Камбоджа

Камбоджа Preăh Réachéa Nachâk Kâmpŭchea
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: Нацыя, Рэлігія, Кароль
Дзяржаўны гімн «Nokoreach»
Афіцыйная мова	кхмерская
Сталіца	Пномпэнь
Найбуйнейшы горад	Пномпэнь
Форма кіраваньня кароль прэм’ер-міністар	канстытуцыйная манархія Нарадом Сіхамоні Хун Сен
Плошча  • агульная  • адсотак вады	88-е месца ў сьвеце 181 035 км² 2,5%
Насельніцтва  • агульнае (2010)  • шчыльнасьць	65-е месца ў сьвеце 14 952 665 (ацэнка) 81,8/км²
СУП  • агульны (2008)  • на душу насельніцтва	89 месца ў сьвеце $36.010 млрд $2361
Валюта	Рыель (KHR)
Незалежнасьць — ад Францыі	9 лістапада 1953
Аўтамабільны знак	К
Дамэн верхняга ўзроўню	.kh
Тэлефонны код	+855

Камбоджа, Каралеўства Камбоджа (па-кхмерску: Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) — краіна, разьмешчаная ў паўднёва-ўсходняй Азіі, на паўвысьпе Індакітай на ўзьбярэжжы Тайляндзкай затокі. Мяжуе з Тайляндам, Лаосам і Віетнамам.

Гісторыя

З 1867 да 1953 году Камбоджа была калёніяй Францыі.

Падчас Другой сусьветнай вайны (ад 1941 да 1945 году) Камбоджа была акупаваная Японіяй і знаходзілася ў складзе Японскай імпэрыі.

9 лістапада 1953 году Камбоджа атрымала незалежнасьць ад Францыі і стала канстытуцыйнай манархіяй на чале з каралём Нарадомам Сіанукам.

Пачас вайны ў Віетнаме камбаджыйскія ўлады прытрымліваліся палітыкі нэўтралітэту. Падчас замежнай паездкі караля ў 1970 годзе ў краіне адбыўся ваенны пераварот. Да ўлады прыйшоў праамэрыканскі генэрал Лон Нол.

З 1967 да 1975 году Комбоджа ахопленая грамадзянскай вайною.

У 1975 да ўлады ў краіне прыйшлі камуністычна арыентаваныя Чырвоныя Хмеры на чале з Полам Потам. Ацэнкі трагедыі панаваньня гэтага рэжыму для краіны розныя. Лічыцца, што падчас тэрору гэтых уладаў у краіне загінула як найменш 1 700 000 людзей, існуюць меркаваньні і пра 3 000 000 ахвяраў.

Палітыка

Палітычнае жыцьцё Камбоджы рэгулюецца ў адпаведнасьці з канстытуцыяй, прынятай у 1993 годзе, існуе парлямэнт, улада караля абмежаваная. Прэм’ер-міністар Камбоджы — кіраўнік ураду, а кароль зьяўляецца кіраўніком краіны. Прэм’ер-міністар прызначаецца каралём пры ўхваленьні Нацыянальнай Асамблеі, прэм’ер-міністар і яго міністры прадстаўляюць выканаўчую ўладу. Заканадаўчая ўлада прадстаўлена дзьвюхпалатным парлямэнтам: Нацыянальнай Асамблеяй Камбоджы і Сэнатам.

У кастрычніку 2004 году, Нарадом Сіхамоні быў абраны каралём спэцыяльным тронным кансыліюмам. Абраньне было зацьверджана прым’ер-міністрам Хун Сэнам, сьпікерам Нацыянальнай Асамблеі прынцам Нарадомам Ранарыдхам і двума ўдзельнікамі троннага кансыліюму. Ён каранаваўся ў Пномпэні 29 кастрычніка. Кароль увасабляе сымбаль краіны і ня мае значнай улады.

Адміністрацыйны падзел

Камбоджа падзеленая на 20 правінцыяў, 10 выспаў і 4 муніцыпалітэты.

