Су-27

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Су-27
MAKS-2007-Su-27.jpg
Тып самалёта: Шматмэтавы Зьнішчальнік
Павозка (экіпаж), чал.: 1
Краіна-вытворца: СССР
Гісторыя:
Час эксплюатацыі: з 1984 году
Гісторыя вытворчасьці:
Канструктар: М. П. Сіманаў (КБ Сухога)
Першы палёт: 20 траўня 1977
Вытворца: КНААВА
Памеры:
Маса:
Пусты, кг: 16 300 (Су-27С)
Нармалёвая, кг: 22 500 (Су-27С)
Максымальная, кг: 30 000 (Су-27С)
Рухавікі:
Цяга, кгс: 2× 7600
Цяга на фарсажы, кгс: 2× 12 500
Характарыстыкі:
Макс. хуткасьць, км/г: 2 500 км/г (Су-27С на вышыні 11 км)
Практычная столь, м: 18 500 (Су-27С)
Узбраеньне:
Абарончае: ГШ-30-1
Ракетнае: Р-27, Р-27Р, Р-27Т, Р-27ЭТ, Р-73

Су-27 — шматфункцыянальны цяжкi зьнішчальнік, распрацаваны ў СССР.

Першы палёт прататыпа адбыўся ў 1977 годзе, а ў 1984 годзе самалёты пачалі паступаць у авіяцыйныя часткі. На сёньня зьяўляецца адным з асноўных самалётаў ВПС Расеі. Яго мадыфікаваныя вэрсіі прыняты на ўзбраеньні ў Беларусi, краінах СНД, Індыі, Кітаі ды інш.

Гісторыя стварэньня[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пачатак распрацовак[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У канцы 1960-х у шэрагу краін пачалася распрацоўка перспэктыўных зьнішчальнікаў чацьвёртага пакаленьня.

Першымі да рашэньня гэтай праблемы прыступілі ў ЗША, дзе яшчэ ў 1965 годзе было пастаўлена пытаньне аб стварэньні пераемніка тактычнага зьнішчальніка F-4C «Фантом». У сакавіку 1966 году была разгорнутая праграма FX (Fighter Experimental).

Праектаваньне самалёта па ўдакладненых патрабаваньнях пачалося ў 1969 годзе, калі самалёт і атрымаў пазначэньне F-15 «Eagle» (з ангел. — іголка). Пераможцу конкурсу па працы над праектам, фірме «Макдоннэл Дуглас», 23 сьнежня 1969 быў выдадзены кантракт на пабудову дасьведчаных самалётаў, а ў 1974 годзе зьявіліся першыя сэрыйныя зьнішчальнікі F-15A і F-15B.

У якасьці адэкватнага адказу ў СССР была разгорнутая ўласная праграма распрацоўкі пэрспектыўнага зьнішчальніка чацьвёртага пакаленьня, да якой у 1969 годзе прыступіла ВКБ Сухога. Улічвалася, што асноўным прызначэньнем ствараймага самалёта будзе дужаньне за перавагу ў небе. Тактыка паветранага бою прадугледжвала ў тым ліку і блізкія манэўраныя баі, ізноў прызнанымі на той момант асноўным элементам баявога ўжываньня зьнішчальніка.

Прыняцце на ўзбраеньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першыя сэрыйныя Су-27 пачалі паступаць у вайскі ў 1984 годзе. Афіцыйна на ўзбраеньне Су-27 быў прыняты пастановай ад 23 жніўня 1990 году, калі былі выпраўленыя ўсе асноўныя недахопы, знойдзеныя пад час выпрабаваньняў. Да таго часу Су-27 ужо больш за 5 гадоў знаходзіліся ў эксплюатацыі. Пры прыняцьці на ўзбраеньне самалёт у ВПС атрымаў пазначэньне Су-27С (сэрыйны), а ў авіацыі СПА — Су-27П (перахопнік).

Канструкцыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Планэр[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Праекцыі Су-27
Турбулентныя струмені на Су-27

Су-27 выкананы па нармалёвай аэрадынамічнай схэме і мае інтэгральную кампаноўку: яго крылы плаўна спалучаецца з фюзеляжам, утвараючы адзіны апорны корпус. Стралавіднасьць крыла па пярэдняй кромцы складае 42°. Для паляпшэньня аэрадынамічных характарыстак самалёта на вялікіх кутах нападу яно абсталяванае каранёвымі наплывамі вялікай стрэлавіднасьці і аўтаматычна адхіляемымі насамі.

Вертыкальнае апярэньне двухкілевае.

Для памяншэньня агульнай масы канструкцыі шырока выкарыстоўваецца тытан (каля 30 %).

На шматлікіх мадыфікацыях Су-27 (Су-30, Су-33, Су-34, Су-35 і інш.) усталявана пярэдняе гарызантальнае апярэньне. Су-33, варыянт машыны марскога базаваньня Су-27, акрамя таго, для памяншэньня габарытаў мае складаныя кансолі крыла і стабілізатара, а таксама абсталяваны тармазным гакам.

Су-27 — першы савецкі сэрыйны самалёт з электрадыстанцыйнай сістэмай кіраваньня (ЭДСК) у падоўжным канале. У параўнаньні з бустэрной незваротнай сістэмай кіраваньня, ужывальнай на яго папярэдніках, ЭДСК валодае вялікай хуткадзейнасьцю, дакладнасьцю і дазваляе ўжываць значна больш складаныя і эфектыўныя алгарытмы кіраваньня. Неабходнасьць яе ўжываньня выкліканая тым, што з мэтай паляпшэньня манэўранасьці Су-27 быў зроблены статычна няўстойлівым на дагукавых хуткасьцях.

Сілавая ўсталёўка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Базавы Су-27 абсталяваны парай шырока разьнесеных турбарэактыўных двухконтурных рухавікоў АЛ-31Ф з фарсажнымі камэрамі, разьмешчанымі ў мотагандолах пад хваставой часткай фюзеляжа. Распрацаваныя канструктарскім бюро «Сатурн» рухавікі адрозніваюцца нізкім расходам паліва як на фарсажы, так і на рэжыме мінімальнай цягі. Маса рухавіка складае 1520 кг. Рухавікі складаюцца з чатырохступеністага кампрэсара нізкага ціску, дзевяціступенчатага кампрэсара высокага ціску і аднаступенных ахалоджваемых турбіны высокага і нізкага ціску, а таксама фарсажнай камэры. Раздзяленьне рухавікоў было прадыктавана неабходнасьцю паменшыць узаемны ўплыў, стварыць шырокі ўнутраны тунэль для ніжняй зброевай падвескі і спрасьціць сістэму ўсмоктваньня паветра; паміж рухавікамі знаходзіцца бэлька з кантэйнерам тармазнога парашута. Паветразаборнікі забясьпечаныя сеткаватымі экранамі, якія застаюцца зачыненымі датуль, пакуль насавое кола не адарвецца ад зямлі пры ўзьлёце. Канцэнтрычныя соплы фарсажных камэр астуджаюцца паветраным струменем, праходзілым паміж двума шэрагамі «пялёсткаў». На некаторых мадыфікацыях Су-27 у хваставой бэльцы меркавалася ўсталёўваць РЛС задняга агляду (пры гэтым тармазны парашут пераносіўся пад корпус самалёта).

Аптычная сістэма пошуку і прыцэльваньня[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На базавай мадэлі Су-27 усталявана электрааптычная сістэма ВЭПС-27, якая уключае ў сябе лазэрны далямер (эфэктыўная далёкасьць да 8 км) і інфрачырвоную сістэму пошуку і прыцэльваньня (ІРСТ) (эфэктыўная далёкасьць 50-70 км). У гэтых сістэмах ужываецца тая ж оптыка, што і ў люстраных перыскопах, сучляненых з каардыніруючым шкляным шаравым сэнсарам, які перамяшчаецца па вышыні (10° пры сканаваньні, 15° пры навядзеньні) і азімуту (60° і 120°), што дазваляе датчыкам заставацца «накіраванымі». Вялікай перавагай ВЭПС-27 зьяўляецца магчымасьць утойлівага навядзеньня на мэту.

