Камбоджа

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Камбоджа
Preăh Réachéa Nachâk Kâmpŭchea
Сьцяг Камбоджы Герб Камбоджы
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: Нацыя, Рэлігія, Кароль
Дзяржаўны гімн
«Nokoreach»
Месцазнаходжаньне Камбоджы
Афіцыйная мова кхмерская
Сталіца Пномпэнь
Найбуйнейшы горад Пномпэнь
Форма кіраваньня канстытуцыйная манархія
Нарадом Сіхамоні
Хун Сэн
Плошча
 • агульная
 • адсотак вады
88-е месца ў сьвеце
181 035 км²
2,5%
Насельніцтва
 • агульнае (2010)
 • шчыльнасьць
65-е месца ў сьвеце
14 952 665 (ацэнка)
81,8/км²
СУП
 • агульны (2012)
 • на душу насельніцтва
89 месца ў сьвеце
$36.010 млрд[1]
$2361
Валюта Рыель (KHR)
Незалежнасьць
— ад Францыі

9 лістапада 1953
Аўтамабільны знак К
Дамэн верхняга ўзроўню .kh
Тэлефонны код +855
Cb-map.png

Камбо́джа, Карале́ўства Камбоджа (па-кхмэрску: Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) — краіна, разьмешчаная ў паўднёва-ўсходняй Азіі, на паўвостраве Індакітай на ўзьбярэжжы Тайляндзкай затокі. Мяжуе з Тайляндам, Лаосам і Віетнамам.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З 1867 да 1953 году Камбоджа была калёніяй Францыі.

Падчас Другой сусьветнай вайны (ад 1941 да 1945 году) Камбоджа была акупаваная Японіяй і знаходзілася ў складзе Японскай імпэрыі.

9 лістапада 1953 году Камбоджа атрымала незалежнасьць ад Францыі і стала канстытуцыйнай манархіяй на чале з каралём Нарадомам Сіанукам.

Пачас вайны ў Віетнаме камбаджыйскія ўлады прытрымліваліся палітыкі нэўтралітэту. Падчас замежнай паездкі караля ў 1970 годзе ў краіне адбыўся ваенны пераварот. Да ўлады прыйшоў праамэрыканскі генэрал Лон Нол.

З 1967 да 1975 году Камбоджа ахопленая грамадзянскай вайною.

У 1975 да ўлады ў краіне прыйшлі камуністычна арыентаваныя Чырвоныя кхмэры на чале з Полам Потам. Ацэнкі трагедыі панаваньня гэтага рэжыму для краіны розныя. Лічыцца, што падчас тэрору гэтых уладаў у краіне загінула як найменш 1 700 000 людзей[2], існуюць меркаваньні і пра 3 000 000 ахвяраў[3].

Палітыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Палітычнае жыцьцё Камбоджы рэгулюецца ў адпаведнасьці з канстытуцыяй, прынятай у 1993 годзе, існуе парлямэнт, улада караля абмежаваная. Прэм’ер-міністар Камбоджы — кіраўнік ураду, а кароль зьяўляецца кіраўніком краіны, увасабляе сымбаль краіны і ня мае значнай улады. Прэм’ер-міністар прызначаецца каралём пры ўхваленьні Нацыянальнай Асамблеі, прэм’ер-міністар і яго міністры прадстаўляюць выканаўчую ўладу. Заканадаўчая ўлада прадстаўлена дзьвюхпалатным парлямэнтам: Нацыянальнай Асамблеяй Камбоджы і Сэнатам.

У кастрычніку 2004 году Нарадом Сіхамоні быў абраны каралём спэцыяльным тронным кансыліюмам. Абраньне было зацьверджана прым’ер-міністрам Хун Сэнам, сьпікерам Нацыянальнай Асамблеі прынцам Нарадомам Ранарыдхам і двума ўдзельнікамі троннага кансыліюму. Ён каранаваўся ў Пномпэні 29 кастрычніка.

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Камбоджа падзеленая на 20 правінцыяў, 10 выспаў і 4 муніцыпалітэты.

Муніцыпалітэты (Krong):

Правінцыі (Khett):

Выспы (Koh):

Пномпэнь — самы вялікі горад краіны, яго насельніцтва складае 1 млн чалавек з 13 млн агульнага насельніцтва Камбоджы. Мандулкіры, правінцыя на мяжы зь Віетнамам, самая вялікая па плошчы, але мае самую малую колькасьць насельніцтва.

