Леанарда да Вінчы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Леанарда да Вінчы
Меркаваны аўтапартрэт Ленарда да Вінчы
Меркаваны аўтапартрэт Ленарда да Вінчы
Імя пры нараджэньні: Леанарда ды Сэр П’ера да Вінчы
Нарадзіўся: 15 красавіка 1452
Вінчы, Флярэнтыйская рэспубліка
Памёр: 2 траўня 1519
Амбуаз, Францыя
Нацыянальнасьць: італьянец
Заняткі: мастацтва, архітэктура, музыка, пісьменства, інжынэр, вынаходнік, анатом і скульптар
Працы: Мона Ліза, Таемная Вячэра

Леанарда ды Сэр П’ера да Вінчы (па-італьянску: Leonardo di ser Piero da Vinci; 15 красавіка 1452, Вінчы, Флярэнтыйская рэспубліка2 траўня 1519, Амбуаз, Францыя) — выбітны італьянскі мастак, архітэктар, музыка, пісьменьнік, інжынэр, вынаходнік, анатом і скульптар. Тытан Адраджэньня. Нарадзіўся і вырас каля мястэчка Вінчы, Італія, сын натарыюса сэр П’ера і сялянкі Кацярыны. У яго не было прозьвішча ў сучасным сэнсе, бо «да Вінчы» абазначае проста «з мястэчка Вінчы». Поўнае імя па нараджэньні было «Леанарда ды сэр П’ера да Вінчы», што абазначала «Леанарда, сын спадара П’ера зь Вінчы».

Леанарда часта апісваюць як своеасаблівага архетыпа чалавека Рэнэсансу, бясконца цікаўнага і адначасова надзвычай таленавітага вынаходніка. Леанарда прызнаны адным з самых выбітных мастакоў усіх часоў і, магчыма, адным з самых шматбакова адораных людзей у гісторыі.

Перш за ўсё Леанарда вядомы як мастак. Дзьве ягоныя працы, Мона Ліза і Таемная Вячэра, займаюць выбітнае становішча ў сусьветным жывапісы. Першы твор — партрэт, які бадай больш за ўсё капіяваўся, другі — рэлігійны твор, напэўна самы вядомы ў сьвеце. Іхняй папулярнасьці можа пярэчыць, напэўна, толькі Стварэньне Адама Мікелянджэлё. Яшчэ адным непаўторным творам зьяўляецца малюнак Віртувіянскага Чалавека.

Леанарда-інжынэр прапанаваў ідэі, якія далёка апярэдзілі свой час, напрыклад, канцэпцыя арнітаптэра, танка, выкарыстаньне сканцэнтраванай сілы сонечнага сьвятла, калькулятар, рудымэнтарная тэорыя тэктанічных пліт, карабель з падвоеным дном (па-ангельску: double hull) і шмат што яшчэ. Мала задумак Леанарда набылі ўвасабленьне пры ягоным жыцьці. Некаторыя дробныя вынаходкі сталі часткай тэхналягічнай рэвалюцыі, але ніхто ня ведаў пра аўтарства Леанарда. Гэта, напрыклад, аўтаматычны станок для каркаснага намотваньня (катушак) і прылада для праверкі трываласьці расьцягненьня провалакі.

Леанарда глыбока вывучаў анатомію, будаўнічую мэханіку, оптыку, займаўся дасьледаваньнем уласьцівасьцяў вады. З усяго зробленага Леанардам да нас дайшло толькі каля 15 адсоткаў, у тым ліку запісныя кніжкі з малюнкамі, навуковымі графікамі і заўвагамі.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дом, у якім жыў Леанарда ў дзяцінстве.

Леанарда да Вінчы нарадзіўся ў паселішчы Анкіяна блізу невялікага мястэчка Вінчы, недалёка ад Флярэнцыі. Хлопчыка назвалі Леанарда, яго хрысьціў бацька П’ера ды Барталямэо. Ягонымі бацькамі былі 25-гадовы натарыюс П’ера і ягоная каханая, сялянка Кацярына. Першыя гады жыцьця Леанарда правёў разам з маці. Ягоны бацька неўзабаве ажаніўся на заможнай і шляхетнай дзяўчыне, але гэты шлюб апынуўся бязьдзетным, і П’ера забраў свайго трохгадовага сына на выхаваньне. Разлучаны з маці Леанарда ўсё жыцьцё спрабаваў узнавіць ейны вобраз у сваіх шэдэўрах. Жыў ён у гэты час у дзеда. У Італіі таго часу да байструкоў ставіліся амаль як да законных нашчадкаў. Многія ўплывовыя людзі места Вінчы прынялі ўдзел у далейшым лёсе Леанарда.

Калі Леанарда было 13 гадоў, ягоная мачыха памерла пры родах. Бацька ажаніўся паўторна — і зноўку неўзабаве застаўся ўдаўцом. Ён пражыў 77 гадоў, быў чатыры разы жанаты і меў 12 дзяцей. Бацька спрабаваў далучыць Леанарда да сямейнай прафэсіі, але беспасьпяхова: сын не цікавіўся законамі грамадзтва.

У сваіх «Жыцьцяпісе найбольш знакамітых жывапісцаў, разьбяроў і дойлідаў» Вазары распавядае, што неяк адзін знаёмы селянін папрасіў бацьку Леанарда знайсьці мастака, каб той расьпісаў круглы драўляны шчыт. П’ера аддаў шчыт свайму сыну. Леанарда вырашыў адлюстраваць галаву гаргоны Мэдузы, а каб малюнак пачвары вырабляў на гледачоў належнае ўражаньне, ён выкарыстаў у якасьці натуры яшчарак, зьмей, конікаў, гусеніц, нетапыроў ды іншых вусякоў, спалучаючы іхныя вобразы па-рознаму, ён стварыў пачвару вельмі агідную і страшэнную.

Пазьней Леанарда стаў вучнем вядомага мастака Андрэа дэль Вэрок’ё, працаваў у ягонай майстэрні. У 1472 годзе ўступіў у гільдыю мастакоў. Як мастак стаў вядомы ў 1470-я гады, дзякуюы карцінам «Дабравешчаньне», «Мадонна Бэнуа» і іншым. Вакол Леанарда да Вінчы ў Міляне склалася групоўка вучняў і пасьлядоўнікаў, як то Лямбардзкая школа. Але ў 1500 годзе ён быў вымушаны пакінуць Мілян, працаваў у Флярэнцыі, Мантуі, Вэнэцыі, Рыме і Францыі.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Леанарда да Вінчысховішча мультымэдыйных матэрыялаў