Інтэграваная сістэма кіраваньня вэктарам цягі і кантролю над палётам[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кіраваньне сопламі рухавіка АЛ-31ФП інтэгравана ў сістэму кантролю над палётам (СКП) і праграмнае забеспячэньне. Кіраваньне сопламі вырабляецца праз лічбавыя кампутары, якія зьяўляюцца часткай усёй СКП у цэлым. Паколькі рух соплаў цалкам аўтаматызаваны, пілёт не заняты кіраваньнем асобнымі вэктарамі цягі, што дазваляе яму цалкам засяродзіцца на кіраваньні самалётам. Сістэма СКП сама рэагуе на любое дзеяньне пілёта, які працуе, як звычайна, рычагом кіраваньня і пядалямі. За час існаваньня Су-27 сістэма СКП зведала істотныя змены. Першапачатковая СДК-10 (радыёкіраваная сістэма дыстанцыйнага кіраваньня), якая ўсталёўвалася на раньніх Су-27, мела абмежаваньні па куце нападу, адрозьнівалася вібрацыяй ручкі кіраваньня вэктарам цягі. На сучасных Су-27 усталяваная лічбавая СКП, у якой функцыі кантролю цягі прадубляваныя чатыроразова, а функцыі кантролю адхіленьня ад курсу — трохразова.

Кабіна[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кабіна Су-27

Кабіна мае двухсекцыйны ліхтар, які складаецца з нерухомага брыля і адкрыванай уверх-назад сбрасываемай часткі. Працоўнае месьца лётчыка абсталяванае катапультуемым крэслам К-36ДМ.

У базавай мадэлі СУ-27 кабіна была абсталяваная звычайным наборам аналягавых цыферблатаў і маленькім дысплэем радару. Позьнія мадэлі абсталяваныя сучаснымі шматфункцыянальнымі вадкакрысталічнымі дысплэямі з пультамі кіраваньня і індыкатарам адлюстраваньня навігацыйнай і прыцэльнай інфармацыі на фоне лабавага шкла.

Рычаг рулявога кіраваньня мае на перадпакоі боку кнопкі кіраваньня аўтапілётам, джойсьцікі трыміраваньня і цэлеўказаньня, перамыкач выбару зброі і кнопку стральбы на зваротнай старане.

Узбраеньне і абсталяваньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бартавая РЛС Н001 абсталявана антэнай Касегрэна дыяметрам 1076 мм і здольная выяўляць паветраныя мэты класа зьнішчальнік (ЭПР=3м²), якія ляцяць на сярэдняй вышыні (больш 1000 м) на адлегласьці 80-100 км у ППС, і 25-35 км у ЗПС. Мінімальная хуткасьць мэты 210 км/г, мінімальная розьніца носьбіта і мэты 150 км/г.[1] РЛС можа адначасова суправаджаць да 10 мэт у рэжыме СНП (суправаджэньне на праходзе) і кіраваць навядзеньнем двух ракет па адной мэце. У дадатак маецца квантавая оптыка-лакацыйная станцыя (КОЛС) з лазэрным далямерам 36Ш, суправаджалая мэты ў простых метэаўмовах з вялікай дакладнасьцю. ОЛС дазваляе весьці мэту на малых дыстанцыях, не выпраменьваючы радыёсігналы і не дэмаскіруючы зьнішчальнік. Інфармацыя ад бартавой РЛС і ад ОЛС выводзіцца на індыкатар прамой бачнасьці (ІПВ) і рамку ІЛШ (індыкацыя на лэбавым шкле).

Ракетнае ўзбраеньне разьмешчана на АПП (авіяцыйная пускавая прылада) і АКП (авіяцыйная катапультная прылада), падвешанае ў 10 кропках: 6 пад крыламі, 2 пад рухавікамі і 2 пад фюзюляжам паміж рухавікамі. Асноўнае ўзбраеньне — да шасьці ракет «паветра-паветра» Р-27, з радыёлакацыйным (Р-27Р, Р-27ЭР) і двух з цеплавых (Р-27Т, Р-27ЭТ) навядзеньнем. А таксама да 6 высокаманэўраных ракэт блізкага бою Р-73 абсталяваных ЦГСН з камбінаваным аэрадынамічным і газадынамічным кіраваньнем.[2]