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Камбоджа займае плошчу 181 035 км², мае межы з Тайляндам працягласьцю 800 кілямэтраў на поўначы і захадзе, з Лаосам працягласьцю 541 кілямэтар на паўночным усходзе і зь Віетнамам на ўсходзе і паўночным усходзе. Марскі бераг Камбоджы (Тайляндзкая затока) складае 443 кілямэтры.

Найбольш значнай геаграфічнай асаблівасьцю Камбоджы зьяўляецца так званая азёрная раўніна, сфармаваная ў выніку затапленьняў Вялікага Возера, якое ў Камбоджы завецца Тонл Сап. Гэтае возера займае плошчу каля 2590 квадратных кілямэтраў падчас сухога сэзону і плошчу каля 24 605 квардатных кілямэтраў падчас сэзону дажджоў. Гэтая раўніна шчыльна заселеная і шырока выкарыстоўваецца для вырошчваньня рысу. Такім чынам яна зьяўляецца сэрцам краіны.

Большая частка краіны (каля 75%) ляжыць на ўзвышшах большых за 100 мэтраў над узроўнем мора, у астатнім тэрыторыя занятая Кардамомскімі горамі (найвышэйшы пункт якіх знаходзіцца на вышыні 1813 мэтраў) і іхнім працягам — г. зв. Слановымі горамі (вышыня ад 500 да 1000 мэтраў), а таксама Дангрэскім узвышшам (сярэдняя вышыня 500 мэтраў), якое знаходзіцца на мяжы з Тайляндзкім рэгіёнам Ісан. Самы высокі пункт Камбоджы — Фном Аорал — знаходзіцца каля гораду Пурсат (сталіцы аднайменнай правінцыі) у цэнтры краіны.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 2011 годзе СУП Камбоджы складаў $2470 на аднаго жыхара краіны пры разьліку на парытэт пакупніцкай здольнасьці, намінальны — $1040. Гадавы доход на адаго жыхара Камбожды хутка павялічваецца, але застаецца нізкім у параўнаньні з астатнімі краінамі рэгіёну. Большасьць дамашніх гаспадарак грунтуюцца на сельскай гаспадарцы і зьвязаных галінаў. Рыс, рыба, дрэва, вопратка ды гума — асноўныя пункты экспарту Камбоджы.

Паводле зьвестак Міжнароднага валютнага фонду, сярэдні рост СУП Камбоджы ад 2001 да 2010 быў 7,7%, сярод 10 краін з самым высокім паказчыкам у сьвеце. Найбольш хутка ў Камбоджы разьвіваецца турызм (колькасьць турыстаў павялічылася ад 219000 у 1997 годзе да 2 млн у 2007 годзе). У 2004 годзе інфляцыя складала 1,7%, экспарт — $1,6 млрд.

Галоўнай крыніцай прамых замежных інвэстыцый зьяўляецца Кітай, які плянаваў укласьці $8 млрд у 360 праектаў цягам першых 7 месяцаў 2011 году. Ад яго ж паступае самая вялікая грашовая дапамога, якая склала $600 млн у 2007 годзе і $260 млн у 2008.

Нацыянальны Банк Камбоджы — цэнтральны банк каралеўства, які рэгулюе банкаўскую сыстэму краіны і часткова адказны за прыцягненьне інвэстыцыяў.

Турызм[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Камбоджа пасьля заканчэньня грамадзянскай вайны пачала прыцягваць вялікую колькасьць замежных турыстаў. Галоўная славутасьць краіны — храмавы комплекс Ангкор-Ват, прысьвечаны індуісцкаму богу Вішну, непадалёк ад гораду Сіемрэап, у цэнтры краіны.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Зьвесткі пра Камбоджу на старонцы Міжнароднага валютнага фонду(анг.)
  2. ^ David Chandler, Voices From S21: Terror and History in Pol Pot’s Secret Prison. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1999
  3. ^ Крэйг Этчэсан «The Number» — Quantifying Crimes Against Humanity in Cambodia(анг.). Дакумэнтацыйны цэнтр Камбоджы.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Камбоджасховішча мультымэдыйных матэрыялаў