Муніцыпалітэты (Krong):

• Пномпэнь
• Сыханоўквіль
• Паілін
• Кеп

Правінцыі (Khett):

• Банцей Міанчэй
• Батамбанг
• Кампонг Чам
• Кампонг Чхнанг
• Кампонг Спіў
• Кампонг Тхом
• Кампот
• Кандал
• Кох Конг
• Краці
• Мандулкіры
• Одар Меанчыў
• Пурсат
• Прых Віхір
• Прэй Венг
• Ратанакіры
• Сыем Рыап
• Стунг Трэнг
• Свай Рыенг
• Такеа

Выспы (Koh):

• Кох Конг
• Кох Полавай
• Кох Ронг
• Кох Ронг Салмон
• Кох Сес
• Кох Танг
• Кох Тхас
• Кох Тхонсай
• Кох Траолах
• Кох Трыас

Пномпэнь — самы вялікі горад краіны, яго насельніцтва складае 1 млн чалавек з 13 млн агульнага насельніцтва Камбоджы. Мандулкіры, правінцыя на мяжы зь Віетнамам, самая вялікая па плошчы, але мае самую малую колькасьць насельніцтва.

Геаграфія

Камбоджа займае плошчу 181 035 км², мае межы з Тайляндам працягласьцю 800 кілямэтраў на поўначы і захадзе, з Лаосам працягласьцю 541 кілямэтар на паўночным усходзе і зь Віетнамам на ўсходзе і паўночным усходзе. Марскі бераг Камбоджы (Тайляндзкая затока) складае 443 кілямэтры.

Найбольш значнай геаграфічнай асаблівасцю Камбоджы зьяўляецца так званая азёрная раўніна, сфармаваная ў выніку затапленьняў Вялікага Возера, якое ў Камбоджы завецца Тонл Сап. Гэтае возера займае плошчу каля 2590 квадратных кілямэтраў падчас сухога сэзону і плошчу каля 24 605 квардатных кілямэтраў падчас сэзону дажджоў. Гэтая раўніна шчыльна заселеная і шырока выкарыстоўваецца для вырошчваньня рысу. Такім чынам яна зьяўляецца сэрцам краіны.

Большая частка краіны (каля 75%) ляжыць на ўзвышшах большых за 100 мэтраў над узроўнем мора, у астатнім тэрыторыя занятая Кардамомскімі горамі (найвышэйшы пункт якіх знаходзіцца на вышыні 1813 мэтраў) і іхнім працягам — г. зв. Слановымі горамі (вышыня ад 500 да 1000 мэтраў), а таксама Дангрэскім узвышшам (сярэдняя вышыня 500 мэтраў), якое знаходзіцца на мяжы з Тайляндзкім рэгіёнам Ісан. Самы высокі пункт Камбоджы — Фном Аорал — знаходзіцца каля гораду Пурсат (сталіцы аднайменнай правінцыі) у цэнтры краіны.

Эканоміка

У 2011 годзе СУП Камбоджы складаў $2470 на аднаго жыхара краіны пры разліку на парытэт пакупніцкай здольнасьці, намінальны - $1040. Гадавы доход на адаго жыхара Камбожды хутка павялічваецца, але застаецца нізкім у параўнаньні з астатнімі краінамі рэгіёну. Большасьць дамашніх гаспадарак грунтуюцца на сельскай гаспадарцы і зьвязаных галінаў. Рыс, рыба, дрэва, вопратка ды гума - асноўныя пункты экспарту Камбоджы.

Паводле зьвестак Міжнароднага валютнага фонду (IMF), сярэдні рост СУП Камбоджы ад 2001 да 2010 быў 7,7%, сярод 10 краін з самым высокім паказчыкам у сьвеце. Найбольш хутка ў Камбоджы разьвіваецца турызм (колькасьць турыстаў павялічылася ад 219000 у 1997 годзе да 2 млн. у 2007 годзе). У 2004 годзе інфляцыя складала 1,7%, экспарт - $1,6 млрд.

Галоўнай крыніцай прамых замежных інвэстыцый зьяўляецца Кітай, які планаваў укласьці $8 млрд. у 360 праектаў цягам першых 7 месяцаў 2011 году. Ад яго ж паступае самая вялікая грашовая дапамога, якая склала $600 млн. у 2007 годзе і $260 млн. у 2008. Нацыянальны Банк Камбоджы - цэнтральны банк каралеўства, які рэгулюе банкаўскую сыстэму краіны і часткова адказны за прыцягненьне інвэстыцыяў.

Турызм

Камбоджа пасьля заканчэньня грамадзянскай вайны пачала прыцягваць вялікую колькасьць замежных турыстаў. Галоўная славутасць краіны — храмавы комплекс Ангкор-Ват, прысвечаны індуісцкаму богу Вішну, непадалёк ад горада Сіемрэап, у цэнтры краіны.

Вонкавыя спасылкі

 Камбоджа — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў