчаная пустэльня, Вялікая пустэльня Вікторыя. На ўсходзе ад пустэльні Вікторыя знаходзіцца паўпустэльня Вялікі Артэзіянскі Басэйн. На ўсходзе мацерыка знаходзяцца невысокія горы Вялікі Вадападзельны хрыбет, з самай высокай кропкай – гара Касьцюшка (2228 м).

[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел

Аўстралія складаецца з шасьці штатаў і двух мацерыковых тэрыторый:

1. Тэрыторыя фэдэральнай сталіцы (мацерыковая тэрыторыя)

2. Новы Паўднёвы Ўэльс

3. Вікторыя

4. Квінслэнд

5. Паўднёвая Аўстралія

6. Заходняя Аўстралія

7. Тасманія

8. Паўночная тэрыторыя (мацерыковая тэрыторыя)

[рэдагаваць] Эканоміка

Аўстралія зьяўляецца адной з самых разьвітых краінаў у сьвеце. У краіне не было рэцэсіі 1990-х г.г. У 2007 годзе беспрацоў’е склала 4,3%, дасягнуўшы самага нізкага ўзроўню з 1970-х г.г. Паслугі складаюць каля 89% СУП краіны, сельская гаспадарка і здабыча карысных выкапняў – 3% і 5% СУП, але пры гэтым складаюць значную долю экспарту. Асноўнымі зьнешнегандлёвымі партнёрамі Аўстраліі зьяўляюцца Японія, Кітай, ЗША, Паўднёвая Карэя і Новая Зэляндыя.

[рэдагаваць] Дэмаграфія

Насельніцтва краіны налічвае каля 21,1 млн. чалавек.

Самымі вялікімі гарадамі Аўстраліі зьяўляюцца:

Сыднэй – 4 293 100 жыхароў,
Мэльбурн – 3 730 000 жыхароў,
Брысбэн – 1 810 900 жыхароў,
Перт – 1 507 900 жыхароў,
Адэлаіда – 1 138 833 жыхара,
Голд Кост – 554 638 жыхароў,
Ньюкасл – 512 000 жыхароў,
Канбера – 323 000 жыхароў.

Прыкладна 63,8% насельніцтва Аўстраліі зьяўляюцца хрысьціянамі, 2,1% - будысты, 1,7% - мусульмане, 0,7 – індусы, 0,4 – юдзеі, 1,2% - мясцовыя веравызнаньні, 30,6% - атэісты. Сярод хрысьціянаў самай вялікай групай зьяўляюцца каталікі (25,8%) і англікане (18,7%).