Дыктатура

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Формы кіраваньня
рэдаг.

Дыктату́ра (лац. dicto — прадпісваю) — лад неабмежаванага панаваньня на чале з правадыром, што суправаджаецца здушэньнем грамадзянскай супольнасьці, палітычным запалохваньнем, засяроджаньнем улады ў руках правадыра, усталяваньнем прававых абмежаваньняў грамадзянскіх правоў і свабодаў. Унутранае і зьнешняе кіраваньне грунтуецца на прымусе непакорных і бачаньні асаблівага значэньня правадыра. Яго імя і вызначанае ім грамадзкае мысьленьне дае назоў адпаведнай разнастайнасьці самаўладзьдзя (абсалютызм, банапартызм, таталітарызм, фашызм). У канстытуцыях Італіі і Францыі прадугледжвае ажыцьцяўленьне ў надзвычайных абставінах узброенага гвалту для аднаўленьня законнасьці.

Паводле марксізму-ленінізму пераход да сацыялізму адбываецца праз устанаўленьне дыктатуры пралетарыяту шляхам перавароту[1]. У Старажытным Рыме часоў Рэспублікі (V — 2-ая палова І ст. на Н.Х.) была вышэйшай надзвычайнай пасадай (Гай Юліюс Цэзар, Луцый Карнэліюс Сула).

Прадухіленьне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пазьбяганьню самаўладзьдзя спрыяе акрэсьленьне ў асноўным законе дзяржавы наступных рамак: 1) мэта ўраду; 2) межы улады; 3) спосаб і тэрміны выбараў ураду і заканадаўцаў; 4) неад'емныя правы грамадзянаў; 5) дачыненьні ўраду зь мясцовым самакіраваньнем; 6) дакладнае падзяленьне ўлады між выканаўчай, заканадаўчай і судовай галінамі; 7) забарона ўсялякага мяшаньня войска, выведкі і паліцыі ў палітыку; 8) наданьне асноўных паўнамоцтваў мясцоваму самакіраваньню; 9) адсутнасьць невыканальных абавязкаў і ўмоваў, што вымагаюць засяроджаньня кіраваньня; 10) адназначнасьць, зразумеласьць для большасьці насельніцтва і простасьць асноўнага закону[2].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Яўген Бабосаў. Дыктатура // Беларуская энцыкляпэдыя ў 18 тамах / Генадзь Пашкоў. — Менск: Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі, 1998. — Т. 6. — С. 280. — 576 с. — 10 000 ас. — ISBN 985-11-0106-0
  2. ^ Джын Шарп. Распрацоўка канстытуцыі // Ад дыктатуры да дэмакратыі. — Бостан: Інстытут імя Альбэрта Айнштайна, 2005. — С. 54-55. — 64 с.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Дыктатурасховішча мультымэдыйных матэрыялаў