Ян Чэрскі
| Ян Чэрскі | |
| Ян Дамікавіч Чэрскі | |
 |
|
| Род дзейнасьці | геоляг, палеантоляг і географ, дасьледчык Сыбіры |
|---|---|
| Дата нараджэньня | 15 траўня 1845 |
| Месца нараджэньня | ф. Свольна, Дрысенскі павет, Віцебская губэрня |
| Дата сьмерці | 7 ліпеня 1892 |
| Месца сьмерці | нізоўе р. Калыма |
Ян Чэрскі (15 траўня 1845 — 7 ліпеня 1892, нізоўе р. Калыма) — беларускі і расейскі геоляг, палеантоляг і географ, дасьледчык Сыбіры.
[рэдагаваць] Біяграфія
Ян Чэрскі нарадзіўся ў фальварку Свольна Дрысенскага павету Віцебскай губэрні. У 1857—1859 гадах вучыўся ў гімназіі. У 1859—1863 у дваранскім інстытуце ў Вільні. За ўдзел у паўстаньні 1863—1864 здадзены ў салдаты і высланы ў Омск, дзе і пачаў займацца геалягічнымі і палеанталягічнымі дасьледаваньнямі. У 1869 вызвалены ад вайсковай службы, да 1883 — палітычны ссыльны.
Праводзіў дасьледаваньні ваколіц Омску, вывучаў будову берагоў Байкалу, склаў першую геалягічную карту яго ўзьбярэжжа, дасьледаваў басэйн рэкаў Селенга і Ніжняя Тунгуска.
У 1869 вызвалены ад службы і ў 1871 пераехаў у Іркуцк. У 1876—1878 вывучаў Саяны, Прысаяньне і Прыангар'е; у 1877—1880 геалягічны будынак берагоў Байкала; у 1881—1882 дасьледаваў басэйны рэк Селенга і Ніжняя Тунгуска. Высунуў ідэю эвалюцыйнага разьвіцьця рэльефу (1878), прапанаваў адну зь першых палеатэктанічных схем унутраных раёнаў Сыбіры, разьвітую Э. Зюсам у працы «Аблічча Зямлі».
У 1885 амніставаны і па запрашэньні Пэтэрбурскай Акадэміі Навукаў пераехаў у Санкт-Пецярбург, па дарозе зрабіў маршрутнае геалягічнае дасьледаваньне паштовага тракту ад Іркуцку да Ўралу.
У 1891—1892 дасьледаваў басэйны Калымы і Індыгіркі. У экспэдыцыі памёр, пахаваны ў паселішчы Калымскім каля вусьця ракі Амалон.
[рэдагаваць] Ушанаваньне
Узнагароджаны трыма залатымі мэдалямі Расейскага геаграфічнага таварыства. Яго імём названа сыстэма горных хрыбтоў у Якуціі, на Магадане, хрыбет у Забайкальлі, пасёлак на р. Калыма, вуліца у Вільні.
