Якутыя

Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка
Рэспубліка Саха (Якутыя) Саха Республиката
Герб	Сьцяг
Агульныя зьвесткі
Тып суб’екту фэдэрацыі	Рэспубліка
Фэдэральная акруга Эканамічная акруга	Далёкаўсходняя Далёкаўсходняя
Сталіца	Якуцк
Прэзыдэнт	Ягор Барысаў
Афіцыйныя мовы	расейская, якуцкая
Насельніцтва (2002)	949 280 (58-е месца)
Шчыльнасьць	0,3 чал./км²
Плошча	3 103 200 км² (1-е месца)
Месцазнаходжаньне Рэспублікі Саха
Мэдыя-зьвесткі
Часавы пас	+9…+11
Код аўтам. нумароў	14

Рэспубліка Саха (Якутыя) (Саха Республиката, Саха Сирэ), афіцыйнай назвы Якутыя няма, толькі Рэспубліка Саха (Якутыя), на якуцкай мове толькі Саха без дадатку Якутыя — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі, разьмешчаны ў паўночна-ўсходняй Сыбіры. Найбольш вялікі суб’ект Расеі і найбуйнейшая адзінка адміністрацыйнага падзелу ў сьвеце. Колішнія назвы: Якуцкая АССР (1922—1990), Якуцкая-Саха ССР (1990—1991).

Гісторыя

5—28 верасьня 1990 году адбылася 2-я сэсія Вярхоўнага Савету ЯАССР 12 скліканьня, якая па між іншых пытаньняў разгледзіла Дэклярацыю аб дзяржаўным сувэрэнітэце Якуцкай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі — Рэспублікі Саха ды аб разьмежаваньнях паўнамоцтваў паміж Я-СССР, РСФСР ды СССР па пытаньнях эканамічнага ды гаспадарчага будаўніцтва.

У сувязі з увядзеньнем ў дзеяньне Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Я-СССР пастановай сэсіі вышэйшы орган дзяржаўнай улады рэспублікі быў перайменаваны ў Вярхоўны Савет Якуцкай-Саха Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.

Былі наладжаны сувязі зь Беларусьсю.

27 сьнежня 1991 году ў 10 гадзінаў раніцы ў Якуцкім музычным тэатры адкрылася ўрачыстае паседжаньне Вярхоўнага Савету Якуцкай-Саха ССР, з нагоды ўступленьня на пасаду першага прэзыдэнта Міхіла Яфімавіча Нікалаева.

У сувязі са зьвяртаньнем Прэзыдэнта Якуцкай-Саха ССР Вярхоўны Савет Я-СССР прыняў пастанову аб перайменаваньні Я-СССР у Рэспубліку Саха (Якутыя).

Насельніцтва

Насельніцтва Якутыі складае 950,7 тыс. чал. (2005). Удзельная вага гарадзкога насельніцтва: 64,2 %, шчыльнасьць насельніцтва: 0,3 чал./км². Такім чынам, шчыльнасьць насельніцтва ў Якутыі зьяўляецца самай нізкай сярод усіх суб’ектаў Расейскай Фэдэрацыі. Нацыянальны склад насельніцтва разнастайны. Асноўнымі этнічнымі супольнасьцямі зьяўляюцца якуты (45,54 %) і расейцы (41,15 %). Таксама ў рэспубліцы пражываюць украінцы (3,65 %), беларусы (0,45 %). Агулам, паводле перапісу насельніцтва ў 2002 г., у Якутыі пражываюць каля 127 розных народнасьцяў. 64,26 % ад усяго насельніцтва зьяўляюцца гараджанамі, 35,74 %, адпаведна, сельскім насельніцтвам. Гарадамі з найбольшай колькасьцю жыхароў зьяўляюцца Якуцк (235,6 тыс.), Нерунгры (69,1 тыс.), Мірны (34,4 тыс.), Ленск (26,2 тыс.) і Алдан (20,5 тыс.).

Якутыя падзяляецца на 11 гарадоў, 35 улусаў і асобную адміністратыўную адзінку Новасыбірскія астравы.

Цэнтры раёнаў

• Белая Гара
• Алдан
• Чакурдах
• Амга
• Саскылах
• Ціксі
• Верхневілюйск
• Зыранка
• Батагай
• Вілюйск
• Бердзігесьцях
• Жыганск
• Сангар
• Ленск
• Ніжні Бесьцях
• Мірны
• Хану
• Намцы
• Нерунгры
• Чэрскі
• Нюрба
• Вусьць-Нэра
• Алянёк
• Алёкмінск
• Сярэднекалымск
• Сунтар
• Ытык-Кюёль
• Хандыга
• Барагонцы
• Вусьць-Мая
• Дэпутацкі
• Пакроўск
• Чурапча
• Батагай-Алыта

Некаторыя гарады

• Верхаянск
• Удачны
• Кысыл-Сыр

Некаторыя астравы

• Вялікі Бегічаў
• Зямля Бунге
• Фадзееўскі (паўвостраў)

Літаратура

• Зверев Е. В Белоруссию – с любовью. И оттуда так же. // Молодежь Якутии. Якутск. 29 августа 1991. С 6.
• Якутия: хроника, факты, события. Часть 3. 1954-1990 гг. Якутск. 2006. С. 404
• Якутия: хроника, факты, события. Книга четвертая. Часть 1. 1990-1996 гг. Якутск. 2007. С. 31, 85-87.

Вонкавыя спасылкі

 Якутыя — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Афіцыйны сайт