Якутыя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка
Рэспубліка Саха (Якутыя)
рас. Республика Саха (Якутия)
якуцк.
Саха Республиката
Coat of Arms of Sakha (Yakutia).svg
Flag of Sakha.svg
Герб Сьцяг
Гімн: Гімн Рэспубілкі Саха
Агульныя зьвесткі
Краіна Расея
Тып суб’екту фэдэрацыі Рэспубліка
Эканамічны раён Далёкаўсходні
Статус рэспубліка
Уваходзіць у Далёкаўсходнюю фэдэральную акругу
Сталіца Якуцк
Улучае 34 раёны (улусы),
2 мескія акругі
Найбольшы горад Якуцк
Іншыя буйныя гарады Якуцк, Нерунгры
Дата ўтварэньня 27 красавіка 1922 (як Якуцкая АССР)
27 верасьня 1990 (як Якуцкая-Саха Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка)
1991 (як Рэспубліка Саха (Якутыя))
Прэзыдэнт Ягор Барысаў
Старшыня ўраду

Старшыня
Дзяржаўнага Сходу
(Іл Тумэн)
Галіна Данчыкава

Аляксандар Жыркоў
Афіцыйныя мовы расейская, якуцкая
Насельніцтва (2014)
Red Arrow Down.svg954 803[1] (55-е месца)
Шчыльнасьць 0,31 чал./км²
Нацыянальны склад якуты, расейцы, эвенкі
Плошча 3 083 523 км² (1-е месца)
Вышыня па-над узр. м.
 · найвышэйшая кропка

 3147 м
Месцазнаходжаньне Рэспублікі Саха
Рэспубліка Саха (Якутыя) на мапе
Мэдыя-зьвесткі
Часавы пас +10, +11, +12
Код ISO 3166-2 RU-SA
Код аўтам. нумароў 14
Афіцыйны сайт
Мапа Якутыі.

Рэспу́бліка Саха́ (Яку́тыя) (па-расейску: Республика Саха (Якутия), па-якуцку: Саха Республиката, Саха Сирэ[2]) — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі, разьмешчаны ў паўночна-ўсходняй Сыбіры. Найбольш вялікі суб’ект Расеі і найбуйнейшая адзінка адміністрацыйнага падзелу ў сьвеце. Колішнія назвы: Якуцкая АССР (1922—1990), Якуцкая-Саха ССР (1990—1991).

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

5—28 верасьня 1990 году адбылася 2-я сэсія Вярхоўнага Савету ЯАССР 12 скліканьня, якая па між іншых пытаньняў разгледзіла Дэклярацыю аб дзяржаўным сувэрэнітэце Якуцкай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі — Рэспублікі Саха ды аб разьмежаваньнях паўнамоцтваў паміж Я-СССР, РСФСР ды СССР па пытаньнях эканамічнага ды гаспадарчага будаўніцтва.

У сувязі з увядзеньнем ў дзеяньне Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Я-СССР пастановай сэсіі вышэйшы орган дзяржаўнай улады рэспублікі быў перайменаваны ў Вярхоўны Савет Якуцкай-Саха Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.

Былі наладжаны сувязі зь Беларусьсю.

27 сьнежня 1991 году ў 10 гадзінаў раніцы ў Якуцкім музычным тэатры адкрылася ўрачыстае паседжаньне Вярхоўнага Савету Якуцкай-Саха ССР, з нагоды ўступленьня на пасаду першага прэзыдэнта Міхіла Яфімавіча Нікалаева.

У сувязі са зьвяртаньнем Прэзыдэнта Якуцкай-Саха ССР Вярхоўны Савет Я-СССР прыняў пастанову аб перайменаваньні Я-СССР у Рэспубліку Саха (Якутыя).

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Насельніцтва Якутыі складае 954 803 чал. (2014). Удзельная вага гарадзкога насельніцтва: 64,2 %, шчыльнасьць насельніцтва: 0,3 чал./км². Такім чынам, шчыльнасьць насельніцтва ў Якутыі зьяўляецца самай нізкай сярод усіх суб’ектаў Расейскай Фэдэрацыі. Нацыянальны склад насельніцтва разнастайны. Асноўнымі этнічнымі супольнасьцямі зьяўляюцца якуты (45,54 %) і расейцы (41,15 %). Таксама ў рэспубліцы пражываюць украінцы (3,65 %), беларусы (0,45 %). Агулам, паводле перапісу насельніцтва ў 2002 г., у Якутыі пражываюць каля 127 розных народнасьцяў. 64,26 % ад усяго насельніцтва зьяўляюцца гараджанамі, 35,74 %, адпаведна, сельскім насельніцтвам. Гарадамі з найбольшай колькасьцю жыхароў зьяўляюцца Якуцк (235,6 тыс.), Нерунгры (69,1 тыс.), Мірны (34,4 тыс.), Ленск (26,2 тыс.) і Алдан (20,5 тыс.).

Якутыя падзяляецца на 11 гарадоў, 35 улусаў і асобную адміністратыўную адзінку Новасыбірскія астравы.

Цэнтры раёнаў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Некаторыя гарады[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Некаторыя астравы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/Popul2014.xls
  2. ^ Саха Сірэ — Якуцкая зямля, звычайна перакладаецца як Якутыя.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Зверев Е. В Белоруссию – с любовью. И оттуда так же. // Молодежь Якутии. Якутск. 29 августа 1991. С 6.
  • Якутия: хроника, факты, события. Часть 3. 1954-1990 гг. Якутск. 2006. С. 404
  • Якутия: хроника, факты, события. Книга четвертая. Часть 1. 1990-1996 гг. Якутск. 2007. С. 31, 85-87.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Якутыясховішча мультымэдыйных матэрыялаў