Варыянты размяшчэньня ракет «паветра — паветра» на самалёце Су-27С[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кропкі падвескі
Нумар варыянту 8 6 4 10 1 2 9 3 5 7
1 Р-73 Р-73 Р-73 Р-73 Р-73 Р-73
2 Р-27Т(ЭТ) Р-27Т(ЭТ)
3 Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР)
4 Р-27Т(ЭТ) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Т(ЭТ)
5 Р-73 Р-73 Р-73 Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-73 Р-73 Р-73
6 Р-73 Р-73 Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-73 Р-73
7 Р-73 Р-73 Р-27Т(ЭТ) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Р(ЭР) Р-27Т(ЭТ) Р-73 Р-73
  1. Абмежаваньні па хуткасьці ў залежнасьці ад варыянту размяшчэньня ракэт:
    • 1-2 — не больш 1300 км/г;
    • 3-7 — не больш 1200 км/г.
  2. Дапушчаюцца варыянты несіметрычнай падвескі ракэт, за выключэньнем поўнай аднабаковай і варыянтаў з дысбалансам узлётнай масы не больш 450 кг.
  3. На сіметрычных кропках дапушчаецца падвеска толькі аднатыпных ракэт.
  4. Дапушчаецца папарная сімэтрычная падвеска ракэт Р-27ЭР і P-27P адначасова на розных парах кропак.

У правым наплыве крыла ўсталяваная ўбудаваная 30-мм аўтаматычная авіяцыйная гармата ГШ-30-1. Хуткастрэльнасэць складае 1500 стрэлаў у хвіліну, боезапас — 150 снарадаў. Прыцэльваньне гарматы ажыццяўляецца альбо па дадзеных з РЛС і ОЛС, альбо ў рэжыме «дарожка» — прыцэльваньне па базе мэты (размах крылаў абстрэльнага самалёта).

Электра-дыстанцыйная сістэма самалёта мае чатырохкратнае рэзерваваньне. На Су-27 усталяваная станцыя папярэджаньня аб апрамяньваньні «Бяроза».

Мадыфікацыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Су-30 — двухмесны шматмэтавы зьнішчальнік
Су-33 — палубны зьнішчальнік
Су-34 — зьнішчальнік-бамбавік
Су-35С — шматмэтавы зьнішчальнік
  • Т-10 (Flanker-A[3]) — прататып.
  • Т-10С — палепшаная канфігурацыя прататыпа.
  • Су-27 — предсэрийная вэрсія з рухавікамі АЛ-31.
  • Су-27С (Су-27) (Flanker-B) — аднамесны зьнішчальнік-перахопнік ВПС, асноўная мадэфікацыя самалёта, вырабляльная сэрыйна. Абсталяваны рухавікамі АЛ-31Ф.
  • Су-27П — аднамесны зьнішчальнік-перахопнік для войскаў СПА, з сістэмай кіраваньня ўзбраеньнем ухіленая магчымасьць працы па зямлі.
  • Су-27УБ (Т-10У) (Flanker-З) — двухмесны вучэбна-баявы зьнішчальнік. Прызначаны для перападрыхтоўкі лётчыкаў на самалёт Су-27, захоўвае ўсе баявыя магчымасьці Су-27. Першы палёт на Су-27УБ выкананы 7 сакавіка 1985. Сэрыйна будуецца ў Іркуцке з 1986 году.
  • Су-27УП (Т-10-30) — вучэбна-патрульны самалёт для СПА з сістэмай дазапраўкі палівам у паветры. Вырабляецца сэрыйна.
  • Су-27СК — экспартная мадэфікацыя аднамеснага Су-27 (Су-27С) вырабляецца з 1991 г.
  • Су-27СМ — мадэрнізаваная вэрсія сэрыйнага самалёта. Першы палёт — 27 сьнежня 2002 году
  • Су-27СМ2 — мадэрнізаваная вэрсія Су-27, характарыстыкі самалёта ў значнай ступені набліжаныя да Су-35С, асноўнае адрозьненьне складаецца ва ўсталёўцы рухавікоў АЛ-31Ф-М1 з цягай 13500 кгс.
  • Су-27СКМ — экспартная вэрсія Су-27СМ
  • Су-27УБК — экспартная мадыфікацыя двухмеснага вучэбна-баявога зьнішчальніка Су-27УБ.
  • Су-30 (Су-27ПУ) — двухмесны самалёт навядзеньня і цэлеўказаньня. Пабудаваны на базе Су-27УБ. Здольны ажыццяўляць адначасовае навядзеньне чатырох перахопнікаў Су-27.
  • Су-27ИБ — прататып двухмесных зьнішчальнікаў-бамбавікоў Су-32ФН і Су-34 з размяшчэньнем сядзеньняў побач. Прызначаны для паразы кропкавых моцнаабароненых мэт у любых пагодных умовах і ў любы час сутак. Упершыню падняўся ў паветра 13 красавіка 1990 г.[4]
  • П-42 (Т-10-15) — рэкордныя самалёты, пераабсталяваныя з сэрыйных Су-27. У 19861990 на іх было ўсталяваны 41 афіцыйна зарэгістраваны ФАІ сусьветны рэкорд хуткапад’емнасьці і вышыні палёту. Адрозьніваецца ўсталёўкай фарсіраваных рухавікоў і значна палегчанай канструкцыяй (максімальная ўзлётная маса П-42 складае 14100 кг)[5].
  • Су-33 (Су-27К, Т-12) (Flanker-D) — аднамесны палубны зьнішчальнік з складваючыміся кансолямі крыла. Сэрыйная вытворчасьць дробнымі партыямі на КНААВА з 1992 году. Су-33 нясуць службу на крэйсеры «Адмірал флота Савецкага Зьвяза Кузьняцоў».
  • Су-33УБ (Су-27КУБ, Т-12УБ) — вучэбна-баявы палубны зьнішчальнік. Раней быў вядомы пад назовам Су-27КУБ.
  • Су-34 (Су-27ИБ, Су-32ФН) (Fullback) — двухмесны зьнішчальнік-бамбавік з размяшчэньнем сядзеньняў «плячом да пляча». Прызначаны для паразы кропкавых наземных (надводных) моцнаабароненых мэт у любы час сутак і ў любых пагодных умовах. Па прызначэньні аналягічны амэрыканскаму зьнішчальніку-бамбавіку F-15Е. Першы палёт выкананы 13 красавіка 1990 года.
  • Су-35 (Су-27М, Т-10М) (Flanker-E) — шматмэтавы зьнішчальнік.

Эксплёатацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Краіны, якія выкарыстоўваюць Су-27 і Су-30:

     Выкарыстоўваюць цяпер

     Выкарыстоўвалі раней

     Замовілі, але яшчэ не атрымалі самалёт

Знаходзяцца на ўзбраеньні:

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ РЛЭ Су-27. з.104-105
  2. ^ http://warfare.ru/?catid=262&linkid=1673 AA-11 Archer / R-73 | Russian Arms, Military Technology, Analysis of Russia’s Military Forces
  3. ^ Тут і далей у падзеле курсівам у дужках пазначаецца найменьне па клясыфікацыі НАТО.
  4. ^ Су-27СК. Гістарычная даведка. www.sukhoi.org
  5. ^ Зьнішчальнік заваёўвае панаваньня ў паветры
  6. ^ Куды ляціць расійская авіяцыя
  7. ^ The Military Balance 2010. p.-197
  8. ^ «World Military Aircraft Inventory», Aerospace Source Book 2007, Aviation Week & Space Technology, 15 студзеня 2007.
  9. ^ The Military Balance 2010. p.-365
  10. ^ Узброеныя сілы Рэспублікі Казахстан(рас.). Military InformantПраверана 2009-09-15 г.
  11. ^ The Military Balance 2010. p.-373
  12. ^ The Military Balance 2010. p.-178
  13. ^ The Military Balance 2010. p.-294
  14. ^ http://www.avia.ru/press/3848/
  15. ^ The Military Balance 2010. p.-308
  16. ^ Арменія папоўніла ваенны арсэнал дзесяцьцю новымі Су-27 расійскай вытворчасьці — Army.lv
  17. ^ The Military Balance 2010. p.-307
  18. ^ Інданэзія возьме пазыку на закуп шасьці зьнішчальнікаў «Сухога»
  19. ^ Pride Aircraft: Sukhoi SU-27 Flankers
  20. ^ http://svpressa.ru/issue/news.php?id=11441

Commons-logo.svg  Су-27сховішча мультымэдыйных матэрыялаў