Верхнелужыцкая мова
| Верхнелужыцкая Hornjoserbšćina |
|
| Ужываецца ў | Нямеччына |
|---|---|
| Рэгіён | Саксонія |
| Колькасьць карыстальнікаў | 40, 000 |
| Клясыфікацыя | Індаэўрапейская Верхнелужыцкая |
| Афіцыйны статус | |
| Код мовы | |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2(B) | hsb |
| ISO 639-2(T) | hsb |
Верхнелужыцкая мова (па-верхнелужыцку: hornjoserbska rěč) — мова лужыцкія сэрбы і адна з афіцыйных моваў Нямеччыны.
Адносіцца да славянскай групу моў. Агульны лік носьбітаў — каля 40 000 чалавек, яны жывуць у Саксоніі. Лік носьбітаў мовы ў штодзённым жыцьці значна ніжэйшы. Агульны лік лужыцкіх сэрбаў у Горнай Лужыцы — 40 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 13 000. Агульны лік лужычан у Дольнай Лужыцы — 20 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 7 000. У адрозьненьні ад дольналужыцкай мовы горналужыцкая мова не знаходзіцца на мяжы выміраньня. Усяго ж пражываюць у Лужыцы прыкладна 600 000 чалавек — лужычанаў і нялужычанаў (немцаў). Цэнтрам горналужыцкай культуры зьяўляецца горад Баўцэн у Саксоніі.
Зьмест |
[рэдагаваць] Асаблівасьці
Націск заўсёды падае на першы склад. Шэраг фанэтычных асаблівасьцяў збліжае горнасэрбскую мову зь беларускай: наяўнасьць фрыкатыўнага /h/, зьмякчэньне гукаў /d/, /t/ адпаведна да /dź/, /ć/, наяўнасьць прыстаўнога /в/.
[рэдагаваць] Прыклад тэксту
"Naša wjeska" To je naša wjeska. Blisko wjeski je lěs. Tam widźiš našu chěžu. Wokolo chěže je zahroda. W zahrodźe je naša wowca. Naša kruva tam njeje. Tu je dróha do města. Widźiš tam šulu? Tam je naš wučer. Wučer ma psyka. Blisko zahrody je naš susod. Susod ma awto a jědźe do města. Maš doma tež awto? Blisko dwora je štom. Wokoło štoma je trawa. Što hišće widźiš?
"Нашая вёска" Гэта наша вёска. Паблізу вёскі ё лес. Там бачыш нашу хату. Вакол хаты агароджа. У агароджы нашая авечка. Нашая карова там ня есь. Вось дарога у места. Бачыш там школу? Там наш настаўнік. Настаўнік мае сабаку. Паблізу агароджы наш сусед. Сусед мае аўтамабіль ды езьдзіць у места. А ты маеш дома аўтамабіль? Паблізу двара ё дрэва. Вакол дрэва трава. Што яшчэ ты бачыш?
[рэдагаваць] Верхнелужыцкі альфабэт
| Верхнелужыцкі альфабэт | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a | b | c | č | ć | d | dź | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | ó | p | (q) | r | ř | s | š | t | u | (v) | w | (x) | y | z | ž |
| A | B | C | Č | Ć | D | Dź | E | - | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | - | O | - | P | (Q) | R | - | S | Š | T | U | (V) | W | (X) | (Y) | Z | Ž |
Зацемка: У новай вэрсіі «ć» знаходзіцца пасьля «č». Да 2005 у альфабэце можна сустрэць «ć» пасьля «t».
[рэдагаваць] Падручнікі
 |
Вікіпэдыя мае вэрсію на Верхнелужыцкай мове |
- Падручнік, слоўнік, карысныя матэрыялы, усё на расейскай
- Дапаможнік горналужыцкай мовы на чэскай ([http://arhivarij.narod.ru/Verhneluzhickij.doc Тут пераклад пачатку чэскага падручніка на расейскую).
- Лужыцка-нямецкі слоўнік
| Славянскія мовы | |
|---|---|
| Усходнеславянскія | |
| Заходнеславянскія |
чэская · сылеская · кашубская · лужыцкія мовы (верхнелужыцкая, ніжнелужыцкая) · палабская† · польская · славацкая
|
| Паўднёваславянскія | |
| Іншыя | |
| †мёртвая мова | |
 |
Гэта — накід артыкула пра адну з моваў сьвету. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, пашырыўшы яго. |
