Віслава Шымборска
Віслава Шымборска (па-польску: Wisława Szymborska; 2 ліпеня 1923 — 1 лютага 2012, Кракаў[1]) — польская паэтка, эсэістка, літаратурны крытык і перакладчыца францускай літаратуры. Ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры за 1996 год.
Віслава Шымборска жыла з 1931 году ў Кракаве, дзе яна ў 1931 годзе скончыла школу. З 1945 па 1948 вывучала польскую літаратуру і сацыялёгію ў Ягелонскім унівэрсытэце, але так яго і ня скончыла. У 1948 годзе выйшла замуж за Адама Влодэка, зь якім яна разышлася ў 1954 годзе. Пазньей уступіла ў шлюб зь пісьменьнікам і паэтам Корнэлам Філіповічам, якога ня стала ў 1990 годзе. Да 1966 году Шымборска была сябрам Польскай Аб’яднанай Рабочай партыі (PZPR). Але пазьней яна дыстанцыявалася ад сацыялізму. У 1980-х далучылася да апазыцыйнай арганізацыі «Салідарнасьць» (Solidarność) і працавала ў польскім самавыданьні Arka і ў часопісе «Культура», які выдаваўся ў Парыжы.
Першы верш «Шукаю слова» (Szukam słowa) быў апублікаваны ў сакавіку 1945 года ў штодзённым выданьні «Польскі дзёньнік» (Dziennik Polski). Напрыканцы 1940-х выданьню зборніка паэзіі Шымборскай было адмоўлена па ідэалягічных матывах, у выніку чаго паэтэса збліжаецца з сацыялістычным рэалізмам. Яе першы паэтычны зборнік выйшаў у 1952 годзе пад назвай «Для таго жывем» (Dlatego żyjemy), у зборнік уваходзілі вершы з такімі назвамі як «Ленін», «Мы вітаем будаўніцтва сацыялістычнага горада». Духам сацыялістычнага рэалізму пранікнуты таксама і яе другі зборнік вершаў «Пытаньні да сябе» (Pytania zadawane sobie). Пазьней паэтэса адзначала, што тэматыка і стыль яе першых двух зборнікаў былі яе «юнацкім грашком». Значным крокам наперад у творчым літаратурным станаўленьні Шымборскай стаў яе зборнік вершаў «Прызывы да Еці» (Wołanie do Yeti), які выйшаў у 1957 годзе.
У лірыцы Шымборска аддае перавагу свабоднаму вершу, напісанаму простай, незамыславатай мовай. Вядомы нямецкі літаратурны крытык Марсэл Райх-Ранікі характэрызаваў Шымборску як «найвыбітнейшую паэтэсу сваёй краіны, чыя надзвычай прадуманая, іранічная лірыка мае некаторую скіраванасць ў бок філасофскай лірыкі».
Зьмест |
[рэдагаваць] Узнагароды
У 1954 годзе Шымборска была ўзнагароджаная Літаратурнай прэміяй Кракава, у 1963 годзе прэміяй польскага міністэрства культуры, у 1990 годзе прэміяй Зігмунда Каленбаха, у 1991 годзе прэміяй Гётэ, у 1995 годзе прэміяй Гердэра. У тым жа годзе Віслава Шымборска атрымала ганаровы доктарскі тытул познаньскага Унівэрсытэта імя Адама Міцкевіча. У 1996 годзе разам з прэміяй польскага ПЭН-клуба і прэміяй Самуэля Багуміля Ліндэ, Шымборска была ўзнагароджана Нобелеўскай прэміяй «за яе творчасьць, якая іранічна-дасканала раскрывае гістарычную і біялягічную сувязь у фрагмэнтах чалавечай рэчаіснасьці».
[рэдагаваць] Асноўныя творы
[рэдагаваць] Крыніцы
- ^ Nie żyje Wisława Szymborska, rmf.fm, 1.2.2012
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
Віслава Шымборска — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
- Віслава Шымборска, лірыка (на польскай мове)
| Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі па літаратуры ў 1976—2000 гадах | |
|---|---|
|
Сол Бэлоў (1976) • Вісэнтэ Алейксандрэ (1977) • Ісак Башэвіс Зынгер (1978) • Адысэяс Элітыс (1979) • Чэслаў Мілаш (1980) • Эліяс Канэцьці (1981) • Габрыэль Гарсія Маркес (1982) • Ўільям Голдынг (1983) • Яраслаў Сэйфэрт (1984) • Клёд Сымон (1985) • Воле Шайінка (1986) • Іосіф Бродзкі (1987) • Нагіб Махфуз (1988) • Каміла Хасэ Сэла (1989) • Актавіё Пас (1990) • Надын Гордымэр (1991) • Дэрэк Ўолкат (1992) • Тоні Морысан (1993) • Кэндзабура Оэ (1994) • Шэймас Гіні (1995) • Віслава Шымборска (1996) • Дарыё Фо (1997) • Жазэ Сарамагу (1998) • Гюнтэр Грас (1999) • Гао Сынцянь (2000) Поўны сьпіс | (1901—1925) | (1926—1950) | (1951—1975) | (1976—2000) | (2001—2025) |
|
