Лужычане

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Лужычане
Flag of Sorbs.svg
Саманазва Serby, Serbja
Колькасьць 50—60 тыс.
Рэгіёны пражываньня Нямеччына
Мовы нямецкая, лужыцкія
Блізкія этнасы палякі, чэхі, кашубы, славакі, іншыя славяне, немцы (мяшаныя шлюбы)

Лужычане, альбо лужыцкія сэрбы (па-нямецку: Sorben, па-дольнасорбску: Serby, па-верхнелужыцку: Serbja), венды — славянскі народ, які пражывае на тэрыторыі Ніжняй і Верхняй Лужыц — абласьцёў, што ўваходзяць у склад сучаснае Нямеччыны.

Сучасныя лужычане — нашчадкі лужыцкіх сэрбаў, або проста сэрбаў, аднаго з 3 галоўных племянных зьвязаў так званых палабскіх славянаў, у лік якіх уваходзілі таксама племянныя зьвязы люцічаў (велетаў або вельцаў) і бодрычаў (абадрытаў, рэракаў або рарогаў). Палабскія славяне, або, па-нямецку, венды, у раньнім сярэднявеччы засялялі не меней за траціну тэрыторыі сучаснае нямецкае дзяржавы — поўнач, паўночны захад і ўсход[1]. У цяперашні час усе яны, за выключэньнем лужычан, цалкам зьнямечаныя. Гэты працэс доўжыўся некалькі стагодзьдзяў, на працягу якіх насельніцтва гэтых некалі чыста славянскіх земляў, знаходзячыся пад нямецкім ваенна-палітычным панаваньнем, паступова анямечвалася. Працэс уключэньня палабскіх і паморскіх земляў у склад германскіх дзяржаваў расьцягнуўся на пэрыяд з XII да XIV ст. Землі лужычанаў увайшлі ў склад Францкай імпэрыі Карла Вялікага у IX стагодзьдзе. У пачатку XI ст. лужыцкія землі былі заваяваныя Польшчай, аднак неўзабаве перайшлі пад уладу Майсэнскага маркграфства. У 1076 нямецкі імпэратар Генрых IV саступіў Лужыцкую марку Чэхіі. У пэрыяд знаходжаньня ў складзе Чэскага каралеўства пачаўся актыўны працэс германізацыі рэгіёна. У Лужыцу масава перасяляліся каланісты зь Нямеччыны, якія атрымоўвалі ад чэскай дзяржавы розныя гандлёвыя і падатковыя прывілеі. Пасьля ўсталяваньня ў Чэхіі дынастыі Габзбургаў працэсы зьнямечваньня славянскага насельніцтва паскорыліся. У XVII ст. лужыцкія землі былі саступленыя Саксоніі, а ў XIX ст. увайшлі ў склад Прусіі, з 1871 — у складзе Нямецкае імпэрыі

Лужыца на мапе Эўропы
Лужыцкі нацыянальны строй (Ніжняя Лужыца)

Лужычане — апошняя этнічная супольнасьць славянаў Нямеччыны, прадстаўнікі якой карыстаюцца славянскай мовай.

Першыя селішчы лужыцкіх сэрбаў, у адпаведнасьці зь нямецкімі тэорыямі, зафіксаваныя меркавана да VI ст. У адпаведнасьці з дадзенымі тэорыямі, гэтыя землі да славянаў засяляліся рознымі кельцкімі плямёнамі. Паводле іншых тэорыяў, лужычане, як і славяне наогул, зьяўляюцца аўтахтонным насельніцтвам дадзеных тэрыторыяў, на якіх адбываўся працэс вылучэньня славянаў як такіх з больш раньніх індаэўрапейскіх супольнасьцяў. У прыватнасці, іх суадносяць з так званай Пшаворскай культурай.

Сучасная лужыцкая мова падзяляецца на верхне- і ніжнелужыцкую мовы.

Лужычане — адна з чатырох афіцыйна прызнаных нацыянальных меншасьцяў Нямеччыны (нараўне з цыганамі, фрызамі і датчанамі). Лічыцца, што лужычанамі цяпер ёсьць каля 60 тысяч грамадзянаў Нямеччыны, зь якіх 20 000 жыве ў Ніжняй Лужыцы (Брандэнбург) і 40 тыс. — у Верхняй Лужыцы (Саксонія).

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ А. Нидерле, Славянские древности, М., «Алетейа», 2001.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Лужычанесховішча мультымэдыйных матэрыялаў